Monday, April 16, 2007
Entry for April 16, 2007
32 people were killed at Virginia Tech Univ today.
What a fucking damned world when some fucking wretched crazy losers can carry guns and shoot people at will. Have schools become the most dangerous place in the United States of America?
Entry for April 16, 2007
Mấy bài báo này có nhiều thông tin mới nhưng viết tràn lan quá.
Ví dụ như việc chị bán bảo hiểm PJICO kia là em gái ông đội trưởng xây dựng bị ra tòa trong vụ PJICO, bài báo ghi ngay chú thích trong ảnh là "Nạn nhân mới nhất của vụ này" là hơi hồ đồ.
Mà ông Hùng Cường này cũng bạo miệng thật, kể cho báo chí cả việc ông ta khấn vong hồn là tội lỗi chính không phải của ông ta mà là của hai ông giám đốc công ty và giám đốc dự án, sau đó hai ông kia liền bị tai nạn ngay.
Sau đó đem cho giáo sư Trần Quốc Vượng ít đồ cổ tìm thấy thì GS cũng đột ngột mất.
Một chi tiết mới đáng chú ý là hai lần lập đàn cúng, lần 1 thầy Thích Viên Thành lập đàn nhưng không có tác dụng dù thầy mất, lần 2 do một pháp sư tên là Mão lập thì có kết quả tốt hơn dù ông Mão cũng bị ốm lăn lóc nhưng may không hại tới tính mạng. Nghe hơi ngạc nhiên vì thầy Thích Viên Thành vốn nổi tiếng từ lâu là cao tay ấn lại đường đường chính chính là đệ tử Phật gia (trụ trì chùa Hương), tưởng rằng việc trừ tà ma ắt hữu hiệu hơn một Pháp sư (vốn theo đường lối Đạo gia). Nhưng cũng có thể nhờ công Thượng tọa trước đó nên Pháp sư sau mới dễ trấn yểm hơn.
1. Do Cao Biền yểm, mục đích để trấn áp các thần địa phương và để xây thành Đại La. Truyền thuyết Cao Biền yểm bùa được ghi lại khá kỹ trong dân gian. Nhưng các hiện vật được phát hiện ở đây thì lại thuộc về thời Lý- Trần.
2. Do vua nhà Lý- Trần yểm bùa để bảo vệ cổng Tây thành hoặc vì lý do khác: Truyền thuyết còn ghi lại sự tích ông Dầu- bà Dầu, hai vợ chồng bán dầu bị vua Lý giết, quẳng xuống sông hiến thần Tô Lịch để chữa bệnh mắt cho vua. Cũng lưu ý là sông Tô Lịch vốn là sông thiêng, thần Tô Lịch là vị thần thành hoàng của Đại La- Thăng Long, được phong thần từ rất sớm, từ thời Đường (Tô Lịch vốn là một nhân sĩ ở Đại La sống thời Đường hay Ngũ Đại gì đó, hiếu thuận, phúc đức, con cháu đông đúc nên được phong thần, tượng trưng cho sự trù phú, phúc đức của thành Đại La. Thần còn có tên là thần Long Đỗ- Rốn Rồng). Việc tại sao sông Tô Lịch ngày xưa là sông lớn ngày nay lại cạn dòng là một hiện tượng khó giải thích, nhưng nó bắt đầu từ thời nhà Lý (gắn với sự tích ông Dầu- bà Dầu). Nguyên nhân có thể là do Cao Biền yểm từ thời Đường.
3. Có thể do nhà Trần hay một thế lực cát cứ nào đó yểm để nhà Lý suy tàn (như Đòan Thượng, một thế lực cát cứ thời cuối Lý cạnh tranh với họ Trần, nổi tiếng là một pháp sư có tài, sau chết cũng được phong thần). Hoặc do tranh chấp trong cung đình nên yểm bùa lẫn nhau? Khi đào Hoàng thành cũng từng phát hiện có bộ xương được chôn trong tường cung điện chắc là bị chôn sống khi xây, việc đó có thể là để trấn yểm, hiến sinh nhưng cũng có thể chỉ là kết quả của các ân oán cung đình.
4. Không có trấn yểm gì cả. GS Trần Quốc Vượng thì khẳng định là không có trấn yểm gì cả và các xác chết đó là xác chết năm 45, nên không có quan tài. Sông Tô Lịch càng về sau càng trở thành bãi rác kinh thành nên điều đó cũng không hoàn toàn không có lý. Nhưng kể cả khi không có trấn yểm thì nơi đây hẳn cũng chứa âm khí nặng nề, nhiều hồn ma oan ức (bao nhiêu xác chết bị vứt xuống đó) nên cũng dễ tác oai tác quái. Nhất là rất có thể, các hồn ma đó chỉ là tay chân do một thế lực nào đó sai khiến.
Giả sử như việc yểm này là của Cao Biền nhằm ngăn vượng khí phương Nam thì việc trấn áp nó như hai vị thầy chùa, pháp sư thực hiện sẽ là việc có lợi cho Hà Nội, tăng vượng khí. Nếu việc yểm là của vua tôi Lý-Trần nhằm bảo vệ cửa phía Tây kinh thành thì việc phá yểm cũng không mang lại hậu quả gì đáng kể vì ngày nay, người ta phòng thủ đâu phải là đợi giặc tới tận kinh đô? Nếu việc trấn yểm này nhằm làm cho đất cứng để xây thành hay xây cung điện (tương tự truyện Kim Quy giúp An Dương Vương xây Cổ Loa) thì có thể việc phá nó sẽ ảnh hưởng tới nền móng đất đai thành phố?. Nói chung là mọi thứ đều tù mù.
Friday, April 13, 2007
Thái Bình Thiên Quốc
Thêm về TBTQ: Thái Bình Thiên Quốc là cuộc nổi dậy mà lãnh tụ chủ yếu là người Hakka và người Choang. Người Hakka là người gốc Hán nhưng nói thứ tiếng khác, di cư xuống miền Nam muộn, bị người Hán ở đây phân biệt đối xử, thậm chí không cho là người Hán tộc. Hakka có nghĩa là Khách- có lẽ đây cũng chính là nguyên nhân người Việt gọi người Tàu là người Khách?. Từng xảy ra xung đột dữ dội ở Quảng Đông giữa người Hakka và người Hoa ở đây (nói tiếng Cantonese) trong nhiều năm trời khiến cả triệu người chết hay phải bỏ làng mạc. Người Choang thì là một giống người Việt cổ trong Bách Việt khi xưa, ở Việt Nam thì gọi là người Tày- Nùng, họ đã từng có một vương quốc sơ khai thời Nùng Trí Cao nhưng sau đó nhanh chóng bị áp chế bởi cả Việt và Hán, chỉ còn lại là các bộ lạc với các tù trưởng địa phương. Người Choang hiện nay là sắc tộc thiểu số đông thứ nhì thế giới (18 triệu) không có quốc gia riêng (sau người Kurd ở Trung Đông).
Các lãnh tụ Thái Bình Thiên Quốc hầu hết đều là người Hakka và Zhuang, trong quân đội cũng rất đông binh sĩ từ hai sắc tộc này. Lãnh đạo chủ yếu là người Hakka (ngoài Thạch Đặc Khai là nửa Choang nửa Hakka). Trong lực lượng của TBTQ ban đầu cũng có hai phe thường xung đột quyền lợi: phe Quảng Đông (nhiều người Hakka) của Hồng Tú Toàn và phe Quảng Tây (nơi nhiều người Zhuang) của Dương Tú Thanh. Chính vì thành phân tham dự đội quân này ban đầu chủ yếu là người thiểu số, ít bị ràng buộc bởi văn hóa Hán nên họ có thể thực hiện các biện pháp cách mạng trái ngược hẳn với truyền thống Hán tộc: đập bỏ bàn thờ Tổ tiên, phá bỏ Nho giáo, chế độ cộng sản, bình đẳng phụ nữ. Ngay cả khi số quân khởi nghĩa đông nhất thì số người Choang và Hakka cũng lên tới 1/4 tổng số quân đội.
Điều khá thú vị trong cuộc khởi nghĩa này là đội quân TBTQ đã chiến thắng trong hầu hết các cuộc giao chiến với quân chủ lực của chính quyền là các đội quân Bát kỳ của người Mãn và quân Cờ Xanh (Green Standard) của người Hán. Họ chỉ gặp thất bại duy nhất một lần đáng kể khi đội quân Bắc tiến bị tiêu diệt ở Thiên Tân bởi quân chính quy Mãn- Hán do Tăng Cách Lâm Tấn chỉ huy, nhưng khi đó quân Thái Bình chỉ có hai vạn và ở trong vị thế hòan toàn nằm trong lòng địch. Đối thủ thực sự đánh bại họ lại là quân địa phương người Hán do các vị địa chủ- học giả chỉ huy và mộ lính. Đáng kể nhất là Tăng Quốc Phiên và Lý Hồng Chương, có lẽ là hai tướng tài nhất của nhà Thanh trong thế kỷ 19 (gọi là tài nhưng sau này Lý Hồng Chương đem thủy quân hiện đại hóa của mình đánh nhau với Nhật bị thảm bại, lực lượng thiện chiến nhất, hiện đại nhất của nhà Thanh bị tiêu diệt hoàn toàn). Các đội quân địa phương như Tương quân của Tăng Quốc Phiên có thành phần hầu hết là nông dân địa phương, được lãnh đạo bởi tầng lớp có học- hầu hết các tướng lĩnh thân cận của Tăng đều đỗ đạt, bản thân Tăng có bằng Tiến sĩ và là danh nho nổi tiếng. Tương quân lấy phương châm bảo vệ xóm làng, nêu cao truyền thống Khổng học, tướng sĩ một lòng phụ tử, nên trở thành đạo quân thiện chiến, có kỷ luật nhất. Ngược lại, quân Thái Bình thì lấy phương châm giải phóng dân tộc, xây dựng thế giới Đại đồng, bình đẳng tuyệt đối (có hàng trăm ngàn nữ binh trong quân đội Thái Bình).
Cuộc chiến cực kỳ tàn khốc, gọi là chiến tranh thì đúng hơn khởi nghĩa vì nó kéo dài tới 15 năm và làm chết hơn 20 triệu người và là cuộc nội chiến tàn khốc nhất trên thế giới từ xưa tới giờ- so với nội chiến Mỹ cùng thời kỳ chết 600.000 người. Cốt lõi của nó là xung đột có nhiều lớp như về sắc tộc: Hán- Mãn (nhưng cũng phức tạp vì người Hán tham gia đông và đóng vai trò quan trọng ở cả hai bên và thành phần lãnh đạo TBTQ thì lại là người Hakka-Choang), vùng miền: Nam - Bắc (thế kỷ 19-20 là thời kỳ miền Nam tiến lên miền Bắc, khác với thời xưa chỉ có Bắc tiến tới Nam- sau này Tôn Trung Sơn và Tưởng Giới Thạch cũng từ Lưỡng Quảng mà thống nhất TQ); tôn giáo: Thiên chúa giáo bản địa- Khổng giáo; giai cấp: nông dân, vô sản hay tiểu tư sản- địa chủ và trí thức phong kiến. Nếu xét về mặt tư tưởng, có lẽ đó là sự đối chọi giữa tư tưởng cách mạng cực đoan có màu sắc của chủ nghĩa xã hội Thiên chúa giáo không tưởng với tư tưởng bảo thủ, truyền thống của Khổng giáo. Tuy cuối cùng tư tuởng bảo thủ và truyền thống thắng lợi nhưng những mầm mống cực đoan cách mạng của người Trung Quốc thể hiện trong phong trào TBTQ vẫn còn đấy để rồi tới thế kỷ 20 lại bùng phát dưới ngọn cờ của Mao Trạch Đông. Nhưng Mao thì giỏi hơn Hồng Tú Tòan nhiều, có thể xem Mao là sự kết hợp của cả hai nhân vật lãnh đạo TBTQ: Hồng Tú Toàn và Dương Tú Thanh- ông ta vừa có cái lươn lẹo chính trị, thủ đoạn và charisma của họ Hồng mà lại có tài năng quân sự, tầm nhìn chiến lược, hành động quả quyết của họ Dương. Thêm vào đó, ông ta còn là người Hán lại cũng có học, nên có lẽ còn có được cả cái thâm nho và lão luyện giống như Tăng Quốc Phiên. Thế nên họ Mao mới nhất thống thiên hạ và sau này gây ra khá nhiều trò bi hài kịch ở đất nước tỷ dân này.
PS 1: Dư đảng của TBTQ sau khi bị tiêu diệt tràn xuống Việt Nam thành các đội quân Cờ Đen, Cờ Vàng, Cờ Trắng, chưa kể vô số đoàn thổ phỉ khác, khiến tình hình chính trị và quân sự miền Bắc thời đó rất phức tạp- nhà Nguyễn có lần phải mời quân Thanh sang cùng dẹp thổ phỉ. Lưu Vĩnh Phúc, thủ lĩnh quân Cờ đen, là tướng cũ của TBTQ, về sau được nhà Nguyễn thu phục, và có thành tích giết Garnier. Sau này ông ta chạy sang Đài Loan, có làm Tổng thống Đài Loan một thời gian ngắn trước khi xứ này bị Nhật thôn tính. Nhân vật huyền thoại Hoàng Phi Hồng từng làm chức thầy dạy võ cho quân Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc.
PS 2: Vai trò của các nước phương Tây trong việc dẹp TBTQ là rất đáng kể, ở đây phải nói tới tài năng ngoại giao của Lý Hồng Chương- nhân vật t
ài giỏi nhưng cũng lá mặt lá trái tàn nhẫn bậc nhất, khác với phong cách học giả, chỉnh đốn và quân tử của Tăng Quốc Phiên. Đáng kể nhất trong những người phương Tây là tay phiêu lưu đánh thuê tướng Gordon người Anh- một tay rất giỏi và có đảm lược. Y từng suýt giết Lý Hồng Chương do Lý bội tín giết Lý Tú Thành dù Gordon đã hứa sẽ tha mạng cho Lý Tú Thành nếu chịu hạ thành Nam Kinh đầu hàng (và Lý Hồng Chương đã đồng ý). Gordon sau này sang Sudan làm tổng trấn, đánh thuê cho vua Ai Cập nhưng bị quân Hồi giáo Sudan hạ thành giết chết. Ngòai ra còn có Ward người Mỹ bị tử trận trong thời gian đánh TBTQ.
PS 3: Người Hakka nổi tiếng vì có nhiều nhà lãnh đạo chính trị trong thế kỷ 20. Đặng Tiểu Bình, Lý Đăng Huy, Lý Quang Diệu, ba chị em họ Tống, Thaksin (Thái Lan), Ne Win (Miến Điện)… Ngoài ra còn nhiều diễn viên ca sĩ cũng là người Hakka như Trương Quốc Vinh, Châu Nhuận Phát, Lê Minh…
Thursday, April 12, 2007
Phim TV
Hôm nay đọc linh tinh chương "Taiping Rebellion" trong cuốn "A Military History of China", nhớ tới phim Thái Bình Thiên Quốc xem hồi trước. Lại nhớ tiếp là trong các phim truyền hình mình xem (cũng không phải nhiều lắm), thì mình vẫn thích phim truyền hình Trung Quốc nhất. Trong đó ba bộ phim thích nhất là Hồng Lâu Mộng (đời sống, tình yêu), Thái Bình Thiên Quốc (chiến tranh) và Vương triều Ung Chính (chính trị). Ba phim này về các mặt khác nhau trong xã hội Trung Quốc và đều được thực hiện rất khéo léo, cao thâm. Xem Vương triều Ung Chính thì mới thấy chính trị Trung Quốc sophisticated thế nào, tưởng thấy cả những lắt léo trong Đông Chu- Tam Quốc cô đọng dồn nén lại, cộng thêm cả cái bi kịch của người cải cách (giống như Hồ Quý Ly của Nguyễn Xuân Khánh). Phim dựa theo tiểu thuyết, lúc nào về Việt Nam mà có thời gian có khi cũng thử đọc bộ sách này xem sao. Mà nhớ tiếp là trong các tiểu thuyết của Dumas thì bộ mình thích nhất không phải là Ba người lính ngự lâm (OK, funny nhưng hơi điệu đà quá), cũng không phải Bá tước Monte Christo (hồi nhỏ, mới đọc thì thích nhưng sau này nghĩ lại thấy không đáng lắm, mặc dù vẫn thấy hay) mà là Hoàng hậu Margo (đủ cả: âm mưu chính trị lắt léo, bí hiểm phù thủy, yêu đương lãng mạn, hiệp sĩ giang hồ, chiến tranh và ám sát).
Thái Bình Thiên Quốc thì là phim sử thi bi tráng mà mình thì vẫn ưa thích những thứ đó. Các cảnh chiến trận trong đó cũng rất tốt (như mình nhớ). Xem phim này được cái có thể hiểu thêm các phong trào chính trị khởi phát từ nông dân ở Trung Quốc (OK, Hồng Tú Toàn không phải là nông dân nhưng các phong trào nông dân ở TQ hay do các trí thức thất chí hay các giang hồ lãnh đạo và nhuốm màu sắc tôn giáo. Ref: Hoàng Sào vừa trí thức thất trí vừa tay giang hồ. Xem thêm vai trò của Đạo Ba đấu gạo, Bạch Liên giáo, Minh giáo etc giáo). Nhớ hồi xem phim xong tới các phần cuối không khỏi ngậm ngùi về thất bại của cuộc khởi nghĩa này- tất nhiên phim của CHND Trung Hoa thì sẽ có xu hướng lãng mạn hóa các anh hùng khởi nghĩa. Nhưng một số nhân vật “phía bên kia” trong phim cũng rất hay. Như một cảnh trong phim mà tự nhiên mình nhớ là cảnh Tăng Quốc Phiên lẳng lặng, chẳng nói câu nào, lao đầu bịch xuống sông để tử tự sau khi thất trận.
Hồng Lâu Mộng thì kinh điển rồi, chẳng cần phải nói thêm. Các nàng Lâm Đại Ngọc yếu đuối (mà cũng là mạnh mẽ) có đôi mắt và nụ cười không thể "Đại Ngọc" hơn được (nàng lại mới đi tu, âu cũng là cái nghiệp đi theo anh Bảo Ngọc), nàng Phượng “ớt” tai quái và đàn bà, nàng Bảo Thoa khôn ngoan và bí hiểm (chẳng ai hiểu nàng nghĩ gì trong đầu, nhân vật bí hiểm nhất Hồng Lâu Mộng). Hồi xưa từng nghĩ xem nếu mình là Bảo Ngọc thì biết chọn ai trong hai nàng Đại Ngọc và Bảo Thoa nhỉ, chị hay là em đây?
Toàn là các phim xem từ lâu lắm, sau đó thì tới thời mình không xem phim truyền hình và cũng rất ít khi xem TV, nên cũng không biết có phim nào hay nữa không. Mà nói chung giờ mình không hứng thú với các loại phim truyền hình, series này nọ, dù Mỹ, Tàu hay Hàn, dù đôi khi vẫn nghe nhiều bạn khen series này, series kia. Chắc vẫn chưa hiện đại hóa lắm.
Wednesday, April 11, 2007
Entry for April 11, 2007
– Tớ cũng muốn thế lắm, ông hoàng nhỏ trả lời, nhưng tớ không có nhiều thì giờ. Tớ cần tìm kiếm nhiều bạn và tìm hiểu bao nhiêu sự vật.
– Người ta chỉ hiểu được những vật người ta đã cảm hoá, cáo nói. Loài người bây giờ không còn đủ thì giờ hiểu cái gì hết. Họ mua những vật làm sẵn ở các nhà buôn. Nhưng không ở đâu có nhà buôn bạn, con người không có bạn nữa. Nếu cậu muốn có một người bạn, hãy cảm hoá tớ!
– Phải làm sao? ông hoàng nhỏ hỏi.
– Phải thật kiên nhẫn, cáo trả lời. Ban đầu cậu hãy ngồi hơi xa tớ một tí, như thế, ở trong cỏ. Tớ dưa mắt liếc nhìn cậu, và cậu chẳng nói gì cả. Ngôn ngữ là nguồn gốc của ngộ nhận. Nhưng mỗi ngày, cậu có thể ngồi gần một tí...
Ngày hôm sau, ông hoàng nhỏ trở lại.
– Nghi thức là cái gì? ông hoàng nhỏ hỏi.
– Đó cũng là cái bị quên lâu quá rồi, cáo nói. Đó cũng là cái gì làm cho một ngày trở nên khác những ngày khác, một giờ trở nên khác những giờ khác. Có một nghi thức, chẳng hạn của bọn thợ săn của tớ. Mỗi thứ năm, họ khiêu vũ với các cô gái trong làng. Thế thì thứ năm là một ngày kỳ diệu! Hôm ấy tớ có thể rong chơi đến tận vườn nho. Nếu bọn thợ săn mà khiêu vũ bất cứ ngày nào, thì ngày nào cũng như ngày nào, tớ sẽ chẳng có ngày nào được nghỉ nữa.
Thế là ông hoàng nhỏ cảm hoá con cáo. Và giờ ra đi đã đến:
– A! Cáo nói, tớ sắp khóc lên đây.
.....
Ông hoàng nhỏ đi thăm lại những đoá hoa hồng.
Và các bông hồng hết sức lúng túng.
Rồi em trở lại chỗ con cáo:
– Từ biệt, em nói.
– Từ biệt, cáo nói. Đây là cái bí mật của tớ. Nó đơn giản thôi: người ta chỉ nhìn thấy thật rõ ràng bằng trái tim. Cái cốt yếu thì con mắt không nhìn thấy.
– Cái cốt yếu thì con mắt không nhìn thấy, ông hoàng nhỏ lặp lại, để mà ghi nhớ.
– Chính thời giờ cậu đã mất, cho đoá hồng của cậu làm cho đoá hồng của cậu trở nên quan trọng đến thế.
– Chính thời giờ tôi đã mất cho bông hồng của tôi... ông hoàng nhỏ nói, để mà ghi nhớ.
– Loài người đã quên mất chân lý này, cáo nói. Nhưng cậu không được quên. Cậu trở nên mãi mãi có trách nhiệm về những gì cậu đã cảm hoá. Cậu có trách nhiệm đối với hoa hồng của cậu.
– Tôi có trách nhiệm với hoa hồng của tôi ... ông hoàng nhỏ lặp lại để mà ghi nhớ.
(Hoàng tử bé- Vĩnh Lạc dịch)
Tuesday, April 10, 2007
Entry for April 10, 2007
Những kiểu thất thoát
Entry for April 10, 2007
Hôm nay tình cờ đọc lại truyện "Hoàng tử bé", bản do Bùi Giáng dịch (ngày trước đọc bản của Vĩnh Lạc dịch), thấy có đoạn này tự nhiên thấy hay hay, có thể liên tưởng về mối quan hệ Đông-Tây và cả cách nhìn Eurocentrism trong các vấn đề văn hóa:
"Tôi có nhiều lý lẽ chắc chắn để tin rằng cái tinh cầu của hoàng tử từ đó về đây là tiểu tinh cầu B 612. Tiểu tinh cầu nọ chỉ một lần được thấy bóng phía sau ống viễn vọng vào năm 1909, bởi một nhà thiên văn học người Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông ta đã từng mở một cuộc chứng minh đồ sộ về sự khám phá của mình tại một đại hội quốc tế thiên văn (Thiên văn quốc tế hội nghị). Nhưng thuở đó không ai tin lời ông cả. Vì lối y phục luộm thuộm của ông ta. Những người lớn, họ là như vậy đó.
May thay cho tăm tiếng của tiểu tinh cầu B 612, một nhà độc tài Thổ Nhĩ Kỳ đã ban hành đạo luật cho toàn dân phải ăn vận theo lối sành điệu Âu Châu, nếu bất tuân phải chịu tử hình.
Nhà thiên văn học nọ đến năm 1920, đã tái khai cuộc chứng minh một trận nữa, lần này ông chỉnh tế ngăn nắp trong một bộ y phục rất mực bảnh bao nhẵn nhụi. Và lần này mọi người thiên hạ cùng tán đồng nấc nở ý kiến của ông."
Nhà độc tài mà Saint-Exupéry ám chỉ là Ataturk Mustafa Kemal (Ataturk nghĩa là Cha của người Thổ), người sáng lập ra nước Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại. Ông đã thực hiện cuộc Âu hóa triệt để trong xã hội bằng cách tách đạo Hồi ra khỏi Nhà nước, bắt người dân mặc trang phục Âu hóa ở nơi làm việc...Những biện pháp ấy có cả mặt tích cực và tiêu cực nhưng nói ra thì dài mà vẫn sẽ là không đủ. Thổ Nhĩ Kỳ của Ataturk có thể là trường hợp thành công duy nhất trong thế kỷ 20 trong đó Nhà nước thẳng tay tiến hành đồng thời hiện đại hóa và Âu hóa, bất chấp những chống đối quyết liệt của nhiều tầng lớp xã hội (ví dụ nhiều nữ sinh Hồi giáo tự sát khi bị cấm đeo mạng che mặt tới trường và bị cưỡng bức gỡ mạng che mặt). Dù vậy những vết thương trong xã hội này hẳn vẫn còn âm ỉ.
Đoạn văn này của Saint-Exupéry cũng làm mình nhớ tới câu chuyện về nhà vật lý người Pakistan- người Pakistan duy nhất giành được giải Nobel Vật lý. Sau khi đã thành công, trở thành nhà vật lý hàng đầu thế giới, ông này luôn mặc trang phục dân tộc trong các buổi lễ lạt, hội nghị khoa học, kể cả khi lên nhận giải Nobel. Nhưng có lẽ trước khi thành công được đến thế, hẳn ông ta cũng phải “chỉnh tế ngăn nắp trong một bộ y phục rất mực bảnh bao nhẵn nhụi” khi tới thuyết trình tại các hội nghị khoa học.
Vài liên tưởng tản mạn từ đoạn văn của Saint-Exupéry trong một câu chuyện cho trẻ con và những người từng là trẻ con, không có ý nghĩa gì và cũng không nhằm nói lên cái gì.
Sunday, April 08, 2007
Thời chuyên chế, thời của thi ca?
”Nowadays everyone regards it as an era of political trials, persecution, forbidden books and judicial murder. But we who remmeber must bear witness: that was not only a time of horror but also a time of lyricism! The poet reigned along with the hangman.
…
Was it a time of bad poetry? Not quite! Novelists, who wrote about that time with the blind eyes of conformism, created mendacious, stillborn works, But lyrical poets, who exalted the time in an equally blind manner, often left behind beautiful verse. Because, I repeat, in the magical territory of verse, all assertions become true as long as they are backed by the power of experienced emotion. And the poets experienced their emotions with such fervor that from their souls a vapor mounted and a rainbow extended in the sky, a miraculous rainbow above the prisons…”
(Life is elsewhere- Kundera).
Thế nên đừng ngạc nhiên khi nhiều bài thơ của Tố Hữu hay Chế Lan Viên viết trong cái thời này lại là những bài thơ đẹp và hay (ít nhất trong một số câu hay một số đoạn). Nhưng đó vẫn là những bài thơ mà trong ‘Life is elsewhere’, một nhân vật gọi tên là “beautiful shit”. Và để đến cuối đời, Chế Lan Viên mới phải chua xót và hổ thẹn khi viết “Người ấy nhắc những câu thơ tôi làm người ấy xung phong. Mà tôi xấu hổ”.
Tiếp tục về thi ca và các nhà thơ, nhà văn. Đọc loạt bài trên talawas về nhân văn giai phẩm, nhất là các bài của Đỗ Nhuận, Nguyễn Công Hoan, Đào Vũ đả kích Trần Dần, Phan Khôi và nhóm Nhân văn giai phẩm mà lấy làm xấu hổ cho cái tư cách của khá nhiều người trong giới văn nghệ sĩ Việt Nam. Nhất là các bài đả kích Phan Khôi của Nguyễn Công Hoan và Đào Vũ, thật không còn gì có thể nói. Hình như Nguyễn Công Hoan sau này cũng lại bị chính con trai mình là tướng công an Nguyễn Tài tố cáo. Ôi, thời của những tố cáo và vu vạ. Nhưng cụ Phan Khôi cũng không hổ danh là nhân sĩ hiếm hoi còn sót lại của thời dân chủ cộng hòa, đọc một số bài của cụ thấy ngòi bút sắc sảo lắm mà tư tưởng cũng thực sự là mới mẻ và vượt xa so với đa số người cùng thời.
Post lại bài thơ của Chế Lan Viên có trích hai câu ở đoạn trên:
Ai? Tôi!
Chế Lan Viên
Mậu Thân 2.000 người xuống đồng bằng
Chỉ một đêm, còn sống có 30
Ai chịu trách nhiệm về cái chết 2.000 người đó ?
Tôi !
Tôi - người viết những câu thơ cổ võ
Ca tụng người không tiếc mạng mình
trong mọi cuộc xung phong.
Một trong ba mươi người kia ở mặt trận
về sau mười năm
Ngồi bán quán bên đường nuôi đàn con nhỏ
Quán treo huân chương đầy, mọi cỡ,
Chả huân chương nào nuôi được người lính cũ !
Ai chịu trách nhiệm vậy ?
Lại chính là tôi !
Người lính cần một câu thơ
giải đáp về đời,
Tôi ú ớ.
Người ấy nhắc những câu thơ tôi làm người ấy xung phong
Mà tôi xấu hổ.
Tôi chưa có câu thơ nào hôm nay
Giúp người ấy nuôi đàn con nhỏ
Giữa buồn tủi chua cay vẫn có thể cười
(Rút trong sổ tay thơ tập 5 của tác giả)
Grindhouse
Phim xem rất funny nhưng là funny in a strange way. Vì lười nên không xem cái này là review. Phần 1 của Rodriguez bệnh dã man, máu me đầu tóc, chân tay, và một số bộ phận nhảy cảm khác vỡ toác, rơi bẹt, chảy nhớt hay bay tứ tung. Thế mà vẫn có những lúc thấy buồn cười mặc dù có khi vừa cười lại vừa không biết là mình cười thế có là gross hay appropriate không. Nội dung rất lố lăng một cách cố ý, và funny trong sự lố lăng đó. Nói chung là đủ cả zombie, hot babes, sex, actions...tất cả những gì bạn muốn có trong một phim kinh dị/hành động. Tóm lại là một parody hoàn hảo của phim horror. Phần 2 thì không bệnh lắm, sâu hơn, và lại trở về với chất parody của Tarantino trong Pulp Fiction với Reservoir Dogs trước đây- thể hiện cái nhìn thế giới của tác giả, sự pha trộn giữa sự kệch cỡm, tẻ nhạt, ngớ ngẩn, thú vị, may rủi của cuộc sống- một cuộc sống không tồn tại ý nghĩa nào bên trên hay bên ngoài sự tồn tại đó (Tarantino có lẽ là một đạo diễn mang tư tưởng hiện sinh và hậu hiện đại nhất- hiện sinh kiểu Kundera chứ không phải kiểu Sartre hay Camus). Giống như một bức tranh lập thể như so sánh của Lê trong review của mình. Có những đoạn được Tarantino cố tình kéo dài ra một cách rất chi là unconventional, có đoạn thì cắt ngắn lại, có đoạn giả lỗi kỹ thuật cho các đoạn phim lặp lại và có đoạn thẳng tay cho hiện chữ "missing reel"- như để tạo ra một cách nhìn mới, với các tỷ lệ lệch lạc, hơi méo mó và trái với thói quen của khán giả.
Nói chung xem phim này sẽ là một kinh nghiệm xem phim mới thú vị. Xem phim 1 bạn sẽ có đủ cảm giác: kinh tởm, sợ hãi, hồi hộp, buồn cười không chịu được. Phần 2 lại khác hẳn tuy cũng có nhiều đoạn cũng rất buồn cười nhất là nhân vật tay giết người psycho. Pha đuổi xe cuối phim xem cũng rất thích mắt. Nhưng phần 2 có ý nghĩa sâu hơn, và khi xem xong hình như vẫn đọng lại một dư vị gì đó như là sự chưa thỏa mãn với khán giả. So, that's it? Life is pointless after all? Everything is unfinished, is a mess, or perhaps a joke. Is life a joke?
Mặc dù không highly enjoyable như các phim trước của Tarantino nhưng phim này của ông lại là một phim rất đáng xem, thể hiện tư duy nghệ thuật của ông, trở lại với thời kỳ extremely originality của Pulp Fiction.
Thực ra Grindhouse cũng không chỉ là 2 phim mà còn thêm 4 hay 5 phim ngắn nữa dưới hình thức là các fake trailer. Xem các trailer này cũng buồn cười quá thể. Trailer 1 là một parody về phim action, xem quá cool. Trailer Thanksgiving thì dirty, vừa kinh tởm vừa buồn cười (tất nhiên sẽ có người chỉ thấy kinh tởm hay chỉ thấy buồn cười). Đại khái là thế.
Ban đầu định không viết gì vì chẳng biết viết gì mà cũng đang không có hứng review phim, cuối cùng hóa ra viết cũng dài dài, dù chắc rằng những gì mình viết về phim này đều rubbish cả. Có khi thực ra Grindhouse chỉ là một trò đùa của Tarantino (và Rodriguez)- và không chỉ là một trò đùa, trò giễu nhại với thể loại phim kinh dị thô những năm 70 mà còn là trò đùa với phim "chính thống", với các nhà phê bình phim và với khán giả.
Xem review của Lê ở đây (hơi academic, đọc xong tớ cũng không hiểu hơn lắm nhưng cũng thấy khơi gợi được nhiều ý hay).
Friday, April 06, 2007
Và khi tro bụi
Thật khó nhận xét về truyện. Nhưng rất thích. Chị Phượng viết thật hay, cân bằng giữa trí tuệ và cảm xúc (mà cả hai thứ thì đều mênh mang).
Đọc truyện như tham dự vào cuộc hành trình của nhân vật. Về đâu? Về nơi trú ngụ của những ký ức đau thương mà con người muốn trốn chạy (để sống yên bình nhưng sẽ chẳng thể yên bình). Đó cũng là cuộc hành trình tìm kiếm những mối liên hệ giữa con người với cuộc đời, vì chỉ khi người ta có những mối liên hệ đó thì sự sống mới có ý nghĩa.
Và khi tro bụi rơi về,
Trong thinh lặng đó, cận kề quê hương.
Vài đoạn trích:
"Cuộc đời không đầy những bí ẩn, nhưng sự thật về cuộc đời luôn ở một nơi nào xa hơn tầm với của con người. Bởi vì con người chỉ chấp nhận sự thật khi nó đi kèm với ý nghĩa, ý nghĩa hiếm hoi, nên hiểu biết của con người cũng nhỏ nhoi. Ý nghĩa chủ quan, nên chỉ có sự thật của mẹ nuôi tôi và sự thật của tôi, chứ không có sự thật đứng riêng một mình nó. Nếu đứng riêng một mình, nó đứng trong bóng tối. Khi được nhìn thấy, nghĩa là nó đã đứng trong ánh sáng của tôi hoặc là của mẹ nuôi tôi. Ánh sáng có thể nhiều dối trá. Bóng tối thành thật, nhưng nó đồng nghĩa với im lặng."
"Có một lần cha tôi nói với tôi rằng âm nhạc không nằm ở những nốt nhạc mà ở cái khoảng không ở giữa những nốt nhạc. Giữa những nốt nhạc là âm nhạc. Giữa những con người là tình yêu. Những nốt nhạc và những con người không có ý nghĩa. Ý nghĩa nằm ở giữa chúng, ở giữa họ."
"Tôi nói với một người lúc đó là thầy tôi: “Con không nghĩ người ta có thể mở con tim ra hoài mà không mất mát một cái gì đó.” Thầy tôi trả lời một câu dài, đại ý tình yêu là một thứ cho đi mà không mất, người cho còn nhận lại bằng năm bằng mười. Tôi không thể ôm nghi ngờ nào về sự thật trong câu trả lời đó, nhưng tôi vẫn không hết băn khoăn về sự mất mát vẫn xảy ra mỗi ngày trong tình yêu. Không phải là sự mất mát khi đam mê không được đáp lại hoặc bị bội phản, mà là sự mất mát lặng lẽ không tiếng động của một phần chúng ta khi sống những năm tháng đằm thắm gần gũi những người yêu mình. Tình yêu thích hòa nhập và san bằng, tình yêu không thích cái phần lưu lạc trong linh hồn chúng ta, những căn nhà ấm không thích những cơn gió ban đêm không tên tuổi. Chúng ta gài cửa nẻo, giữ những cơn gió ở bên ngoài."
"Cuộc đời tôi bị cắt thành nhiều đoạn, và cứ ở mỗi khúc quanh, tôi lại xóa đi cái đoạn trước đó. Có khi tôi ra sông, nhìn giòng nước chảy êm xuôi, trăm năm vẫn một giòng liền lạc, tôi nghĩ giòng sông có trí nhớ còn tôi thì không."
Chờ đón tiểu thuyết sắp tới của chị!Thursday, April 05, 2007
Entry for April 05, 2007
Có vài cái hay hay
* Tại các điểm lấy ý kiến cử tri, cử tri thường biểu quyết tín nhiệm bằng cách "bỏ phiếu kín" đối với các ứng cử viên TƯC; trong khi lại "giơ tay" biểu quyết đối với các ứng cử viên được giới thiệu. Như vậy có công bằng không ?
- Theo luật định, nếu đa số cử tri yêu cầu biểu quyết bằng cách nào thì hội nghị sẽ biểu quyết bằng cách đó. Quyết định thuộc về cử tri. Quan trọng là mình có tôn trọng quyết định của cử tri hay không; cuộc họp đó có dân chủ hay không.
Entry for April 05, 2007
Yên Lặng - Evtushenko
(Dịch: Bằng Việt?)
Anh và em cổ xưa như biển cả
Biển dịu dàng ru ngủ vỗ về ta
Anh và em cổ xưa như nỗi khổ
Tự ngàn đời ta muốn tránh cho xa
Em yêu ơi, ta mệt rồi có phải
Những con tàu trắng kia không đến đón chúng mình
Ta chỉ đón lớp lớp triều ấp đến
Ðể ngả vào tình biển lớn mông mênh!
Cái vực thẳm đại dương mọi điều như hiểu hết
Với chúng mình chẳng bắt nạt gì nhau
Hãy yên tĩnh nếu không còn cách khác
Nếu không còn biết cách chạy đi đâu
Anh hít thở tóc em đẫm sóng chiều xa ngái
Như hít thở mùi hương một xứ lạ xa mình...
Anh sung sướng vì anh không vĩ đại
Và vì em không sắt đá cùng anh!
