Tia sáng có một loạt bài mới, để từ từ đọc.
Bài này có cách hiểu không chính xác:
"Nông thôn, nông dân vẫn đang là vấn đề “nóng” tại Quốc hội. “Tốc độ tăng của nông nghiệp thời gian qua chỉ 3,5%, nhưng đây lại là khu vực có dân số rất lớn và thu nhập rất nhỏ, trong khi giá tiêu dùng lên 8% thì rõ ràng đời sống của họ thấp đi”
Tăng trưởng 3,5% trong khu vực nông nghiệp là tăng trưởng thực tế, tức là đã tính cả mức tăng của lạm phát rồi, chứ không phải tăng trưởng danh nghĩa. Do đó với tăng trưởng 3,5% thì có thể nói một cách trung bình là thu nhập người dân nông dân vẫn tăng lên chứ không thấp đi như bài báo viết. Tuy nhiên, nếu tính cả tốc độ tăng dân số thì tính ra thu nhập trung bình của người dân nông thôn sẽ tăng không đáng kể, và nếu tính theo cơ cấu thu nhập thì rất có thể việc lạm phát tăng sẽ làm cho số hộ nghèo tăng lên: như bài báo của TS Vũ Thành Tự Anh trên TBKTSG thì tháng 10/2007 so với 10/2006, số hộ thiếu đói ở nông thôn đã tăng khoảng 40% trong đó có phần đóng góp của lạm phát (bên cạnh thiên tai, dịch bệnh...)- nhất là vì cơ cấu tiêu dùng của nhóm nghèo lại có tỷ trọng chi tiêu lương thực thực phẩm cao trong khi lương thực thực phẩm lại là các mặt hàng có tốc độ tăng giá cao nhất (chừng hơn 12%).
Đây chỉ là một chi tiết nhỏ trong bài nhưng tôi nghĩ là ở Việt Nam nhiều người vẫn nghĩ như vậy tức là nếu tăng trưởng GDP 8% trong khi lạm phát cũng tăng 8% thì có nghĩa là thu nhập chẳng cải thiện gì (nếu không lầm thì chính TS Nguyễn Quang A cũng nhầm lẫn điểm này). Tư duy đó có thể cũng lý giải cho việc nhiều người muốn lạm phát thấp hơn tăng trưởng là mục tiêu (vì như thế mới là tăng trưởng thực dương!) trong khi thực ra ngay cả khi lạm phát lớn hơn tăng trưởng thì vẫn là sự cải thiện về thu nhập. Tôi nghĩ có thể không ít đại biểu Quốc hội cũng có cách nghĩ tương tự. Btw, lúc nào rảnh để thử tìm hiểu thêm về hoạt đông của Quốc hội, chứ hiện nay tôi thấy Quốc hội chẳng khác gì kiểu thi vấn đáp trong đó các thầy có thể quay thí sinh nhưng kiểu gì cũng phải cho thí sinh qua sau khi thí sinh đã nhún nhường e thẹn nhận lỗi nào đó (thí sinh nào càng nhún nhường e thẹn thì lại càng được khen). Thành ra cái ấn tượng về sự dân chủ của Quốc hội nó hơi nhiều hơn mức thực tế (khi người dân chứng kiến tường thuật tranh luận trong Quốc hội và thấy một số đại biểu hùng hồn chất vấn các Bộ trưởng tái mặt tái mày và nghĩ Quốc hội thế là thực sự dân chủ và có tiếng nói quan trọng).
Đọc bài này thì cũng chẳng biết nói gì: Đó là câu chuyện về chính quyền xã, huyện ở Quảng Bình bắt dân phải giữ bom trong nhà để "bảo vệ hiện trường... chờ cấp trên về khám nghiệm và xử lý"!
Đúng là tính mạng người dân bị coi chả ra gì :(
Viết thêm để trả lời câu hỏi của chị sonata. Chỉ số tăng trưởng kinh tế được tính là chỉ số tăng trưởng kinh tế thực tế nghĩa là nó căn cứ vào một mức gía cố định để loại trừ tác động của việc tăng giá. Chẳng hạn lấy năm 2000 làm năm tính giá thì GDP năm 2006 sẽ được tính theo giá năm 2006 (là GDP danh nghĩa) sau đó sẽ được quy đổi căn cứ vào độ trượt giá để tính GDP năm 2006 theo giá của năm 2000 (gọi là GDP thực tế). Cũng tương tự, ta sẽ tính được GDP thực tế năm 2007. Sau đó tính được tỷ lệ tăng trưởng GDP năm 2007 từ hai con số GDP 2006 và GDP 2007.
Như vậy yếu tố lạm phát đã được tính đến khi tính toán tăng trưởng GDP rồi. Nếu không mọi người có thể thấy ngay sự vô lý, ví dụ lấy tăng trưởng trung bình là 7% trong 10 năm gần đây (giả dụ thôi nhưng cũng gần với con số thực) và lạm phát là 6% nếu tăng trưởng này là tăng trưởng trước khi tính tới lạm phát thì tăng trưởng thực tế sẽ chỉ xấp xỉ 1%, nếu lại tính tăng dân số nữa thì GDP đầu người sẽ còn giảm đi chứ chẳng tăng lên như tất cả chúng ta đều thấy.
Chính vì đa số nhân dân không hiểu điều này (trong đó có cả nhiều nhà báo, nhà khoa học và kể cả đại biểu quốc hội) nên tôi nghĩ mục tiêu tăng trưởng cao hơn lạm phát phần náo có cả tính dân túy (populist) và chính trị trong đó. Đó cũng có thể là lý do tại sao 90% đại biểu Quốc hội bỏ phiếu cho mục tiêu này (tôi nghĩ là có không ít người trong số đó cũng nghĩ giống chị sonata hay nhà báo trên báo Tia Sáng rằng tăng trưởng mà thấp hơn lạm phát thì đời sống nhân dân sẽ bị giảm sút). Đây cũng chính là điểm hạn chế của việc để Quốc hội không chuyên quyết định các chính sách kinh tế quốc gia.
2. Bài này yêu cầu cải cách tòa án theo hướng tăng quyền độc lập cho tòa
Tòa án phải độc lập xét xử
Nếu thay đổi những điều này thì có lẽ sẽ phải thay đổi triệt để pháp luật thậm chí kể cả chỉnh sửa lại Hiến pháp theo hướng Tam quyền phân lập.
"Phải thừa nhận rằng hiện nay chúng ta vẫn coi Tòa án như một cơ quan hành chính và người thẩm phán như là một công chức trong hệ thống hành chính. Phải thay đổi nhận thức theo hướng thừa nhận vị trí đặc biệt của Tòa án và của người thẩm phán...."
Hóa ra là có quy định dưới đây à? Theo tôi, quy định này không hợp lý.
"Việc quy định trách nhiệm bồi hoàn về vật chất của thẩm phán khi xét xử oan sai cho dù nhằm tăng cường trách nhiệm của thẩm phán, nhưng điều đó hoàn toàn có khả năng dẫn đến việc người thẩm phán sẽ ‘san sẻ’ trách nhiệm với tập thể thông qua việc duyệt án, thỉnh thị án, hoặc việc Tòa án cấp trên ngại ngần khi cải sửa án của Tòa án cấp dưới."
3. Tia Sáng vẫn là tờ báo tiến bộ nhất ở Việt Nam, cho dù chắc cũng chả mấy ai đọc. Chỉ ri
êng tờ này dám đăng các ý kiến đòi hỏi cải cách hẳn nhiều nguyên tắc của thể chế. Đó là nhìn một cách tích cực, còn nếu nhìn một cách tiêu cực thì có thể Đảng và Nhà nước xem đây như một thứ van xả cho dân trí thức bí hơi trong nước khỏi ngột ngạt quá, một thứ diễn đàn của các vị với nhau, còn ngoài ra chẳng ai quan tâm.
Tranh luận dựa trên lý lẽ
Bài này của Phạm Duy Nghĩa vạch ra những điểm bất cập cơ bản nhất của Quốc hội, trong cái chuyện cứ xuân thị nhị kỳ, gần 500 đại biểu từ khắp cả nước lại tụ họp ở Hội trường Ba Đình (sắp bị đập) để thông qua các quyết nghị quan trọng của quốc gia, nhưng họ lại thiếu cả năng lực lẫn sự hỗ trợ về mặt thế chế để có thể làm tốt công việc này. Thành ra kết cục là họ cũng chẳng có được lý lẽ để có thể tranh luận.
Một nguyên nhân như ông Nghĩa nêu ra đó là việc chúng ta chưa có xã hội dân sự, để có thể đóng vai trò phản biện (gọi theo kiểu Tây là checks and balances- kiểm soát và cân bằng- có lẽ đúng hơn) đối với Nhà nước. Ông Nghĩa cũng đề xuất tới khía cạnh ngân sách cho đại biểu Quốc hội và việc các vị này chỉ đóng vai trò kiêm nhiệm mà không thực sự là nghị viên chuyên nghiệp (không có văn phòng riêng, không có tiền lương đại biểu Quốc hội). Tuy nhiên để thay đổi điều này thật sự khó, trừ khi phải thay đổi Hiến pháp hay Đảng phải tự nguyện đồng ý nâng cao vai trò Quốc hội cho đúng với vai trò người đại diện cao nhất cho công dân.
"Đối mặt với hàng trăm chuyên gia của từng bộ, các ủy ban của Quốc hội có vẻ như rất nghiệp dư, muốn bác bỏ một lập luận do các bộ chuyển sang chẳng thể dễ dàng. Chừng nào chưa có nghiệp đoàn và các nhóm lợi ích phát triển (xã hội dân sự), chừng đó chưa có nhu cầu cho phản biện xã hội, các ủy ban của Quốc hội chưa thể tổ chức các phiên điều trần để tranh luận công khai về những điều được mất của từng chính sách.
Đã sáng suốt lựa chọn, song cử tri nước ta chưa thể tạo sức ép cải thiện môi trường cho các đại biểu Quốc hội chuyên tâm hoạt động trên hết là vì lợi ích của cử tri. Các đại biểu chưa có văn phòng riêng, không có chuyên gia giúp việc, lại càng không có ngân sách riêng để hoạt động đại diện. Thời buổi thị trường, chúng ta có thể kỳ vọng quá cao không, nếu đại biểu chỉ được hưởng một khoản trợ cấp lưu trú rất khiêm tốn, không thể bù đắp những thiệt thòi khi phải xa gia đình hằng tháng trời đối với những đại biểu từ các tỉnh tới Thủ đô."
4. Tuyển sẽ thành thi biến tướng?
Bài này của ông Trần Ngọc Vượng phản đối việc nhập kỳ thi tốt nghiệp và thi Đại học vào làm một. Nói về vấn đề này thì hơi sớm vì còn phải xem đề án của Bộ Giáo dục thế nào nhưng tớ cũng cảm thấy hơi nghi ngờ nếu bỏ kỳ thi ĐH.
Friday, November 23, 2007
Entry for November 23, 2007
1. Thật là buồn cười! Hóa ra tất cả các đại biểu Quốc hội phản đối mục tiêu để chỉ số CPI thấp hơn tăng trưởng đều là thiểu số, không đại diện cho ý kiến Quốc hội!.
Liệu sự mâu thuẫn giữa con số 90% đại biểu ấn nút ủng hộ và 100% các đại biểu phát biểu phản đối này là do đâu? Việc các đại biểu Quốc hội bỏ phiếu như thế có chịu sức ép nào không? Chứ chẳng nhẽ ý kiến của tất cả các đại biểu phát biểu (thường là đã được thông qua trong Tổ) lại đi ngược hẳn lại với quan điểm của đại đa số đại biểu?
"Mới đây thôi, khi có gần 90% đại biểu Quốc hội “ấn nút” thông qua chỉ số tăng giá (CPI) của năm 2008 là dưới mức tăng trưởng kinh tế (GDP) thì cách đưa thông tin trên các mặt báo đã khiến nhiều người đọc ngỡ ngàng.
Nói một cách chính xác thì việc xác định lạm phát thế nào, theo đuổi lạm phát mục tiêu hay không, ở hầu hết các nước không phải là việc của Quốc hội mà là của NHTW (và có thể thêm một ít cơ quan khác nữa) nhưng ở Việt Nam, NHTW có tính độc lập tương đối thấp nên việc này lại được coi thành việc của Quốc hội, mặc dù việc của Quốc hội về thực chất cũng chỉ là biểu quyết những cái được bên hành pháp đưa sang.
2. Bài này có một số thông tin về xuất bản sách.
Liệu sự mâu thuẫn giữa con số 90% đại biểu ấn nút ủng hộ và 100% các đại biểu phát biểu phản đối này là do đâu? Việc các đại biểu Quốc hội bỏ phiếu như thế có chịu sức ép nào không? Chứ chẳng nhẽ ý kiến của tất cả các đại biểu phát biểu (thường là đã được thông qua trong Tổ) lại đi ngược hẳn lại với quan điểm của đại đa số đại biểu?
"Mới đây thôi, khi có gần 90% đại biểu Quốc hội “ấn nút” thông qua chỉ số tăng giá (CPI) của năm 2008 là dưới mức tăng trưởng kinh tế (GDP) thì cách đưa thông tin trên các mặt báo đã khiến nhiều người đọc ngỡ ngàng.
Họ ngỡ ngàng vì tại các phiên thảo luận của Quốc hội, gần như 100% số đại biểu phát biểu về chỉ số CPI đều đề nghị rằng chỉ số này phải cố định (ở mức 7% hoặc 8%), không đồng tình với đề nghị của Chính phủ là CPI dưới mức GDP. Vậy tại sao Quốc hội lại quyết định trái với tất cả các ý kiến đại biểu đã phát biểu?
Bài báo này của bạn Rơm Vàng cũng ngớ ngẩn ở đoạn sau:
"Nói đơn giản, Quốc hội không bao giờ có thể “quyết định” được giá dầu thế giới năm 2008 là 70, 80 hay 100 USD thì Quốc hội không thể buộc CPI của năm 2008 là 7 hay 8%." Nếu theo logic đó thì Quốc hội cũng không thể "buộc" tăng trưởng năm sau là 8% hay 9%. Vấn đề ở đây không phải là Quốc hội buộc cái này, buộc cái kia (nhà báo Rơm Vàng dùng thủ thuật lập lờ câu chữ ở đây) mà là việc đề ra một tỷ lệ tăng trưởng, tỷ lệ lạm phát có tính mục tiêu. Việc đề ra tỷ lệ lạm phát mục tiêu còn có tác động tới tâm lý người dân, tới kỳ vọng của người dân về mức lạm phát và cũng cho phép NHTW có khả năng chủ động đối với chính sách lạm phát nhiều hơn so với việc coi mục tiêu chỉ đơn giản là lạm phát thấp hơn tăng trưởng (một mục tiêu không có cơ sở gì và bị khá nhiều nhà kinh tế phê phán).Nói một cách chính xác thì việc xác định lạm phát thế nào, theo đuổi lạm phát mục tiêu hay không, ở hầu hết các nước không phải là việc của Quốc hội mà là của NHTW (và có thể thêm một ít cơ quan khác nữa) nhưng ở Việt Nam, NHTW có tính độc lập tương đối thấp nên việc này lại được coi thành việc của Quốc hội, mặc dù việc của Quốc hội về thực chất cũng chỉ là biểu quyết những cái được bên hành pháp đưa sang.
2. Bài này có một số thông tin về xuất bản sách.
"Năm 2006, theo báo cáo tổng kết của Cục Xuất bản, toàn ngành đã xuất bản được gần 25.000 đầu sách với 226,9 triệu bản. Trong đó, sách văn học là 3243 cuốn sách văn học với 4,077 triệu bản. Đây là con số mà ngành xuất bản Việt Nam chưa bao giờ đạt tới từ trước đến nay."
"Theo thống kê, ở châu Âu, trong năm 2002, nước Anh có tới 120.000 đầu sách được xuất bản; nước Đức có 80.000 đầu sách mới; Tây Ban Nha, Italia và Pháp có mức xuất bản trung bình từ 60.000 đến 70.000 đầu sách trong năm. Con số này ở thị trường Mỹ là 150.000, với doanh thu lên đến 26 tỉ USD và còn tiếp tục tăng lên đến mức chóng mặt trong những năm sau này."
Như vậy xem ra thị trường sách nước ta cũng khá sôi động, phát triển khá tốt, tính ra số đầu sách cũng đạt chừng 1/3 so với các nước châu Âu trừ Anh. Nếu so sánh về trình độ phát triển và dân trí thì đây là những kết quả không tồi.
3. Bài này của nhà báo Huy Đức nêu ra tình trạng lãng phí công sản ở thành phố Hồ Chí Minh trong khi hiện nay tấc đất tấc vàng. Tác giả nêu ra giải pháp là đấu giá các khu đất công này và sử dụng số tiền thu được vào các dự án phát triển hạ tầng.
Thursday, November 22, 2007
Tagore
Dịch thử thơ Tagore. Thơ Tagore u trầm, triết lý nhưng cũng rất trẻ trung và với tình yêu yêu thiên nhiên, con người say đắm. Đã có nhiều người dịch thơ Tagore, dịch nhiều nhất có lẽ là Đỗ Khánh Hoan ở miền Nam trước năm 1975 và Đào Xuân Quý ở miền Bắc, hai người này đều có những đặc sắc riêng.
Nhưng tớ cũng thử dịch một số bài xem sao (nhân một buổi chiều Thanksgiving không có gà Tây).
Hoa
Hãy ngắt bông hoa nhỏ này và giữ lấy
Ngần ngại làm chi, anh hỡi
Em sợ hoa kia rồi sẽ héo tàn
Để rồi rụng rơi trong bụi đất
Có thể em không có chỗ trong vòng nguyệt quế của anh
Nhưng anh ơi, hãy trân trọng bông hoa nhỏ,
Chịu đựng vết gai đâm khi anh chạm vào và hái nó.
Em sợ hoàng hôn sẽ đến trước khi em kịp nhận ra
Và thời khắc dâng hiến cũng trôi qua
Dù sắc hoa không thật đậm sâu
Dù hương hoa chỉ là phảng phất
Thì anh ơi, xin anh hãy ngắt
Khi thời gian còn ở lại bên ta
Bạn
Có phải bạn ở ngoài kia trong đêm gió bão,
trên chuyến du hành tình yêu, hỡi người bạn của tôi?
Bầu trờì than vãn như trong cơn tuyệt vọng
Tôi không ngủ đêm nay
Thỉnh thoảng, tôi mở cửa và nhìn ra ngoài
Đêm tối, bạn của tôi!
Tôi không nhận thấy gì trước mắt
Tôi tự hỏi có những gì trên đường đi của bạn!
Có những gì bên bờ dòng sông đen mực
Có những gì nơi rừng thẳm tư lự xa xôi
Xuyên qua tầng không gian mờ mờ u đặc
Có phải bạn đang tìm đường để đến bên tôi?
Source
Quà tặng tình yêu II: Hãy đi dạo trong vườn của anh
Hãy đi dạo trong vườn của anh, em yêu.
Hãy đi qua những bông hoa nồng nhiệt đương chao mình trước mắt em.
Hãy đi qua chúng, nhưng hãy dừng lại trước các niềm vui tình cờ,
giống như một tuyệt tác bất ngờ của hoàng hôn, tỏa rạng ngời nhưng ẩn tránh.
Bởi lẽ quà tặng của tình yêu luôn ngượng ngùng, không bao giờ nó nói tên mình.
Nó bay qua bóng tối, gửi xuyên qua cát bụi những cơn run rẩy vui sướng bất thần
Hãy bắt kịp nó, hoặc sẽ mãi mãi em không có nó.
Dẫu vậy, món quà có thể bắt được
Cũng chỉ là một đóa hoa mỏng manh
Hay ngọn đèn với các tia lửa lung linh.
Hoa sen
Ngày hôm ấy, khi hoa sen nở
Tâm hồn tôi đang lãng du và tôi chẳng biết gì
Giỏ của tôi vẫn trống rỗng và hoa kia chưa được hái.
Chỉ đôi khi,
một nỗi buốn chợt xâm chiếm hồn tôi,
Tôi giật mình ra khỏi cơn mơ,
và nhận ra làn hương lạ lùng trong cơn gió phương nam thổi tới.
Mùi hương phảng phất khiến tim tôi nghẹn lại bởi mong chờ, như thể đó chính là hơi thở khát khao của mùa hạ đang gắng hoàn thiện mình.
Lúc đó tôi không biết rằng nó ở gần tôi đến vậy, nó đã là của tôi
và mùi hương ngọt ngào hoàn hảo ấy nở ra từ nơi sâu thẳm nhất trong tim tôi.
Người làm vườn XXXIV: Đừng đi, em yêu của anh
Đừng đi, em yêu của anh, xin đừng đi mà không hỏi anh
Anh đã ngắm em cả đêm, và giờ đây mắt anh trĩu xuống vì cơn ngủ
Nhưng anh sợ anh sẽ mất em khi anh ngủ
Đừng đi, em yêu của anh, xin đừng đi mà không hỏi anh
Anh sẽ thức dậy, sẽ với tay mình để được chạm vào em.
Anh sẽ hỏi bản thân mình: “Có phải mơ chăng?”
Giá như anh có thể buộc chân em vào tim anh, để níu thật chặt vào lồng ngực anh.
Đừng đi, em yêu của anh, xin đừng đi mà không hỏi anh.
Người làm vườn XXIV: Đừng giữ cho riêng mình
Đừng giữ cho riêng mình bí mật trái tim, em ơi!
Hãy nói với anh, chỉ với mình anh, trong bí mật.
Em, người con gái có nụ cười dịu dàng đến thế,
hãy thì thầm với anh, tim anh sẽ lắng nghe, đâu phải tai anh.
Đêm đã thật sâu, căn nhà im lặng, và những tổ chim chìm trong giấc ngủ
Hãy nói với anh bằng giọt nước mắt ngại ngùng, bằng nụ cư
ời nao núng, bằng nỗi hổ thẹn, bằng niềm đau ngọt ngào.
Hãy nói với anh bí mật trái tim em, em nhé!
Người làm vườn XXVII: Hãy tin tưởng tình yêu
“Hãy tin tưởng tình yêu dù nó mang lại u sầu.
Đừng đóng chặt tim mình, bạn nhé”.
“Không, bạn ơi, lời bạn thật đen tối, tôi nào có hiểu đâu”.
“Khoái lạc mỏng manh như hạt sương, khi nó mỉm cười cũng là lúc nó qua đời.
Nhưng nỗi đau thì mạnh mẽ và trường cửu. Hãy để tình yêu đau đớn ánh lên trong đôi mắt.”
“Không, bạn ơi, lời bạn thật đen tối, tôi nào có hiểu đâu”.
“Đóa sen nở bừng lên trong ánh mặt trời và mất đi tất cả những gì nó có.
Nó sẽ không nảy lộc trong sương mù vĩnh cửu mùa đông.”
“Không, bạn ơi, lời bạn thật đen tối, tôi nào có hiểu đâu”.
Entry for November 22, 2007
Tuyết bắt đầu rơi. Bắt đầu là mùa Đông.
Hôm nay là Thanksgiving Day, một ngày lễ lớn ở Mỹ cho sự tụ họp gia đình.
Hôm nay là Thanksgiving Day, một ngày lễ lớn ở Mỹ cho sự tụ họp gia đình.
Wednesday, November 21, 2007
Tập trung dân cư, tham nhũng và dân chủ.
Liệu trong các chế độ phi dân chủ thì sự tập trung dân cư ở đô thị sẽ có ảnh hưởng như thế nào tới các chế độ này?
Bài JMP của bạn Quốc Anh, nghiên cứu sinh TS trường Harvard, đề cập tới vấn đề này. Chưa đọc kỹ bài này vì dài tới gần 70 trang nhưng lướt qua thấy ý chính như sau: Với các điều kiện khác không đổi, các chế độ độc tài sẽ có quản trị tốt hơn (thể chế tốt hơn, thu nhập phân phối công bằng hơn, tham nhũn ít hơn…) ở những nước có mật độ tập trung dân cư cao tại thủ đô hay các đô thị lớn. Một ý nữa liên quan là các cuộc cách mạng thường xảy ra ở những nơi có dân số tập trung.
Đây là phần Abstract:
Abstract: In order to explain the apparently paradoxical presence of acceptable governance in many non-democratic regimes, economists and political scientists have focused mostly on institutions acting as de facto checks and balances. In this paper, we propose that population plays a similar role in guaranteeing the quality of governance and redistribution. We argue and demonstrate with historical evidence that the concentration of population around the policy making center serves as an insurgency threat to a dictatorship, inducing it to yield to more redistribution and better governance. We bring this centered concept of population concentration to the data through the lenses of four natural axioms, prove the existence and uniqueness of its measure, and show its empirical superiority to existing measures. The evidence supports our predictions: only in the sample of autocracies, population concentration around the capital city is positively associated with better governance and more redistribution (proxied by post-tax inequality), in OLS and IV regressions. Finally, we provide arguments to dismiss possible reverse causation as well as alternative, non-political economy explanations of such regularity, discuss the general applicability of our index and conclude with policy implications.
Nhìn chung tớ thấy lập luận của Quốc Anh có lý (bỏ qua các khía cạnh kỹ thuật vì không hiểu/đọc hết). Nhưng cũng thử suy luận ngược lại nhé (dù nói thực là chưa đọc hết bài này).
- Dân số tập trung ở đô thị tuy có thể gây ra biến loạn nhưng các nhà độc tài có thể counter bằng cách gia tăng thu nhập cho dân cư đô thị, như kiềm chế giá cả lương thực, áp dụng lương tối thiểu, áp dụng các chính sách populist cho dân cư đô thị, hỗ trợ các công ty quốc doanh... Những biện pháp này sẽ làm méo mó động lực kinh tế, gây chênh lệch thu nhập giữa thành thị và nông thôn và càng khiến làn sóng di cư vào đô thị càng tăng, và do đó lại càng khiến nền kinh tế trở nên bị bóp méo, tham nhũng tăng, các thể chế hoạt động kém hiệu quả. Như vậy tác động này sẽ ngược với tác động mà QA cho là có tác dụng. Đây là trường hợp các nhà độc tài populist như Peron ở Argentina. Hoặc Stalin ở Nga. Bằng cách thỏa hiệp hoặc đàn áp các công đoàn lớn, các thể chế độc tài hoàn toàn có thể làm dịu áp lực tới chế độ và trì hoãn việc cải cách thể chế. Ngay cả khi thỏa hiệp với công đoàn và chia bớt quyền lợi cho người nghèo thì những biện pháp ấy hoàn toàn có tính populist như kiểu Peron hay Chavez và khó có thể nói các thể chế trong các chế độ của Peron hay Chavez lại là các thể chế “tương đôi” tốt.
- Liệu có đúng cách mạng hay xảy ra ở các nơi có tập trung dân số đô thị? Cái này thì hơi khó nói. Ví dụ theo Marx thì sẽ nói là nguyên nhân vì giai cấp công nhân ở những nơi này trưởng thành về cả số lượng và chất lượng, và có ý thức giai cấp rõ rệt. Luận điểm này tương đối khó chứng minh nếu chỉ dựa vào các ví dụ trong lịch sử tại các nước có trình độ phát triển không tương đương nhau. Ví dụ châu Âu thế kỷ 19 có nhiều cách mạng ở các nơi đô thị cao nhưng trong thế kỷ 20, các cuộc cách mạng lại hay xảy ra ở các nước có trình độ phát triển thấp và thành thị không thực sự phát triển (Nga, Trung Quốc…).
Một vài yếu tố có thể xem xét (không biết QA đã đề cập chưa):
- Vai trò sự cạnh tranh của các trung tâm khác, không phải thủ đô (trung tâm chính trị)?. Rất có thể sự tập trung dân cư ở các thành thị khác sẽ khiến chế độ phải dân chủ và quản lý thể chế tốt hơn, do áp lực cạnh tranh từ các trung tâm khác. Ví dụ trường hợp TP HCM và HN. Gần đây đọc báo có thấy việc TP HCM đòi Trung ương phải để lại nhiều tiền hơn cho thành phố này (hiện nay tỷ lệ được giữ đâu như 17% ngân sách thành phố thu được). Ở đây, nếu đơn giản có thể coi trong trường hợp này TP HCM như là thủ đô nhưng nếu thế sẽ không phản ánh được sự cạnh tranh của các trung tâm quyền lực, và sự khác biệt giữa các chế độ đa trung tâm hay chỉ một trung tâm. Tớ nghĩ ảnh hưởng của việc tồn tại các trung tâm quyền lực khác ngoài thủ đô thường có tác dụng khiến các thể chế trở nên tốt hơn so với việc tập trung dân cư ở thủ đô, nơi nhà cầm quyền có thể dễ kiểm soát hơn, cho dù kiểm soát bằng thỏa hiệp hạn chế hay bằng “bàn tay sắt”. Một ví dụ khác, cách mạng “da cam” ở Ukraine xảy ra có phần rất lớn do sự đối kháng giữa hai trung tâm quyền lực ở miền Tây và miền Đông.
- Không rõ trong bài QA có control ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế tới chất lượng thể chế?
Trong phần kết luận, QA có mấy ý rất hay như việc các thể chế độc tài có khuynh hướng chuyển thủ đô tới các vùng thưa thớt dân cư. Đoạn này làm mình nhớ tới thời ông Lê Duẩn định chuyển đô tới Xuân Mai :D
Tuesday, November 20, 2007
Khỏa thân-Pablo Neruda
Bài số XXVII tập "Cien sonetos de amor"
Khỏa thân,
Em nguyên sơ
Như bàn tay em
Mềm mại, trần gian, thon gầy,
Hoàn hảo và trong suốt,
Như đường cong của mặt trăng,
Như lối quanh trong rừng táo
Khỏa thân,
Em thanh mảnh như hạt ngô mềm
Khỏa thân,
Em xanh biếc như đêm Cuba
Với những lọn tóc xoăn
Và những vì sao giấu trong mái tóc
Khỏa thân,
Em thênh thang màu hổ phách
Như mùa hạ tới giáo đường hoàng kim
Khỏa thân,
Em nhỏ nhoi như một ngón tay em
Uốn lượn, tinh tế, hồng hào, chờ đợi
Và khi ánh sáng đầu tiên được sinh ra
Em sẽ ra đi
Tới những thế giới ẩn sâu trong lòng đất.
Để rồi sau những đường hầm sâu thẳm
của áo quần và những việc vặt không tên
Ánh sáng em đã tự dập tắt mình
Tự làm nguội mình, tự lột trần mình
Và trở lại
Chỉ một bàn tay trần
2. Dịch thêm 2 bài ngăn ngắn nữa (dịch bịa là chính, không đảm bảo hiểu đúng nguyên tác)
LXIX From: ‘Cien sonetos de amor’
Có lẽ không sống
chính là sống không em
không có dáng em đi,
cắt ngang nắng trưa oi ả
tựa một đóa hoa xanh
Không có em băng qua
sương mù và sỏi đá
Không có ngọn đuốc em cầm trong tay
mà những kẻ khác nào thấy được nó bằng vàng
và có lẽ chẳng ai biết rằng
hoa hồng nở ra từ đấy
Không có em, không có em đến
đột nhiên và hứng khởi,
để anh hiểu cuộc đời anh,
hiểu đóa hồng rực rỡ
hiểu ngọn gió chiều phai
Và anh sống chính vì em sống
anh là anh, cũng bởi em là em
Và vì tình yêu
Em, anh, chúng ta sẽ sống.
XLIX from: ‘Cien sonetos de amor’
Bình minh đang tới: ngày hôm qua đã tan
trong ngón tay của ánh sáng, trong đôi mắt của giấc mơ,
Ngày mai đang đến trên những gót chân xanh:
sẽ chẳng có ai ngăn được dòng sông từ bình minh đến
sẽ chẳng có ai ngăn được dòng sông từ đôi tay em,
từ đôi mắt trong giấc mơ em, ơi em yêu dấu.
Em: chính là thời gian run rẩy,
chạy xuyên giữa ánh sáng và mặt trời ảm đạm
Bầu trời sẽ phủ đôi cánh lên em
nâng em lên để đặt vào tay anh
bằng vẻ duyên dáng chính xác và bí ấn
Và vì thế, anh hát với ban ngày và với vầng trăng
với đại dương, với thời gian, với tất cả các hành tinh đang tồn tại
với giọng nói ngày của em
với da thịt đêm của em
Về sự tôn vinh người Việt
Bài này trên Tia Sáng nêu lên vấn đề trong việc báo Tuổi Trẻ tôn vinh nhân tài gốc Việt. Bài gốc trên báo Tuổi Trẻ là ở đây. Bài liên quan phỏng vấn TS Võ Đình Tuấn ở đây.
Trích đoạn mở đầu:
“Creator Synectics, một công ty tư vấn kinh doanh toàn cầu trụ sở tại Anh, vừa công bố danh sách "100 thiên tài đương thời thế giới". Trong danh sách có một nhà khoa học gốc Việt là tiến sĩ Võ Đình Tuấn, xếp hạng 43.”
Trong bài thì tên công ty kia lại là “Creator Synetics",
Tôi thử Google với cả hai cái tên. Kết quả là có 231 kết quả tìm kiếm với “Creator Synetics”, trong 10 trang kết quả tìm kiếm đầu tiên thì có 7 trang bằng tiếng Việt và ba trang bằng tiếng nước ngoài nhưng không phải tiếng Anh và đều đưa đưa lại tin trên. Với cái tên “"Creator Synectics" có 662 kết quả tìm kiếm và 9/10 kết quả đầu tiên là bằng tiếng Việt.
Thử tìm kiếm với cụm từ tiếng Anh “Top 100 living geniuses” thì có 17,200 kết quả tìm kiếm. Trong 10 kết quả đầu tiên thì có 3 bài từ báo chí, 7 bài từ các blog. Trong ba bài từ báo thì có một tờ báo tiếng Anh đưa tin là tờ Telegraph (thông tin của báo Tuổi Trẻ chắc cũng là từ đây). Hai tờ báo khác đưa tin là trang tin tiếng Anh của VNN và Thanh Niên (hình như Tuổi Trẻ chưa có trang tiếng Anh?). Rõ ràng nền báo chí Việt Nam chúng ta đã rất tự hào khi có một người đứng trong danh sách 100 thiên tài thế giới.
Tìm thêm thông tin về TS. Võ Đình Tuấn thấy tên ông được nhắc tới khá nhiều. Ông hiện đang là Viện trưởng một viện vật lý trực thuộc Đại học Duke (cũng là một đại học danh tiếng ở Mỹ). Số publications của ông cũng rất đáng nể: gần 400 bài báo khoa học hay sách. Ông cũng từng đoạt nhiều giải thưởng khoa học và có hơn 30 bằng sáng chế. Như vậy có thể thấy ông cũng là một nhà khoa học tài năng.
Tuy nhiên, nếu căn cứ vào bình chọn của một công ty không tên tuổi để rồi tôn vinh ông Võ Đình Tuấn như một thiên tài hàng đầu thế giới, như cách mà báo Tuổi Trẻ thực hiện thì hơi bị giàu tính tự hào không phải lối.
Đây cũng không phải là trường hợp duy nhất, thực tế thỉnh thoảng đọc báo chúng ta vẫn đọc được những tin bài tôn vinh gương sáng người Việt mà thực ra những thành tích ấy không hoàn toàn có giá trị tương xứng với những mỹ từ mà báo chí dành cho họ (dù có thể vẫn rất đáng kể và có tầm vóc so với Việt Nam chúng ta). Các đây vài năm báo chí còn tôn vinh nhiều nhà khoa học là Viện sĩ viện hàn lâm này, hay có tên trong danh sách vĩ nhân thế kỷ 20 của Trung tâm kia mặc dù thực ra việc có tên trong danh sách vĩ nhân hay được là Viện sĩ này nọ chỉ là việc mua danh, bỏ ra vài nghìn đô để lấy cái danh đó (tất nhiên đối tượng được mời chào mua danh thường cũng phải có học vị nhất định trước đó, và thường là sinh sống ở các nước đang phát triển có ít thông tin). Đến nay thì do nhiều thông tin hơn, ít ai còn lên báo khoe mình là Viện sĩ hay vĩ nhân như trước, và báo chí nói chung cũng ít bị tẽn tò bởi những tôn vinh ngớ ngẩn đó nữa.
Trường hợp “100 thiên tài đang còn sống” này thì không giống như các tôn vinh kiểu tôi vừa nói. Nhưng báo chí Việt Nam lẽ ra nên cẩn thận hơn trong việc đưa những tin như thể đây là một cuộc bình bầu có uy tín và nghiễm nhiên coi ông Võ Đình Tuấn như một thiên tài hàng đầu thế giới. Đó chỉ là một cuộc bình bầu vớ vẩn của một công ty cũng vớ vẩn nốt, với mục đích chắc không ngoài việc lăng xê tên công ty đó lên báo chí mà thôi.
Trong các bài đưa tin về bình bầu này có bài trên blog của một nhà bình luận báo Guardian (Anh). Trích dịch một đoạn thay cho kết luận:
“Tôi biết là lẽ ra tôi không nên coi việc này là việc nghiêm chỉnh. Mọi người bảo với tôi rằng “chỉ vui thôi mà”, nhưng tôi vẫn cảm thấy tức giận một cách khó lý giải. Cái danh sách này được đưa ra nhằm liệt kê 100 thiên tài đang còn sống trên thế giới, cho dù lĩnh vực hoạt động của họ là gì....
Tôi không thể chấp nhận rằng một việc làm thô tệ trong ý tưởng và thực hiện với phương pháp nghiên cứu không thể chấp nhận được, và thiên lệch dẫn tới những kết luận ngớ ngẩn như thế lại có thể được coi “chỉ vui thôi mà”. Tôi thấy buồn phiền trước việc nhiều tờ báo đưa kết quả như thể chúng từ một nguồn có uy tín. Tôi tức giận khi thấy cái công ty đưa ra thứ rác rưởi này lại vì thế mà nhận được sự chú ý của dư luận. Và đây mới là điểm quan trọng. Nguy cơ hiển hiện là những bình bầu điên rồ như thế này sẽ nhanh chóng được coi như là sự thật khách quan, được trích dẫn trên Wikipedia và những thứ tương tự. Các thế hệ tương lai do không biết kỹ càng- và thực ra cả người đọc bây giờ nữa- sẽ thành thực tin rằng Brian Eno là thiên tài âm nhạc”
Monday, November 19, 2007
Entry for November 19, 2007
Khách quan một chút, bài phỏng vấn này trên Vietimes với ông Nguyễn Trần Bạt khá hay. Ông Bạt trả lời sắc sảo, ung dung và chủ động.
Sống chủ động trong thông tin toàn cầu
Trích một số ý ông Bạt nói
Quả bom chờ nổ
Phần về siêu thị sách không thực sự quan trọng. Đáng chú ý là đoạn về báo lồng trong đó:
"
Không riêng gì các tác phẩm văn học mà các tác phẩm báo chí trên báo viết cũng trở thành nạn nhân của nhiều tờ báo mạng và kèm theo đó là nỗi bức xúc của không ít tờ báo, tác giả bài báo cũng như những nhân vật được đề cập trong bài báo. Nếu như điều khiến các nhà làm sách bức xúc nhất là sách của mình bị đưa lên toàn bộ thì với các nhà báo, ngược lại, lại là việc các bài báo của họ bị đưa lên một cách méo mó.
Giật tít câu khách, nặng về xoi mói đời tư; lược bớt và thay đổi hoàn toàn giọng điệu hỏi - đáp là cách mà không ít biên tập viên báo mạng đã sử dụng khi tự tiện đưa lên các bài báo phỏng vấn những người nổi tiếng từ báo viết lên báo mạng. Một dạo, các tờ báo mạng này thậm chí còn chẳng thèm trích dẫn nguồn tin. Nhưng đến lúc chịu ghi vào bên dưới nguồn trích dẫn thông tin (chỉ ghi tên tờ báo, không ghi tên tác giả) thì không ít bận, lại làm ê mặt tờ báo ấy vì cái lối nhào nặn tuỳ tiện (nhiều lúc còn mắc cả lỗi chính tả) nói trên. Nhiều bài báo, nếu bạn đọc chịu khó để ý so sánh giữa bài báo được đăng đầy đủ trên nguồn trích dẫn (báo viết) và một phần bài báo được đưa lên báo mạng sẽ thấy khác nhau một trời một vực.
"
Và nguyên nhân là ở đây:
"Không phải ngẫu nhiên mà mới đây, báo Lao Động đã ký một thoả thuận với 5 tờ báo lớn khác về việc được trích dẫn thông tin của nhau mà không cần xin phép. Để có được cái quyền "không phải xin phép" ấy cho mỗi một lần trích dẫn, trong một nguyên tắc giao tiếp lịch sự của cái gọi là "văn hoá B
Q", thiết nghĩ, rất cần một lời xin phép "phải phép" và phải cách như vậy! "
Xem ra sắp tới các báo mạng như VNE, VNN, Dân Trí, 24h... sẽ gặp khó khăn đây.
3. Quên, chúc mừng ngày Nhà giáo Việt Nam tới các bạn đã và đang làm giáo viên!!!
4. Hai bài trên blog về văn 8x (một bài không mới lắm nhưng giờ mới biết)
Con nhà quê
Văn học 8x còn thiếu sự quyết liệt(?)
Nói chung mình gần như chưa đọc văn chương 8x nên không dám bàn gì. Nhưng từ mấy bài này có thể thấy các nhà văn 8x khá tự tin và mạnh mẽ. Đồng thời họ khá dynamic: bạn nghĩ sao nếu một nhà văn 22 tuổi dùng chữ "văn chương trẻ" để chỉ văn học của những người 18-20 tuổi?
Cũng buồn cười, với các nhà văn U60 thì U40 là văn chương trẻ (bác Lê Anh Hoài chẳng hạn), với các bác U40 thì văn chương 7x cũng là trẻ rồi, với 7x như mình thì 8x là văn chương trẻ. Giờ tới lượt các bạn 8x gọi 9x là văn chương trẻ. Ở xứ mình, từ "trẻ" có lẽ hay được coi đồng nghĩa với từ "non".
Thực ra, tớ cũng không nghĩ là văn học 8x đã thực sự đạt được điều gì đáng kể (nói chung mình không có nhiều thời gian để đọc những cái thử nghiệm lắm nên sẽ ưu tiên cho các tác giả có tiếng tăm hơn). Nhưng tất nhiên đó chỉ là cảm tính.
Trong bài số 2, Phong Điệp nhắc tên hai nhà văn 8x đã viết được những gì thực sự có giá trị là Vũ Phương Nghi và Ngô Thị Giáng Uyên. Vũ Phương Nghi có vẻ được nhiều người khen (trong đó có bạn Cao Việt Dũng) nhưng mình chưa đọc nên không biết. Ngô Thị Giáng Uyên thì toàn hồng hồng tuyết tuyết, tản văn tuổi 18 sóng nước mây trời, bến tàu điện ngầm Paris, ga xe lửa London..., ngoài du ký ra thì không rõ có viết truyện ngắn không nữa, thế mà cũng được đưa vào tiêu biểu cho văn chương 8x?
Sống chủ động trong thông tin toàn cầu
Trích một số ý ông Bạt nói
Về vai trò “con người toàn cầu”
Tôi cho rằng các cơ quan truyền thông không nên truyền bá ý tưởng con người trong thời đại toàn cầu này phải là công dân toàn cầu, phải biết mọi thứ. Rất nhiều người Việt Nam chưa biết mọi thứ ở Việt Nam vậy thì tại sao chúng ta lại phải biết mọi thứ trên thế giới. Trước hết, chúng ta phải biết về chính mình và sống như chính mình thì chúng ta mới có thể làm phong phú tính toàn cầu của khái niệm công dân.
Về nâng cao khả năng phân tích, đánh giá thông tin
Lời khuyên của tôi là: đọc, nghe và nhìn càng nhiều càng tốt. Nhưng đừng vụ lợi khi đọc, đừng vụ lợi khi nghe và đừng vụ lợi khi nhìn. Bởi vì nếu chúng ta xăm xăm đi tìm một cái, nghe một cái, nhìn một cái thì đôi khi lượng thông tin chúng ta tiếp nhận được sẽ rất hạn chế. Chúng ta phải làm những việc ấy như một bản năng, giống như khi thở thì người ta thường không ý thức về sự thở. …Cần phải duy trì trạng thái nghe, nhìn và đọc như hiện tượng thở bản năng trước đã.
….Có ba yếu tố giúp con người làm việc đó. Thứ nhất là anh phải sống thật. Cuộc sống là nguyên mẫu, mọi sự phân tích đều là chủ quan. Khi có kinh nghiệm thật về cuộc sống thì anh có thể sửa chữa các phân tích của người khác hoặc các phân tích của mình để hoàn thiện nó, tức là phải trải nghiệm để có kinh nghiệm. Thứ hai là không phải ai cũng có điều kiện để trải nghiệm nên người ta phải thay thế kinh nghiệm bằng học vấn, tức là phải đọc. Thứ ba là anh phải dự báo, phải linh cảm. Có những việc người ta không kịp học, cũng không kịp trải nghiệm, nhưng người ta có thể linh cảm được. Con người có thể linh cảm về cái đúng trước khi nhận ra cái đúng bằng ý thức, bằng lý luận.
Về vai trò truyền thông
“Một trong những hạn chế căn bản của truyền thông hiện nay là chưa nghiên cứu một cách có cơ sở khoa học về việc xây dựng một xã hội mà đọc, nghe và nhìn trở thành bản năng. Truyền thông hiện nay vẫn truyền bá cái mình muốn chứ chưa cung cấp cái mà con người đang cần và sẽ cần….
Tôi có nói với các nhà báo rằng để làm cho mình không trở nên đơn điệu trong việc phải nói, phải truyền bá những thông tin bắt buộc thì chúng ta phải tự đa dạng mình. Song song với những cái phải nói thì chúng ta có thể nói cả những cái mà người khác cần, và người ta sẽ nhìn các cơ quan truyền thông một cách cân đối hơn, lành mạnh hơn.”
Về sai lầm và nhận sai lầm
“Con người luôn luôn nhận ra sai lầm để tự hoàn chỉnh mình. Có những khi vừa nói xong là người ta đã biết mình sai. Nếu khôn ngoan thì người ta có thể điền ngay cái đúng vào để nó lấn át cái sai, tẩy cái sai đi. Nếu không làm được ngay như vậy thì người ta có thể thông báo về cái sai của mình sau đó. Thường thì trong một nửa số tình huống, tôi sửa cái sai đầu câu nói ở đoạn cuối của câu nói, một nửa các tình huống còn lại là tôi thông báo lại cái sai của mình. Phải hành động như thế mới trở thành người tử tế được, bởi một người tử tế là người biết sửa cái sai của mình.”
2. Bài này đáng chú ýQuả bom chờ nổ
Phần về siêu thị sách không thực sự quan trọng. Đáng chú ý là đoạn về báo lồng trong đó:
"
Không riêng gì các tác phẩm văn học mà các tác phẩm báo chí trên báo viết cũng trở thành nạn nhân của nhiều tờ báo mạng và kèm theo đó là nỗi bức xúc của không ít tờ báo, tác giả bài báo cũng như những nhân vật được đề cập trong bài báo. Nếu như điều khiến các nhà làm sách bức xúc nhất là sách của mình bị đưa lên toàn bộ thì với các nhà báo, ngược lại, lại là việc các bài báo của họ bị đưa lên một cách méo mó.
Giật tít câu khách, nặng về xoi mói đời tư; lược bớt và thay đổi hoàn toàn giọng điệu hỏi - đáp là cách mà không ít biên tập viên báo mạng đã sử dụng khi tự tiện đưa lên các bài báo phỏng vấn những người nổi tiếng từ báo viết lên báo mạng. Một dạo, các tờ báo mạng này thậm chí còn chẳng thèm trích dẫn nguồn tin. Nhưng đến lúc chịu ghi vào bên dưới nguồn trích dẫn thông tin (chỉ ghi tên tờ báo, không ghi tên tác giả) thì không ít bận, lại làm ê mặt tờ báo ấy vì cái lối nhào nặn tuỳ tiện (nhiều lúc còn mắc cả lỗi chính tả) nói trên. Nhiều bài báo, nếu bạn đọc chịu khó để ý so sánh giữa bài báo được đăng đầy đủ trên nguồn trích dẫn (báo viết) và một phần bài báo được đưa lên báo mạng sẽ thấy khác nhau một trời một vực.
"
Và nguyên nhân là ở đây:
"Không phải ngẫu nhiên mà mới đây, báo Lao Động đã ký một thoả thuận với 5 tờ báo lớn khác về việc được trích dẫn thông tin của nhau mà không cần xin phép. Để có được cái quyền "không phải xin phép" ấy cho mỗi một lần trích dẫn, trong một nguyên tắc giao tiếp lịch sự của cái gọi là "văn hoá B
Q", thiết nghĩ, rất cần một lời xin phép "phải phép" và phải cách như vậy! "
Xem ra sắp tới các báo mạng như VNE, VNN, Dân Trí, 24h... sẽ gặp khó khăn đây.
3. Quên, chúc mừng ngày Nhà giáo Việt Nam tới các bạn đã và đang làm giáo viên!!!
4. Hai bài trên blog về văn 8x (một bài không mới lắm nhưng giờ mới biết)
Con nhà quê
Văn học 8x còn thiếu sự quyết liệt(?)
Nói chung mình gần như chưa đọc văn chương 8x nên không dám bàn gì. Nhưng từ mấy bài này có thể thấy các nhà văn 8x khá tự tin và mạnh mẽ. Đồng thời họ khá dynamic: bạn nghĩ sao nếu một nhà văn 22 tuổi dùng chữ "văn chương trẻ" để chỉ văn học của những người 18-20 tuổi?
Cũng buồn cười, với các nhà văn U60 thì U40 là văn chương trẻ (bác Lê Anh Hoài chẳng hạn), với các bác U40 thì văn chương 7x cũng là trẻ rồi, với 7x như mình thì 8x là văn chương trẻ. Giờ tới lượt các bạn 8x gọi 9x là văn chương trẻ. Ở xứ mình, từ "trẻ" có lẽ hay được coi đồng nghĩa với từ "non".
Thực ra, tớ cũng không nghĩ là văn học 8x đã thực sự đạt được điều gì đáng kể (nói chung mình không có nhiều thời gian để đọc những cái thử nghiệm lắm nên sẽ ưu tiên cho các tác giả có tiếng tăm hơn). Nhưng tất nhiên đó chỉ là cảm tính.
Trong bài số 2, Phong Điệp nhắc tên hai nhà văn 8x đã viết được những gì thực sự có giá trị là Vũ Phương Nghi và Ngô Thị Giáng Uyên. Vũ Phương Nghi có vẻ được nhiều người khen (trong đó có bạn Cao Việt Dũng) nhưng mình chưa đọc nên không biết. Ngô Thị Giáng Uyên thì toàn hồng hồng tuyết tuyết, tản văn tuổi 18 sóng nước mây trời, bến tàu điện ngầm Paris, ga xe lửa London..., ngoài du ký ra thì không rõ có viết truyện ngắn không nữa, thế mà cũng được đưa vào tiêu biểu cho văn chương 8x?
Tôi có thể viết những vần thơ buồn nhất đêm nay
Bài số 20 trong tập 20 bài thơ tình
Pablo Neruda (nhà thơ Chile, từng đoạt giải Nobel Văn học)
Tôi có thể viết những vần thơ buồn nhất đêm nay
Chẳng hạn: “Đêm đang vỡ tan
Những vì sao xanh, run rẩy nơi trời xa
Làn gió đêm lượn trên bầu trời và hát”
Tôi có thể viết những vần thơ buồn nhất đêm nay
Tôi yêu nàng
Và đôi khi, nàng cũng yêu tôi.
Vào những đêm như đêm nay
Tôi ôm nàng trong tay mình
Tôi hôn nàng thật nhiều dưới bầu trời vô tận
Nàng yêu tôi
Và đôi khi, tôi cũng yêu nàng
Làm sao có thể không yêu đôi mắt to, tĩnh lặng của nàng
Tôi có thể viết những vần thơ buồn nhất đêm nay
Nghĩ rằng tôi không có nàng
Cảm nhận tôi đã mất nàng
Lắng nghe đêm tối mênh mông
Lại càng mênh mông hơn khi không có nàng
Những vấn thơ rơi xuống tâm hồn
Giống như hạt sương rơi trên thảm cỏ
Có làm sao đâu nếu tôi chẳng thể giữ nàng
Đêm đã vỡ tan
Và bên tôi không có nàng
Đó là tất cả.
Nơi xa kia, ai đang hát.
Nơi xa kia,
Tâm hồn tôi không cam chịu mất nàng
Mắt tôi tìm kiếm nàng
Tim tôi tìm kiếm nàng
Nhưng nàng không ở bên tôi.
Vẫn là đêm xưa
đang gội trắng những cành cây cũ
Nhưng kể từ nay, hai ta đã khác
Tôi không yêu nàng, điều đó là chắc chắn
Nhưng tôi đã yêu nàng biết nhường nào
Giọng nói tôi muốn tìm một ngọn gió
Để tới được bên nàng
Ai đó hôn nàng, giống như tôi đã từng hôn
Giọng nói nàng, thân thể nàng tươi sáng, đôi mắt nàng mênh mông vô tận
Tôi không yêu nàng, điều đó là chắc chắn
Nhưng cũng có lẽ tôi yêu nàng
Tình yêu thật ngắn ngủi
Nhưng sao quên lãng lại quá dài lâu
Kể từ những đêm ấy, khi tôi ôm nàng trong vòng tay
Tâm hồn tôi đã không cam chịu mất nàng
Cho dù đây là nỗi đau cuối cùng nàng khiến tôi chịu đựng
Và là những dòng cuối cùng tôi viết cho nàng
Sunday, November 18, 2007
Entry for November 18, 2007
Nên dịch những cuốn mới
Bài này khá khó hiểu. Việc chọn dịch lại hay tái bản các bản dịch cũ là lựa chọn của các công ty sách/nhà xuất bản chứ sao lại bàn nên hay không nên. Ở nước ngoài, các tác phẩm kinh điển cũng thường có nhiều bản dịch. Ví dụ có không ít hơn 4-5 bản dịch tiếng Anh của các cuốn như Don Quixote, Chiến tranh và hòa bình, Tội ác và hình phạt…Tất nhiên về nguồn lực thì nguồn lực dịch thuật của Việt Nam không nhiều nhưng quyết định thế nào phải để các chủ thể kinh tế chịu trách nhiệm chứ, sao lại còn có kiến nghị có một cơ quan Nhà nước nào đứng ra làm việc đấy?. Như thế có khác gì thời kỳ kế hoạch hóa trước kia.
Đoạn kết này rất không rõ ràng, hoàn toàn không hiểu ý tác giả bài báo ra sao. Rút cục theo tác giả thì Hội Nhà văn có thể làm gì trong việc này: “làm việc đó” là việc gì, chịu không luận ra.
“Nhiều người dịch mong rằng cần có một tổ chức hưởng ngân sách của Nhà nước, như Hội Nhà văn chẳng hạn, có thể làm việc đó và tham mưu cho các cơ quan có thẩm quyền về việc đào tạo, đầu tư cho việc phát triển nền dịch thuật nước nhà một cách hệ thống hơn. Điều này lại cần đến sự liên kết của các nhà làm sách và xuất bản cùng những người dịch.”
Nếu em quên anh
Nếu em quên anh
Pablo Neruda
Anh muốn em biết
một điều
Em biết đấy:
nếu anh nhìn
vầng trăng trong suốt,
nhành cây màu đỏ,
mà mùa thu chầm chậm đặt bên cửa sổ
nếu anh chạm vào
cạnh lò sưởi,
tro bụi nhẵn nhụi
hay thân củi khẳng khiu,
thì chúng đều đưa anh tới với em
Như thể tất cả những gì tồn tại,
mùi hương, ánh sáng, kim loại
đều là những con thuyền nhỏ
đang rẽ sóng
tới những hòn đảo em
chờ đợi anh.
Nhưng,
nếu bây giờ,
em dần không yêu anh nữa
anh sẽ dần không yêu em.
Và nếu đột nhiên,
em quên mất anh
thì đừng tìm anh, em nhé
lúc đó, anh hẳn đã quên em.
Nếu em nghĩ
những lá cờ phấp phới
vẫy gọi anh suốt cả cuộc đời
thật viễn vông và ngớ ngẩn
Thế rồi em quyết định
để mặc anh tại bến bờ
nơi trái tim anh trú ngụ,
thì em ơi, hãy nhớ
cũng chính ngày đấy, giờ đấy
anh sẽ nhấc đôi tay
và trái tim anh sẽ bỏ đi
tìm tới miền đất khác.
Nhưng nếu như,
mỗi ngày qua
mỗi giờ qua,
em cảm thấy,
số phận trao em cho anh,
và nếu như mỗi ngày,
bằng sự dịu dàng chẳng nguôi ngoai,
lại có một đóa hoa
vươn lên đôi môi em tìm kiếm anh,
thì em yêu, em của anh ơi,
trong anh sẽ luôn là ngọn lửa
chẳng thể nào bị dập tắt hay lãng quên
tình anh sẽ được nuôi bằng tình em, hỡi em yêu dấu
Và chừng nào em còn sống
nó sẽ luôn ở trong tay em
dù cũng chẳng rời tay anh.
2. Anh không yêu em chỉ vì anh yêu em;
Anh không yêu em chỉ vì anh yêu em
Anh đi từ chỗ yêu tới không yêu em
Từ chờ đợi tới không chờ đợi
Tim anh từ lạnh giá đã trở thành ngọn lửa
Anh yêu em chỉ vì em là người duy nhất anh yêu
Anh ghét em kinh khủng
Và giờ này anh vẫn đang ghét em
Anh hạ mình trước em,
Bằng chứng của tình anh cho em
Là anh không nhìn thấy em
Anh chỉ biết yêu em mù quáng
Có thể ánh sáng độc ác của tháng Giêng*
Rồi sẽ nuốt trọn trái tim anh
Khiến anh không bao giờ bình yên nữa
Trong câu chuyện tình này
sẽ chỉ có một người chết
Người đó là anh
Anh sẽ chết vì yêu
Vì anh yêu em
Vì anh yêu em, em yêu ơi,
bằng lửa và máu.
Dịch từ đây
Image: Gustav Klimt. The Beethoven Frieze: The Longing for Happiness Finds Repose in Poetry. Link
Entry for November 18, 2007
1. Hehe, có bài này về Hà Nội của bạn Nhị Linh rất thú vị.
2. Bạn QA đâu, vào đây nhận hoa của chị Vìu!
Quốc Anh, đường trở về cho một trí thức tài năng?
Saturday, November 17, 2007
Entry for November 17, 2007
My Saturday night's song.
LADY JANE
(M. Jagger/K. Richards)
My sweet Lady Jane
When I see you again
Your servant am I
And will humbly remain
Just heed this plea my love
On bended knees my love
I pledge myself to Lady Jane
My dear Lady Anne
I've done what I can
I must take my leave
For promised I am
This play is run my love
Your time has come my love
I've pledged my troth to Lady Jane
Oh my sweet Marie
I wait at your ease
The sands have run out
For your lady and me
Wedlock is nigh my love
Her station's right my love
Life is secure with Lady Jane
