Entry for September 20, 2007

Đúng là political correctness quá mức cũng là khó chấp nhận. Khổ thân bác Larry Summers, từng làm Bộ trưởng Tài chính, Chủ tịch Harvard mà chỉ vì phát biểu là phụ nữ không thích hợp với khoa học hay kỹ thuật như đàn ông mà bị hành hạ quá thể. Đúng là không nên đùa với phụ nữ, nhất là phụ nữ học cao, bài học nhãn tiền.

UC yanks speaker's invitation: Controversial ex-Harvard president was scheduled to address regents Wednesday

After a group of UC Davis women faculty began circulating a petition, UC regents rescinded an invitation to Larry Summers, the controversial former president of Harvard University, to speak at a board dinner Wednesday night in Sacramento. The dinner comes during the regents' meeting at UCD next week.

Summers gained notoriety for saying that innate differences between men and women could be a reason for under-representation of women in science, math and engineering.

Evil and tragic hero

This entry is originally posted on today20’s blog. With her permission, I bring it here, including the comments, so anyone interested in this topic can say something.

today20: Letter from a former professor of philosophy. God, I have never learned decently any kind of philosophy.

I’m curious what Vietnamese think about “evil”. Do you have such a word or concept parallel to our western concept?

The roots of our word/concept in western languages lie in our Christian tradition. So it’s not clear to me whether and what it might mean in the absence of that tradition.

We tend to apply evil to the “intentions” of actions as opposed to the disadvantageous (bad) consequences that may or may not result from certain choices. So for instance, the concept of evil evolved in the Christian tradition around the time we started thinking and talking about the “will” and the “inner” springs of human action and behavior. Traditionally, an early Christian differentiated him or herself from their Jewish (or pagan) brethren in that it was sufficient for the latter to obey the laws in order to be pious whereas a Christian must do more … he or she must also “want” or “will” to do good in order to truly fulfill the law.

The Greek and Roman tradition (pagan) had no concept of the “will”. Actions were determined by “reason” vying against the passions; and a bad outcome was attributable to an irrational “calculation” of the costs/benefits of the consequences. No separate “inner” or mental faculty of the will. Which is why tragedy as a literary form was born and thrived in Greece (and died under the intellectual conditions of Christianity) because actions, no matter how rationally chosen and ordered, could still inevitably lead to bad consequences because what matters is not the inner intention of the actor but the external unpredictability of making choices in a pluralistic world involving other free agents capable and liable to react. There could be no concept of a “good man” in the Christian sense in Greece (good totally apart from his efficacy in the world); nor could there be a concept of a tragic hero in the Christian era.

The Jewish commandment not to commit adultery is replaced in the Christian tradition by not “coveting” thy neighbor’s wife. A Jew is pious simply by restraining himself and obeying the commandments of his faith regardless or even against his inner impulses; a Christian is only truly pious and “good” if he is pure in his will “inside” as well. According to Jesus, this was a radicalization of the Jewish law … “I come not to break the law but to fulfill it.”

It was only once this “inner realm” of the “will” was opened up for inspection (by St. Augustine) that the idea of evil emerges in our tradition. It was applied to the will and the inner intentions of man not simply to the “bad” outcome of his choices. Without the whole metaphysical and theological apparatus of Christianity behind it, I’m wondering if it’s possible (natural from an anthropological point of view) to still have a concept of evil?

The most articulate and intriguing answer in the west to this question is Nietzsche. Generally a pretty inaccessible writer because he wrote in aphorisms and assumes a significant degree of familiarity with the entire western tradition of philosophy and theology in order to read. (He also was clinically insane most of his active life). But two of his most easily readable books address this issue: “Beyond Good and Evil” and The Genealogy of Morals”. Have these or any other of his works been translated into Vietnamese? Arendt’s “banality of evil” lies squarely in this Nietzschean tradition and its attack on Christian values.

Does Vietnamese have anything like the concept of a tragic hero?

Linh:

Well, of course, I’m not a student of philosophy so I don’t know much about the terminology of evil, will, etc.
But I think that professor understands “evil” and “will” completely in their religious meanings. In their religious meanings, “evil” things are whatever you did in contrary to the law or the will of God (or gods). But I think that concept is not purely a Christian concept. In our language, “evil” things are the things done in contrary to the accepted moral law of the community. We call it evil. And in fact, though the moral law in Western countries has deep roots in Christian tradition, I think in general meanings, “evil”implies things done, which violated the accepted morality. And generally, what people did count, not their inner intentions.
In Confucian tradition, I suppose there are two kinds of evils. The first kind is committed by the wicked people (tiểu nhân) though they can be prevented by the law and by imitating the good ones. The second kind of evils is committed by the “good people” (quân tử) if they are careless. So, in the Confucian philosophy, people are entitled with free will, much more than in the Christian tradition, where free will is predetermined by the law of God- which seems contradictory to me.

I also disagree with his ideas about tragic hero and will. Aristotle defined tragedy as a form of art involving the hero’s change of fortune. And he mentioned that “The change to bad fortune which he undergoes in not due to any moral defect or flaw, but a mistake of some kind." (wikipedia entry of tragedy). So, it’s clear that the “inner” faculty of the will is what drives the heroes to their bad fortunes. It’s true that in Greek tragedies, human fates are often driven by the will of God, regardless what they did or think. But they still have certain choices and indeed, it’s their choices that make them more tragic and more human. Prometheus declined Zeus’s offer is a choice. Achilles killing Hector is fate but returning his body to Priam is a choice. Oedipus killed his father is a fate but noone asked him how to punished himself as he did by his force of will. I also disagree with this sentence “nor could there be a concept of a tragic hero in the Christian era.”. How about Hamlet, King Lear? Aren’t they tragic hero? Or the concept of evils. Ajax Minor is “evil” when he violated God’s law and so is Orestes, in the same religious manner as some Christians being evil when they violate God’s law.

For some of his questions, there are several works of Nietzsche having be
en translated, most notably “Thus spoke Zarathustra”. I don’t think the two aforementioned were translated.
For the last question, I don’t think we have kind of tragic heroes in our Confucian tradition. It’s because of the old beliefs that if you do good things, you will enjoy luck and happiness. I think this belief is derived from both Buddhist theology on cause-and-effect (nhân quả) and by Confucius teaching that men should strive to perfection and goodness in whatever situations.

Nam: I've never heard of "tragic hero" and I don't really understand this concept, but was Tống Tương Công a tragic hero ? what about hara-kiri people in Japan, are they tragic heroes ?. Anyway, either if they are (in Christian or Western view) we probably don't have the concept.


Linh: Tống Tương Công is a comic figure, not a tragic hero. Everybody ridicules his actions.
I think in some sense, Kinh Kha and Cao Tiệm Ly are two tragic heroes.
The closest one to a tragic hero in Vietnamese tradition perhaps is Quan Âm Thị Kính. No matter what she tried with good intentions, she was always misunderstood and got bad consequences. However, this fact is unbearable in our traditional thinking so she is still eventually rewarded by nirvana- which proves that in our traditional concept, there's no place for a tragic hero, who's got a reversal of fortune regardless of his qualities or actions.

Entry for September 19, 2007

Ông Vũ Quang Việt đề nghị đối thoại với ông Nguyễn Thiện Nhân

Xin được đối thoại với Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân về vấn đề giáo dục

Tớ nghĩ những thông tin cơ bản mà Bộ Giáo dục cần cung cấp, có thể phối hợp với Tổng cục thống kê hay các chuyên gia kinh tế- thống kê: (nhân thể cũng nói là gần đây ông Vũ Quang Việt có bài tỏ ra lo ngại về chất lượng thống kê ở Việt Nam nhất là sau đợt tổ chức lại Chính phủ vừa rồi, Tổng cục Thống kê bị đưa về Bộ Kế hoạch và Đầu tư, không còn là cơ quan trực tiếp trực thuộc Chính phủ nữa).

- Tỷ lệ chi tiêu của giáo dục trên GDP, trong đó tỷ lệ đóng góp của vốn Ngân sách và nhân dân- so sánh với các quốc gia khác.

- Tỷ lệ chi tiêu của gia đình cho giáo dục so với thu nhập cho các cấp học. Chi phí bình quân cho mỗi người học các cấp, và tỷ lệ đóng góp của gia đình và chính phủ.

- Mức độ nhạy cảm của tỷ lệ đi học với chi phí thực tế mà các gia đình phải trả cho giáo dục.

…

Không biết trong Bộ Giáo dục có những cơ quan như Vụ/Cục/Viện Thống kê giáo dục, Kinh tế giáo dục hay Chính sách giáo dục không?

Nói chung qua việc này cho thấy một vấn đề lớn trong việc hoạch định chính sách ở Việt Nam là nó không đưa ra nhiều phương án khác nhau, cũng không dựa trên các nghiên cứu cơ bản về kinh tế-xã hội mà mang nặng cảm tính và tính chủ quan của người đề ra chính sách. Cũng như cái đề án 132 gì đó mà lãng phí tới hàng bao nhiêu tỷ đồng, trước khi nó được đưa ra và thực hiện, có ai biết được nó được xây dựng như thế nào đâu.

Sắp tới còn là đề án dạy nghề có số tiền lên tới cả 1 tỷ đô-la. Những dự án như thế cần được công bố rộng rãi và dựa trên các nghiên cứu cơ bản. Số liệu và kết quả các nghiên cứu đó cũng phải được phổ biến rộng cho bất cứ ai cũng có thể tham khảo. Chứ cứ lẳng lặng mà làm rồi một thời gian sau chúng ta lại đọc báo thấy đưa tin đề án này, đề án kia thất bại với số tiền lên tới hàng tỷ hay hàng trăm triệu đô-la. Mà rút cục rồi chúng ta cũng chỉ biết được về chúng sau khi chúng đã thất bại, gây thất thoát một số tiền khổng lồ từ tiền đóng thuế của nhân dân và tiền vay nợ của nước ngoài.

Entry for September 19, 2007

Only You

The Platter

Only you
Can make all this world seem right,
Only you
Can make the darkness bright,
Only you, and you alone
Can thrill me like you do
And do fill my heart with love for only you.

Only you
Can make all this change in me,
For it's true
You are my destiny.
When you hold my hand, I understand
The magic that you do,
You're my dream come true,
My one and only you.

Only you
Can make all this change in me,
For it's true
You are my destiny.
When you hold my hand, I understand
The magic that you do,
You're my dream come true,
My one and only you.

Link nghe:

The Platter
Elvis Presley

Một bài Only You khác

Enrique Iglesias

yfla.wrap("This multimedia content requires Flash version 9 and above.", "Upgrade Now.", "http:\/\/www.adobe.com\/shockwave\/download\/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash", "");To view this multimedia content, please enable Javascript.

Get this widget | Share | Track details

Entry for September 18, 2007

Bài của Phan Văn Tuộc trên GVietmath.

Tản Mạn Về Chuyện Dạy và Học Toán

Không biết duyên cớ gì mà hôm nay tôi lại thật là nhiều chuyện. Sáng dậy sớm không biết làm gì. Đi lòng vòng khu nhà thì ai cũng còn ngủ… Lên mạng linh tinh thì lại vào blog. Login vào, thì ra, mình còn nhiều bài viết đang ở “lưng chừng núi”. Thôi, hôm nay quyết tâm viết cho xong một bài vậy.

Trong bài này, tôi muốn linh tinh đôi dòng về so sánh các vấn đề chung chung của Khoa Toán ở VN ta và Khoa Toán của ĐH ở Mỹ, Canada. Bà con nào từng học ở Âu Châu và có hứng thì viết cho anh em đọc và tìm hiểu về khoa toán ở Âu Châu (bản thân tôi thì mù tịt). Bài viết không có tính chất hàm lâm cũng như khoa học mà chỉ đơn thuần là vài dòng có thể gọi là tản mạn (hay tản gì gì cũng được). Bản thân tôi cũng không sưu tập nhiều tư liệu cho nên có thể có nhiều chổ không chính xác và chờ sự đóng góp của các bạn.

1. Cơ Sở vật Chất:

Về cơ sở vật chất, khoa toán ở VN và Mỹ hoặc Canada cũng tương đối giống nhau. Tất cả đều có văn phòng riêng, phòng máy tính riêng và thư viện riêng. Nhưng về qui mô thì thật là khập khiễng khi đem ra so sánh. Một thư viên của Khoa Toán ở Mỹ/Canada có thể to hơn rất nhiều lần một thư viện của một trường Đại Học lớn nhất VN (như Đại Học Quốc Gia chẳng hạn). Các sách báo, tạp chí luôn được cập nhật liên tục hàng ngày, hàng giờ.

Về trang thiết bị và phòng máy tính có vẻ như chúng ta không thua kém gì mấy. Nhưng cái thua kém ở đây, theo tôi, đó là khâu bảo trì và quản lý phòng máy. Tôi còn nhớ, cách đây vài năm, tôi có dịp về thăm nhà sau hai năm đi học xa. Phòng máy tính của khoa toán Đại Học KHTN T.p. H.C.M. xuống cấp trầm trọng. Đa phần các máy tính đều chập chờn, hư hỏng hoặc nhiễm Virus loạn xạ. Tôi thật sự rất ư là bất ngờ về sự xuống cấp thật nhanh và chóng mặt này. Lắm lúc, tôi suy nghĩ và tự hỏi bản thân mình: Chúng ta thiếu tiền để bào trì, nâng cấp máy tính hay là chúng ta thiếu nhân sự thật giỏi để trông nom cho phòng máy. Một điều mà chúng ta cần lưu ý là trước đó hai năm, khoa toán ở đây đã nhập về những máy tính hiện đại, tốt nhất của thời đó. Và cũng chú ý rằng, máy tính của một khoa toán ở Mỹ, Canada không phải lúc nào cũng mới, và tốt như ta nghĩ. Họ vẫn còn rất nhiều máy tính thời 80, 90 mà mỗi khi khởi động chúng phát ra nhiều âm thanh là lạ. Nhưng tất cả đều được sử dụng và sử dụng đúng mục đích của nó và vẫn hoạt động rất tốt.

Mỗi giáo sư của khoa toán ở ĐH Mỹ, Canada đều có văn phòng riêng để tiếp SV và làm việc. Điều này có vẻ còn rất xa vời với VN chúng ta vì cơ sở các trường Đ.H. ở V.N. đa phần rất nhỏ và chật hẹp. Ngay cả các nước Nhật, Hàn Quốc, vấn đề này cũng là một vấn đề rất khó giải quyết vì đôi khi ba bốn vị G.S. của họ còn phải cùng dùng chung một văn phòng nhỏ bé và thiếu tiện nghi.

2. Lực Lượng - nhân sự:

- Các G.S. (full professors, associate professors, assistant professors) của khoa toán ở Đ.H. Mỹ, Canada là các Tiến sĩ được tuyển dụng từ nhiều nguồn khác nhau trên khắp thế giới và hầu như được tuyển chọn hàng năm qua nhiều vòng loại. Các assistant professors có tenure track là những người lọt qua nhiều vòng phỏng vấn, chọn lựa kỹ càng. Khi đã vào khoa làm việc, các tenure track assistant professors đều phải làm việc cực lực trong việc giảng dạy và nghiên cứu để có thể lên được associate professors (tenure). Các trường Đ.H. lớn ở Mỹ, Canada cũng sẽ đá ra rất nhiều assistant professors mà họ không thích giữ lại vì nhiều lý do khác nhau.

- Các Khoa Toán VN, ngoài các G.S. lâu năm “lão làng” được đào tào từ Nga, Đông Âu (và một ít từ Tây Âu), đa phần lực lượng là lấy từ “cây nhà lá vườn”. Những người này để có biên chế (giống như tenure) thì phải tham gia Thi Công Chức được tổ chức bởi nhà trường và phải tham gia các lớp học lý luận giảng dạy Đ.H. cũng như các lớp lý luận Mác, Lê-nin. Tùy thuộc vào thâm niên, bằng cấp và nhiều quan hệ phức tạp, các điều kiện qui định phức tạp khác nhau mà các cán bộ giảng dạy ở đây sẽ được nhà nước phong G.S, phó G.S.,… Để được phong các học vị này, các cán bộ giảng dạy phải nộp đơn xin và qua nhiều qui trình xét duyệt phức tạp mà tôi cũng không rõ.

Ngoài ra, trong những năm gần đây, do trình trạng thiếu hụt các giảng viên, chuyên gia có trình độ cao trầm trọng (khoa nào ở Đ.H. V.N. cũng thế, chứ không riêng gì khoa toán), các khoa toán VN đã từng bước xây dựng và đã có một lực lượng cán bộ giảng dạy rất trẻ (thường là cử nhân, thạc sĩ,..) đang trong “vườn ươm”. Những người này rất năng động, đầy nhiệt huyết và thường đang theo học hoặc chuẩn bị theo học một chương trình Tiến Sĩ nào đó trong hoặc ngoài nước.

3. Cơ Cấu Tổ Chức Hành Chánh:

- Một khoa toán ở Mỹ, Canada thường sẽ có Phòng Đại Học, Phòng Sau Đại Học, Bộ phận văn thư, Bộ phận Thư Viện, Bộ phận bảo trì máy tính,… Một số khoa toán còn có thêm viện toán ứng dụng, viện toán lý thuyết hoặc là trung tâm toán học,… Tất cả các bộ phận trên điều nằm trong sự quản lý chung của Trưởng Khoa (Head of the Department hoặc Chairman). Phòng Đ.H. và Sau Đ.H. mỗi phòng có trưởng phòng (directors) chuyên trách phân công giảng dạy, tuyển sinh và quản lý tất cả các vấn đề liên quan. Các trung tâm toán học như Viện Toán Ứng dụng là cầu nối giữa Nhà Trường và Công Ty. Nơi đây là nơi nhận rất nhiều tiền từ các công ty lớn, các tổ chức để thực hiện các đề án nghiên cứu, giải quyết các bài toán từ thực tế do các công ty, tổ chức “đặt hàng”. Chính vì vậy, đây là một nguồn thu rất lớn của khoa và cũng là nơi tài trợ, xúc tiến cho sự phát triển của toán học và nghiên cứu toán học.

Ngoài ra, trong khoa toán ở Mỹ/Canada còn có nhiều nhóm nghiên cứu riêng. Các nhóm này không có tính chất hành chính mà là do các G.S . có cùng hướng nghiên cứu “kết” thành với nhau để thảo luận, tổ chức hội
thảo, hội nghị,.. và nghiên cứu các vấn đề đặt ra cần giải quyết của toán học.

- Một khoa toán ở VN thì nhỏ hơn rất nhiều so với một khoa toán ở Mỹ hoặc Canada. Khoa toán ở VN thường có trưởng khoa, vài phó khoa lo các công việc riêng(như tài chánh, giảng dạy, quản lý SV,…), các trưởng bộ môn, các phó bộ môn và một ít người trông nom phòng máy, thư viện,… Các G.S., T.S., giảng viên được phân chia theo từng bộ môn. Công việc giảng dạy cũng do chính bộ môn phân công. Vì thế, ít có khi thấy một anh làm về giải tích lại đứng lớp dạy các môn nhập môn của Đại Số và ngược lại. Do sự phân chia bộ môn, cho nên công việc phân công giảng dạy, quản lý hành chánh là có rất nhiều người làm (các trưởng bộ môn, phó bôn môn, trưởng khoa, phó khoa,..) . Trong khi ở Mỹ, chỉ có Trưởng Phòng Đ.H. hoặc sau Đ.H. trực tiếp thực thi, còn các G.S. khác thì hầu hết không phải làm việc quản lý hành chánh. Các G.S. ở Mỹ đôi lúc phải dạy các môn mình không thuộc hướng mình nghiên cứu. Việc này, đòi hỏi các G.S. phải ngồi đọc, soạn thảo bài giảng rất công phu và tốn nhiều thời gian nhưng cũng từ đó mà các G.S. có cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn của mình cũng như mở rộng các lĩnh vực nghiên cứu vì tất cả các ngành toán đều có liên quan mật thiết với nhau. Ngoài ra, sự phân chia bộ môn, cho nên các SV năm 3,4 của ĐH VN thường sẽ “khẳng định” hướng học (”nghiên cứu”) của mình. Từ đó, thường tạo nên tâm lý học lệch. Một S.V. học giải tích thường chỉ học giới hạn, tích phân, đạo hàm,.. mà không học hoặc chỉ “cưỡi ngựa xem hoa” các vấn đề của Đại Số, Hình Học, Vi Phân,…. Sự lệch lạc này càng sâu, sẽ dẫn đến sự chủ quan, chậm chạp và ù lì trong khả năng tiếp cận, thích ứng của một S.V. trong môi trường mới , hướng học mới mỗi khi SV này ra nước ngoài học Tiến Sĩ. Về tương lai xa, thì sự lệch lạc này, khó giúp chúng ta tiến xa trong việc đào tạo ra nhà toán học thật thụ và chuyên nghiệp.

4. Giảng Dạy:

- Một khoa toán ở Mỹ, Canada sẽ đảm nhận việc dạy toán cho toàn trường Đ.H.. Tất cả các S.V. học từ văn chương, tâm lý cho tới kỹ thuật, y học, kinh tế,… một khi cần lấy lớp toán thì bắt buộc phải đến khoa toán và học chung với tất cả các S.V. từ khoa khác (kể cả khoa toán). Tại Đại Học Minnesota, tôi đã học chung với rất nhiều Ph.D. S.V. chuyên ngành Kinh Tế, Hóa Công Nghiêp, Thủy Lợi, Điện tử, xây dựng,… trong những lớp toán rất chuyên và thuộc dạng lớp cuối cùng trong một chuyên ngành toán như giải tích, đại số hoặc hình học,…

- Ở VN chúng ta ngày nay có sự thay đổi rất lớn. Trường Đ.H Tổng Hợp không còn và thay vào đó là các trường nhỏ, thành viên của khối Đ.H. Quốc Gia. Cũng từ việc này, đã tạo rất nhiều xáo trộn trong việc giảng dạy toán ở các trường Đ.H. ở V.N. . Bộ môn Toán Đại Cương ( nhân lực từ các bộ môn toán của các Đ.H. Kỹ Thuật) ra đời từ đó và trở thành một bộ phận của Khoa Toán trường T.N. T.p. H.C.M.. Kết quả là các môn toán như Calculus, Linear Algebra,… do bộ môn này đảm trách giảng dạy cho các S.V. khối kỹ thuật, kinh tế,… Các S.V. của khoa toán thì vẫn do các bộ môn khác của khoa toán giảng dạy (Chú ý: đây là cái mà tôi biết cách đây 5 năm, còn hiện tại như thế nào thì không rõ). Sau khi kết thúc giai đoạn một và chuyển sang giai đoạn chuyên ngành, các S.V. theo học kỹ thuật, kinh tế,… của ai về trường nấy và các S.V. này khi học các môn toán như giải tích phức, phương trình vi phân, phương trình đạo hàm riêng,… thì phải học toán do các kỹ sư dạy hoặc là giảng viên nào đó của các trường thành viên giảng dạy. Chú ý là bộ môn toán của các trường thành viên đã bị giải thể. Do đó, các giảng viên này có thể không phải là “người toán” của khoa toán trường T.N..

Tóm lại, G.S. khoa toán ở VN đa phần là dạy toán cho S.V. khoa toán, các SV khoa khác ở ĐH VN thì học toán với ai đó có thể không là “người toán”. G.S. khoa toán ở các Đ.H. Mỹ/Canada thì đảm nhận việc giảng dạy toán cho toàn trường Đ.H. .

5. Nghiên Cứu Khoa Học:

Ngoài công việc giảng dạy, thì nghiên cứu khoa học là một nhiệm vụ rất quan trọng của các G.S. ở các trường Đ.H. Mỹ và phương tây. Công việc này gắn liền với vị trí khoa học, chức danh và thu nhập của một G.S. . Sau khi tốt nghiệp xong Tiến Sĩ (Doctors, Ph.D.), một số ít tân Tiến Sĩ tìm vị trí assistant professors (có tenure track) cho mình ở các trường Đ.H. nhỏ (các Colleges, universities chỉ Đào tạo 4 năm hoặc ít hơn và không có đào tạo chương trình Thạc Sĩ /Tiến Sĩ). Công việc chính ở các trường này là giảng dạy. Tuy nhiên, các trường này cũng rất khuyến khích việc nghiên cứu của các assistant professors mới này và việc có lấy được tenure (biên chế) của các assistant professors này hay không cũng phụ thuộc một phần lớn vào khả năng nghiên cứu khoa học của họ. Các tân Tiến Sĩ còn lại sẽ phải và cố gắng xin làm Postdocs ở một Đ.H. tốt nào đó. Postdocs là hợp đồng ngắn hạn (1,2 hoặc ba năm) và là một vị trí ít giảng dạy (dạy 2 hoặc ba lớp trong một năm học). Công việc chính của các postdocs là nghiên cứu khoa học để xuất bản các công trình. Để xin vào vị trí assistant professors có tenure tracks (biên chế tạm thời) của một Đ.H. tương đối tốt ớ Mỹ/Canada, các posdocs phải có khả năng giảng dạy tốt và đặc biệt và quan trọng hơn là phải có các công trình khoa học tốt trên những tạp chí tên tuổi. Công trình càng tốt, thì khả năng được nhận vào càng cao và trường Đ.H. nhận vào càng to, càng danh tiếng.

Vị trí của một assistant professors có tenure tracks thường là 6 đến 10 năm. Trong những năm này, những assistant professors này phải làm việc thật cực lực để liên tục “sinh sản” ra nhiều công trình tốt, có giá trị. Sau đó, nếu mọi việc tốt đẹp, các assistant professors này sẽ được lên associate professors và sau đó là professors. Những vị trí này là có biên chế vĩnh viễn (tenure) và coi như an toàn. Như đã nói trên, những trường Đ.H. ở Mỹ/Canada sẽ đá ra rất nhiều assistant professors mà họ không hài lòng về mặt khoa học cũng như các mối quan hệ.

Với cơ chế “cạnh tranh” như trên, thì một Tiến Sĩ muốn trở thành một G.S. ở một Đ.H. tương đối của Mỹ cũng mất khoảng 10 năm “chiến đấu” liên tục để “sinh sản” khoa học trước khi “hạ cánh an toàn”.

Với V.N. ta thì
cơ chế hoàn toàn khác hẳn. Một cử nhân (hoặc thạc sĩ, tiến sĩ) muốn vào biên chế (tenure) thì phải học các lớp lý luận chính trị, giảng dạy và sau đó là thi công chức. Khi đã có biên chế thì coi như là an toàn. Những Tiến Sĩ có biên chế thì tùy vào nhiều mối quan hệ, tiêu chuẩn khác nhau và thâm niên sẽ được phong các chức danh G.S., phó G.S.. Những tiêu chuẩn này cũng có phần công trình khoa học, viết sách,… Tuy nhiên, trên thực tế, để lên G.S. hay phó G.S. còn phụ thuộc vào nhiều vấn đề khác. Theo quan sát chủ quan của tôi, thì Tiến Sĩ nào lên hiệu trưởng, hiệu phó thì cũng sẽ lên phó G.S. hay G.S. theo mặc dù có thể Luận Văn Tiến Sĩ của Tiến Sĩ này cũng không thuộc dạng công trình khoa học tốt gì và trong nhiều năm trước đó, Tiến Sĩ này cũng chẳng viết sách, báo hay xuất bản công trình khoa học nào hoặc tham gia hội thao khoa học nào (Có thể tiêu chuẩn phong G.S. phó G.S. có cả tiêu chuẩn là Hiệu Trưởng hay gì gì khác ??? - điều này tôi không rõ). Qua đó, điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây là các chức danh G.S. hay phó G.S. của ta có thể không liên quan gì tới khoa học. Nhân đây, cũng xin nói thêm là ở các trường Đ.H. Mỹ/ Canada, hiệu trưởng không nhất thiết phải là người có bằng cấp hay chức danh G.S., phó G.S. này nọ. Hiệu trưởng hoàn toàn là một chức vụ hành chánh và gắn liên với khả năng quản lý điều hành bộ máy và có lẽ quan trọng nhất là khả năng “kiếm tiền”, xây dựng các ngân sách lớn cho trường Đ.H..

Do cơ chế hoàn toàn khác, và do nhiều lý do khác nhau (đồng lương, cuộc sống, vị trí xã hội, chức vụ,…) mà hầu hết các giảng viên biên chế (tenure) của các trường Đ.H. ta hoàn toàn không có “sinh sản” khoa học. Tuy nhiên, trong mổi khoa, vẫn có một số ít các G.S., phó G.S. của V.N. ta kiên trì và cần cù làm khoa học trong điều kiện hoàn cảnh cực kỳ khó khăn. Về mặt “tinh thần” trong quan hệ với nhà trường, những G.S. này, đa phần là có thể hiểu là và dùng từ tương đối nôm na là “bị cô lập”.

6. Toán ĐH là không cần thiết và nhiều người giỏi theo học toán là phí nguồn nhân lực của đất nước?

a) Số người học toán ở VN vẫn là quá ít:

- Theo số liệu mà tôi được biết, những năm trước 98, số người tốt nghiệp khoa toán của ĐH Tổng Hợp T.P. H.C.M. ít hơn số ngón tay trên một bàn tay. Ở Hà Nội thì thế nào tôi không rõ, nhưng có vẻ tình hình cũng không khá hơn gì. Do đó, tính sơ sơ, vào khoảng trước những năm 98 thì trung bình, một năm, VN đào tao ra ít hơn 50 cử nhân toán học (không kể cư nhân toán sư phạm) so với dân số cả nước là khoảng trên dưới 70 triệu người. Số Cử nhân toán học của VN đào tạo ra trong một năm do đó cũng chỉ xấp xỉ gấp đôi số Tiến Sĩ toán của một trường Đ.H . Mỹ/Canada đào tạo ra trong một năm. Trong số 50 người này, số người theo học tiếp lên Tiến Sĩ cũng chỉ vài năm ba người. Trong khi đó, nhu cầu để có cán bộ giảng dạy toán ở các trường ĐH thì rất lớn vì đa phần tất cả các S.V. đều phải học vài môn toán và quan trọng hơn thế nữa là các trường Đ.H. của V.N. đều nằm trong giai đoạn rất cần thiết nhân lực để xây dựng, cải tổ và phát triển nhằm cung cấp, đáp ứng đủ nguồn lực cho nhu cầu cơ khí hóa, hiện đại hóa đất nước và đáp ứng nhu cầu học tập của một đất nước V.N. có dân số rất trẻ, rất đông và rất yêu chuộng học vấn.

- Những năm gần đây, tình hình có khá hơn do khoa toán có gắn với chữ “Tin Học”. Số SV vào khoa Toán - Tin đông hơn (lên được gần 200 và bằng 1/2 hoặc 1/3, 1/4 (hoặc ít hơn) so với các ngành kinh tế, kỹ thuật, tin học). Tuy nhiên, trong số gần 200 S.V. này, thì số S.V. theo học toán vẫn chỉ vài chục. Đa phần, số S.V. còn lại của khoa Toán - Tin là học theo hướng tin học.

b) “VN có nhiều người giỏi theo học toán” là một nhận định không chính xác:

Điều này có thể thấy rõ khi nhìn vào điểm đầu vào trong kỳ thi tuyển sinh ĐH của Khoa Toán và các ngành khác. Những năm gần đây, điểm đầu vào trong kỳ thi tuyển sinh ĐH của Khoa Toán luôn luôn thấp hơn những khoa khác. Cao nhất có thể nói là Tin Học hoặc y dược, các ngành kỹ thuật, kế tiếp đó là ngoại thương,… và những “hot” khác. Những năm về trước nữa thì Bách Khoa, Y, Kinh Tế vẫn là những điểm “hot” mà đa phần các H.S. muốn vào. Trong lịch sử VN, chưa thấy ngành Toán là ngành học “hot” của giới trẻ VN bao giờ. H.S. Vn có thể học rất nặng toán (và cả lý, hóa) và học rất chăm những môn này. Nhưng đa phần các H.S. học như thế là đều nhằm vào kỳ thi tuyển sinh Đ.H. Rất ít và hiếm có H.S. nào nghĩ rằng sau này sẽ lên Đ.H. học toán để làm G.S. toán học với đồng lương eo hẹp như hiện nay.

c) “Toán ĐH là vô dụng?”

Trong vài tháng trước, báo chí trong nước ầm ầm đăng lời phát biểu của một “đại gia”, phó tiến sĩ, chuyên gia tin học,.. hô to nói lớn về vấn đề này. Tuy nhiên, trong khuôn khổ ngắn gọn của bài viết. Tôi chỉ đưa ra vài vấn đề then chốt ở đây:

- Các vấn đề kinh tế, kỹ thuật, y học,… thật ra là các bài toán của toán học. Những kỹ sư, nhà kinh tế trước hết, để giải quyết các vấn đề này, phải dùng toán để mô phỏng và đưa các vấn đề trở thành những bài toán cụ thể. Ngay cả các vấn đề liên quan đến máy tính, thực chất, cũng chỉ là những bài toán của toán học. Những bài toán này hoàn toàn vượt ra xa công cụ toán học sơ cấp và phải cần đến toán học hiện đại. Đó là lý do tại sao nhiều Ph.D. SV của các khoa khác lại học chung một số môn toán với các Ph.D SV khoa toán. Đó cũng là lý do tại sao các trường Kinh Tế lớn ở Mỹ, khi chọn SV đầu vào cho chương trình học Ph.D. , họ rất quan tâm đến kiến thức toán của S.V.. Điều này cũng giải thích rõ cho việc các S.V. kinh tế được đào tạo tại VN khó có khả năng được nhận vào và theo học các chường trình Ph.D. K.T. của Đ.H. Mỹ vì các khoa K.T. của các trường Đ.H. V.N. phần lớn đào tạo rất là “cưỡi ngựa xem hoa” các môn toán bậc ĐH.

- Toán học có các vấn đề của nội tại của bản thân nó cần được giải quyết để hoàn chỉnh, phát triển và trở thành công cụ lý thuyết cho các ngành khác dùng đến. Đây là mối quan hệ rất cơ hữu hai chiều giữa toán học và khoa học kỹ thuật. Nếu như loài người ngừng hoàn toàn việc phát triển và giải quyết
các vấn đề này, thì trong vòng vài chục năm tới, loài người sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu công cụ toán học để giải quyết các vấn đề thực tế của khoa học kỹ thuật đặt ra. Một ví dụ rất cơ bản mà có lẽ ai cũng biết đó là sư ra đời của số phức. Nguồn gốc của sự ra đời số ảo này là hoàn toàn thuần túy về mặt toán học. Đó là việc các nhà toán học muốn tìm nghiệm cho phương trình . Khi đó (và dĩ nhiên sau một thời gian dài và qua nhiều thế hệ), các nhà toán học mới nghĩ (định nghĩa) ra số ảo ( số ). Do đó, số ảo, hoàn toàn là một khái niệm của toán học thuần túy. Lúc mới ra đời, “đứa con” số ảo này ít được thừa nhận. Nhưng ngày nay, số ảo và giải tích phức không những là một công cụ, một ngành rất lớn của toán học, mà đã trở thành một công cụ không thể thiếu được trong các ngành kỹ thuật như Điện, Điện Tử, Kỹ thuật xử lý ảnh, kỹ thuật nén và truyền dữ liệu,… Điều này, ngay cả bản thân các nhà toán học nghĩ ra số phức cũng không thể nào tưởng tượng ra, hiểu được cũng như dự đoán trước được.

- Toán học là một môn học rèn luyện tư duy, lý luận. Nó giúp cho bộ óc con người liên tục hoạt động. Nhờ vào sự hoạt động liên tục mà loài người mới tiến hóa và ngày càng tiến hóa như ngày nay.

Cuối cùng, để đóng lại bài viết này, tôi có một câu hỏi mà dường tôi lúc nào cũng tự hỏi bản thân mình: Làm sao một Phó Tiến Sĩ từng được đào tạo từ một trường có danh tiếng của thế giới mà tôi đã đề cập trên kia lại không nhận ra những vấn đề cơ bản và rất là phổ thông như trên??? Với bản thân của tôi, thì vẫn chưa hiểu và chưa có lời trả lời thích đáng cho câu hỏi này.

Ayn Rand

Nhân tiện, nói về Ayn Rand thì cũng là một hiện tượng thú vị. Với nhiều người tôn sùng bà, Ayn Rand được coi là một nhà triết học, đạo đức học, nhà tư tưởng lớn. Các tác phẩm của bà, nhất là hai cuốn tiểu thuyết Atlas Shrugged và The Fountainhead luôn là các cuốn sách best-seller với các kỷ lục về doanh số bán ra. Trên trang web Amazon vào thời điểm hiện nay, 50 năm sau khi cuốn Atlas Shrrugged ra đời, nó vẫn nằm trong 400 cuốn sách bán chạy. Hai cuốn tiểu thuyết với độ dày mỗi cuốn trên dưới 1000 trang này đã làm thay đổi cuộc đời của không biết bao nhiêu người Mỹ. Một trong số những người đó là Alan Greenspan, thống đốc huyền thoại của kinh tế Mỹ trong hơn hai mươi năm. Năm 1957 Greenspan đang làm công việc dự đoán kinh tế sau khi tốt nghiệp cao học kinh tế trường Đại học Columbia. Cũng như hầu hết các nhà kinh tế thời đó, Greenspan là người tin tưởng vào học thuyết Keynes – học thuyết đề cao vai trò của chính phủ trong nền kinh tế và chiếm địa vị thống trị kinh tế học cả thế giới tư bản kể từ sau thời Đại khủng hoảng (1929-33). Nhưng sau khi đọc xong cuốn sách dày hơn 1200 trang của Ayn Rand thì Greenspan trở thành một trong những người ủng hộ nhiệt thành tư tưởng của Rand. Với nhiều người, Ayn Rand được coi như nhà tư tưởng của chủ nghĩa tư bản, là người bảo vệ đanh thép cho các giá trị của chủ nghĩa cá nhân, và biện minh cho tính đạo đức của chủ nghĩa tư bản. Cùng với Ayn Rand, họ đã thoát khỏi cái mặc cảm Thiên chúa giáo đồng nghĩa giàu có với tội lỗi “Người giàu có vào được Thiên đường khó hơn con lạc đà chui qua lỗ kim”, cũng không phải mặc cảm với thứ luật rừng “kẻ mạnh nhất là kẻ tồn tại” mà Spencer rao giảng hồi đầu thế kỷ. Không phải ngẫu nhiên mà Rand lại có ảnh hưởng mạnh như thế, nếu như nhớ lại rằng Spencer cũng từng có ảnh hưởng tương tự ở Mỹ vào đầu thế kỷ cùng với sự phát triển của giai cấp tư sản. Địa vị của Rand chính là sự nối tiếp địa vị của Spencer trong một bối cảnh mới. Trong bài báo mới ra hôm kia trên tờ New York Times, tác giả bài báo gọi tiểu thuyết của Ayn Rand là văn học của chủ nghĩa tư bản.

Trong The Fountainhead, có đoạn một nhân vật chính, khi còn là một cậu bé xuất thân nghèo khổ một lần có dịp may đọc được cuốn sách của Herbert Spencer. Và cuốn sách đó đã thay đổi cả cuộc đời cậu, khiến cậu quyết chí vươn lên trở thành một nhà tư bản giàu có. Nhưng dù thành đạt, nhà tư bản đó vẫn không hạnh phúc với cảm giác mình đã tự phản bội mình. Câu trả lời của Ayn Rand về lý do nỗi bất hạnh đó chính là ở sự khiếm khuyết của thuyết Darwin xã hội mà Spencer truyền bá và được giai cấp tư sản Mỹ ngưỡng mộ. Đó là việc Spencer không tạo ra được một biện minh đạo đức. Vì thế những nhà tư sản Mỹ sẽ suốt đời phải dằn vặt giữa sự mâu thuẫn trong đạo đức Thiên chúa giáo của bản thân (hay/và của xã hội) với lý luận “kẻ mạnh nhất là kẻ tồn tại”. Bằng việc biện minh đạo đức cho chủ nghĩa cá nhân, Ayn Rand đã mang lại sự thanh thản cho họ. Về mặt này, có thể nói Ayn Rand là người kế thừa Nietzsche, nhưng khác với Nietzsche bác bỏ đạo đức Thiên Chúa giáo và tự đặt ra đạo đức cá nhân với mục đích hủy diệt, Aynd Rand đồng nghĩa ý chí cá nhân với tự do, sáng tạo và chủ nghĩa tư bản. Với các tiểu thuyết của mình, Ayn Rand đã thay đổi cuộc đời của rất nhiều người Mỹ, những người như Alan Greenspan, như trước đó cuốn sách của Spencer từng thay đổi cuộc đời của nhân vật Wynand trong The Fountainhead.

Cho tới tận ngày nay, các tiểu thuyết của Ayn Rand vẫn có ảnh hưởng rất mạnh mẽ tới việc hình thành nhân cách và nhân sinh quan của nhiều người Mỹ.

Nhưng mặc dù thành công lớn như vậy về mặt ảnh hưởng, đối với giới trí thức học thuật thì Ayn Rand là con số không. Trong các khoa triết ở các trường Đại học, người ta không buồn nhắc tới bà với học thuyết Objectivism của bà. Với các giáo sư văn học và các nhà phê bình thì các tiểu thuyết của bà bị coi là nhạt, ý đồ lộ liễu và ít có giá trị về mặt văn học. Thế nhưng trong một cuộc bình chọn của độc giả Mỹ, Atlas Shrugged của Ayn Rand được bình chọn là cuốn sách có ảnh hưởng lớn nhất chỉ sau Kinh Thánh. Năm 1999, nhà xuất bản Modern Library mở cuộc bình chọn 100 tác phẩm văn học tiếng Anh vĩ đại nhất thế kỷ 20. Trong bình chọn của các nhà phê bình, Ulysses của James Joyce đứng vị trí đầu tiên và trong 100 cuốn đó không hề có bóng dáng cuốn sách nào của Ayn Rand (tình hình cũng tương tự với các bình chọn của giới phê bình như bình chọn của báo Times, báo The Guardian…). Nhưng trong bình chọn của độc giả thì Atlas Shrugged và The Fountainhead của Ayn Rand lại ở vị trí dẫn đầu. Đúng là có quá nhiều khác biệt giữa cuốn sách công chúng yêu thích và các nhà phê bình yêu thích. Bà còn chịu sự phê phán của nhiều người thuộc cả phái hữu và phái tả. Với phái hữu, Ayn Rand là người không tin Chúa, phủ định đạo đức Thiên chúa giáo. Với cánh tả, Ayn Rand bị phê phán vì đề cao tính ích kỷ (selfishness), chủ nghĩa cá nhân và chống đối kịch liệt chủ nghĩa xã hội hay một nhà nước có vai trò lớn.

Đánh giá về mặt giá trị văn học hay tư tưởng của tiểu thuyết Ayn Rand còn là một vấn đề gây tranh cãi. Nhưng tôi nghĩ là để có thể hiểu được người Mỹ và phần nào cái “suối nguồn” cho sự phát triển kinh tế và xã hội Mỹ trong nửa cuối thế kỷ 20, thì các tiểu thuyết của Ayn Rand là rất đáng đọc. Trong tháng 10 tới, nhà xuất bản Trẻ sẽ phát hành tiểu thuyết “The Fountainhead” của Ayn Rand, tên tiếng Việt là “Suối nguồn”. Hiệu đính và giới thiệu cuốn sách này là Phan Việt, hiện đang làm nghiên cứu sinh Công tác Xã hội ở
Đại học Chicago và cũng là tác giả một tập sách từng được giải thưởng ở trong nước.

Greenspan and Modern Economics

Hơi lạ vì Greenspan vẫn hay bị chỉ trích là thân Cộng hòa và hay nhân nhượng với chính sách của Bush.

Trong bài có một đoạn nói tới Ayn Rand. Greenspan là người rất hâm mộ thuyết libertarianism của Ayn Rand. Sắp tới sẽ có một cuốn sách của Ayn Rand được xuất bản ở Việt Nam. Đọc thêm bài này về ảnh hưởng của Rand tới Greenspan.

Hai bình luận về cuốn sách của Greenspan: Bài trên LA Times của Brad DeLong và comment của Paul Krugman trên NY Times về "moral collapse" của Greenspan.

Greenspan Book Criticizes Bush And Republicans

'They Deserved to Lose';
Former Fed Chief Defends
Pre-Bubble Rate Cuts

By GREG IP and EMILY STEEL



September 15, 2007; Page A1

In a withering critique of his fellow Republicans, former Federal Reserve Chairman Alan Greenspan says in his memoir that the party to which he has belonged all his life deserved to lose power last year for forsaking its small-government principles.

In "The Age of Turbulence: Adventures in a New World," published by Penguin Press, Mr. Greenspan criticizes both congressional Republicans and President George W. Bush for abandoning fiscal discipline.

The book is scheduled for public release Monday. The Wall Street Journal bought a copy at a bookstore in the New York area.

Mr. Greenspan, who calls himself a "lifelong libertarian Republican," writes that he advised the White House to veto some bills to curb "out-of-control" spending while the Republicans controlled Congress. He says President Bush's failure to do so "was a major mistake." Republicans in Congress, he writes, "swapped principle for power. They ended up with neither. They deserved to lose."

Many economists say the Fed, by cutting short-term interest rates to 1% in mid-2003 and keeping them there for a year, helped foster a housing bubble that is now bursting. In his book, which was largely written before much of the recent turmoil in credit markets, Mr. Greenspan defends the policy. "We wanted to shut down the possibility of corrosive deflation," he writes. "We were willing to chance that by cutting rates we might foster a bubble, an inflationary boom of some sort, which we would subsequently have to address....It was a decision done right."

He attributes the housing boom to the end of communism, which he says unleashed hundreds of millions of workers on global markets, putting downward pressure on wages and prices, and thus on long-term interest rates.

Mr. Greenspan retired in early 2006 after 18 years as chairman of the Federal Reserve. He had served under six presidents as either Fed chairman or adviser. He now runs a private consulting company; his only formal public role is adviser to British Prime Minister Gordon Brown.

Penguin paid an advance of more than $8 million last year for Mr. Greenspan's book, according to people familiar with the matter. Promotion for the book includes appearances by Mr. Greenspan on CBS's "60 Minutes," NBC's "Today" and CNBC, interviews with foreign and U.S. media, book signings and speaking engagements. The book's official release comes a day before the most-watched Fed meeting of the year. On Tuesday, Mr. Greenspan's successor, Ben Bernanke, must decide whether to cut interest rates to cushion the economy from the reversal of the housing boom that began under Mr. Greenspan's watch.

His book is half memoir and half treatise on the state of the world and its future. While much of the ground has been covered either in his own previous public remarks or in other books, Mr. Greenspan sheds new light on many policy decisions, offers often-trenchant observations of the presidents he has known and makes some surprising economic forecasts, unmuffled by the often opaque and complex phraseology he used as Fed chairman. Critics, however, may seize on his continued defense of decisions they say led to first a stock bubble and then a housing bubble, and on some assertions that differ from the historical record.

Mr. Greenspan writes that when President Bush chose Dick Cheney as vice president and Paul O'Neill as treasury secretary -- both colleagues from the Gerald Ford administration, during which Mr. Greenspan was chairman of the Council of Economic Advisers -- he "indulged in a bit of fantasy" that this would be the government that would have resulted if Mr. Ford hadn't lost to Jimmy Carter in 1976. But Mr. Greenspan discovered that in the Bush White House, the "political operation was far more dominant" than in Mr. Ford's. "Little value was placed on rigorous economic policy debate or the weighing of long-term consequences," he writes.

From serving under so many presidents, Mr. Greenspan concludes that there's something abnormal about anyone willing to do what it takes to get the job. Mr. Ford, he writes, "was as close to normal as you get in a president, but he was never elected." The Watergate tapes, he says, show Richard Nixon as "an extremely smart man who is sadly paranoid, misanthropic and cynical." He recalls telling someone who had accused Nixon of anti-Semitism that he "wasn't exclusively anti-Semitic. He was anti-Semitic, anti-Italian, anti-Greek, anti-Slovak. I don't know anybody he was pro."

Ronald Reagan's ability to instantly tap one-liners and anecdotes in support of a particular policy represented an "odd form of intelligence." He describes Bill Clinton as "a fellow information hound" with "a consistent, disciplined
focus on long-term economic growth" whose relationship with Monica Lewinsky "made me feel disappointed and sad."

Mr. Greenspan makes no mention of his successor as Fed chairman, Mr. Bernanke, other than in a caption accompanying a picture: "I was very comfortable leaving the post in the hands of such an experienced successor," it reads.

He devotes chapters to each of the major economic challenges facing the U.S. and the world. On energy, he recommends more use of nuclear power, and he predicts efforts to reduce global warming with carbon caps or taxes will fail. Rising income inequality could undo "the cultural ties that bind our society" and even lead to "large-scale violence." The remedy, he says, is not higher taxes on the rich but improved education, which can be helped by paying math teachers more.

Mr. Greenspan returns repeatedly to the far-reaching importance of communism's collapse. He says it discredited central planning throughout the world and inspired China and later India to throw off socialist policies. He recalls meeting a former manager of a produce distribution center in China who says he once had to labor to allocate produce according to government edict; now the allocations are made by auction. "Now I don't have to get up at four a.m.," he quotes the manager as saying. "I can sleep in and let the market do my job for me." Mr. Greenspan recalls his amazement when an adviser to Russian President Vladimir Putin asks him to discuss Ayn Rand, the libertarian philosopher with whom Mr. Greenspan had been friends.

In coming years, as the globalization process winds down, he predicts inflation will become harder to contain. Recent increases in the price of imports from China and a rise in long-term interest rates suggest "the turn may be upon us sooner rather than later."

Left alone, he said, the Fed's policy-making body, the Federal Open Market Committee, can keep inflation between 1% and 2%, but that could require forcing interest rates to double-digits, a level "not seen since the days of Paul Volcker," his predecessor as Fed chairman. "I fear that my successors on the FOMC, as they strive to maintain price stability in the coming quarter century, will run into populist resistance from Congress, if not from the White House," he writes.

If the Fed succumbs to that pressure, inflation could rise from a little over 2% at present to an average of 4% to 5% by the year 2030, he writes. Ten-year Treasury yields, now below 5%, will rise to "at least 8%" with the potential to go "significantly higher for brief periods." This, he says, will lead to stagnant returns on stocks and bonds and much smaller gains in housing prices.

Mr. Greenspan won plaudits for achieving low inflation and unemployment with just two mild recessions during his tenure at the Fed. But more recently his record has taken some knocks. Some critics fault him for not doing more to restrain the stock bubble of the 1990s, and for responding to its eventual bursting with such low interest rates that housing prices subsequently soared.

Mr. Greenspan writes that in early 1997, he told his colleagues the Fed should raise interest rates as a "preemptive" move against a stock-market bubble. But transcripts of Fed meetings from that period do not support his book's version of events: They show Mr. Greenspan argued for a rate increase principally because of inflation.

Entry for September 17, 2007

Seasons in the Sun

Terry Jacks

Goodbye to you, my trusted friend.
We've known each other since we're nine or ten.
Together we climbed hills or trees.
Learned of love and ABC's,
skinned our hearts and skinned our knees.

Goodbye my friend, it's hard to die,
when all the birds are singing in the sky,
Now that the spring is in the air.
Pretty girls are everywhere.
When you see them I'll be there.

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun.
But the hills that we climbed
were just seasons out of time.

Goodbye, Papa, please pray for me,
I was the black sheep of the family.
You tried to teach me right from wrong.
Too much wine and too much song,
wonder how I get along.

Goodbye, Papa, it's hard to die
when all the birds are singing in the sky,
Now that the spring is in the air.
Little children everywhere.
When you see them I'll be there.

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun.
But the wine and the song,
like the seasons, all have gone.

Goodbye, Michelle, my little one.
You gave me love and helped me find the sun.
And every time that I was down
you would always come around
and get my feet back on the ground.

Goodbye, Michelle, it's hard to die
when all the bird are singing in the sky,
Now that the spring is in the air.
With the flowers ev'rywhere.
I whish that we could both be there.

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun.
But the stars we could reach
were just starfishs on the beach

yfla.wrap("This multimedia content requires Flash version 9 and above.", "Upgrade Now.", "http:\/\/www.adobe.com\/shockwave\/download\/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash", "

Get this widget | Share | Track details ");To view this multimedia content, please enable Javascript. Sunday, September 16, 2007 Entry for September 16, 2007 Blog bác Nhị Linh có link sang một loạt bài phỏng vấn các nhà phê bình của VNN (ví dụ bài này)- vẫn là các tên tuổi quen thuộc như Vương Trí Nhàn, Phạm Xuân Nguyên, Nguyễn Hòa, và một số ít quen thuộc hơn chút ít (và trẻ hơn) là Phạm Xuân Thạch và Hoài Nam. Loạt bài này cùng với loạt bài về nhà văn viết gì đọc gì trước đó cũng trên VNN tương đối có giá trị, vì cho người đọc biết thêm quan điểm đọc và viết của một số tác giả và nhà phê bình. Trong đời sống văn học nghèo nàn ở Việt Nam thì đó cũng là một đóng góp đáng kể nhất là nếu so trang văn hóa- văn nghệ của Vnexprees (evan) hay của các báo lớn như Tuổi Trẻ, Thanh Niên. Tuy nhiên, nói chung chất lượng các bài này cũng không có gì tốt lắm. Các ý kiến đều tương đối chung chung và không sâu. Có thể lý do cũng ở cách đặt câu hỏi không cho phép những người trả lời đi sâu về vấn đề. Thay vì việc phỏng vấn một loạt các nhà phê bình (hay nhà văn), VNN có thể tập trung vào 1 số câu hỏi vào một số ít người nhằm khuyến khích họ thể hiện chính kiến của họ rõ hơn. Một ví dụ là vài bài của Cao Việt Dũng cũng trên VNN cách đây một vài năm tuy lan man và khó hiểu (hơn mức cần thiết và một cách không cần thiết, ít ra là với các bài trên báo chí đại chúng) nhưng thể hiện được rõ ràng quan điểm của người trả lời và cũng though-provoking. Hay bài trả lời của Hoàng Ngọc Hiến trên talawas. Ở Việt Nam có nhà phê bình không? Tôi nghĩ là các nhà phê bình thành công hơn trong phê bình thơ hơn là phê bình. Có thể kể tên Hoài Thanh, Xuân Diệu, Bùi Giáng chẳng hạn. Còn phê bình văn? Những nhà phê bình trước đây đều là những người phê bình theo trường phái Marxist- Stalinist, đều đứng trên tư tưởng giai cấp và lấy chủ nghĩa hiện thực cách mạng làm chuẩn cho việc phê bình. Đó là trường phái phê bình trong sách giáo khoa và trường Đại học (mà tôi đóa là tới nay vẫn cứ độc bá võ lâm tại những nơi này). Còn các nhà phê bình ngày nay (tạm gọi là các nhà phê bình trên báo chí để phân biệt) thì tôi có cảm giác là hơi chênh vênh và thiếu kiến thức lý thuyết, thiếu cả sự tiếp xúc thực sự với văn học và lý luận văn học thế giới để có thể làm tốt được công việc này. Một điểm nữa khi đọc mấy bài này là ở sự bối rối trong cách hiểu điểm sách có phải là phê bình không. Một mặt các nhà phê bình e ngại nhận điểm sách là phê bình thì sẽ làm giảm “danh giá” của công việc phê bình, nhất là nếu nhìn vào thực tế việc điểm sách trên báo chí hiện nay. Nhưng mặt khác, các nhà phê bình được công chúng (và tôi nghĩ là cả người viết nữa) biết đến chủ yếu vẫn ở việc điểm sách. Ngoài ra có mấy người đọc được trên các tạp chí chuyên ngành đâu (trên blog Minh Thi, em Minh Thi từng viết là muốn mua tạp chí Văn học nước ngoài mà chẳng biết mua ở đâu). Ngoài ra ở đây còn có một vấn đề hơi “tế nhị” là các nhà sách đặt hàng các nhà phê bình viết điểm sách như là một hình thức PR sách. Việc này khác với công việc điểm sách ở các báo lớn nước ngoài (như New York Times chẳng hạn). Ở các báo này, thông thường các nhà phê bình sẽ điểm sách theo đặt hàng của tờ báo chứ không phải của nhà xuất bản. Cũng phải nói thêm là các báo ở Việt Nam hiện dành quá ít “đất” cho các bài phê bình sách hay phim ảnh (để so sánh có thể vào trang web của New York Times hay Guardian đọc các phê bình sách hay phim), vì thế các bài điểm sách thường ngắn hơn mức cần thiết. Một nhà điểm sách “có quyền lực” nhất ở Mỹ hiện nay là Michiko Kakutani ở New York Times (bà này là con gái của nhà toán học Kakutani, người đưa ra Kakutani fixed point theorem). Tuy nhiên dù sao, phê bình sách ở Việt Nam vẫn còn tiến bộ nhiều hơn hẳn so với phê bình phim. Rất ít bài phê bình phim thuyết phục trên báo chí, chủ yếu chỉ là giới thiệu ngắn về phim (trong khi trái lại, các chuyện ngồi lê đôi mách về “hậu trường” phim hay đời tư các nghệ sĩ thì lại rất nhiều). Tớ nghĩ là chất lượng điểm phim trên báo chí còn thua nhiều so với các bài điểm phim trên một số forum hay blog (ví dụ blog Le, 5xu, phanxine, Mất Dép…). Hiếm hoi lắm mới thấy các bài điểm phim trên báo có độ sâu (một số bài của Lê Hồng Lâm chẳng hạn). Lại ngoài lề về điểm phim. Người điểm phim nổi tiếng nhất ở Mỹ là Roger Elbert (nhà phê bình phim đầu tiên được đưa tên vào đại lộ Ngôi sao của Holywood). Tớ cũng hay đọc ông này vì ông ấy có taste tốt, thường phim nào ông này khen thì sẽ hay (nhưng một số phim ông này ghét thì vẫn có thể hay), viết điểm phim kết hợp được cả cảm tính và kiến thức, và viết châm biếm khá độc địa. Một nhà điểm phim khác tớ cũng thích là A.O. Scott của NY Times, ông này điểm phim hơi nặng về tính văn học và khá là mainstream, nhưng viết rất sắc sảo và công bình. Taste ông này cũng hợp với mình, hầu như các phim nào ông ấy khen thì đều tốt. Nhưng người điểm phim có quyền lực nhất ở Mỹ từ trước tới nay, và ảnh hưởng tới rất nhiều nhà điểm phim sau này kể cả Elbert và Scott là Pauline Kael của tờ New Yoker. Bà này là phụ nữ nên điểm phim càng cay, ghét phim nào thì nói phũ tới mức đạo diễn phim không ngẩng đầu lên được. Đạo diễn David Lean (tác giả của Bác sĩ Zhivago, Lawrence in Arabia…) từng nói là phê bình của bà này khiến ông bỏ, không làm phim trong 14 năm. Nhưng cũng có những đạo diễn trưởng thành là nhờ Pauline Kael. Quentin Tarantino từng đọc say sưa các bài điểm phim của bà này khi còn trẻ và nói là Pauline Kael ảnh hưởng tới khiếu thẩm mỹ của ông không kém bất cứ một đạo diễn phim nào. Saturday, September 15, 2007 Entry for September 15, 2007 Định hướng blog Tình hình là hưởng ứng phong trào định hướng blog được Nhà nước phát động, tớ cũng đang suy nghĩ về việc định hướng blog mình. Hôm nay chat với hai bạn thì cả hai đều chê blog của mình thê thảm, tới mức mình không biết nói gì nữa, hichic. Các bạn bảo là lâu lắm rồi không thèm vào blog mình, hoặc nếu có lỡ vào cũng quay gót đi luôn (cũng còn hơn vì như thế vẫn tăng page view nhỉ). Thế mà mình tưởng blog mình đã có tính xã hội hóa cao, phục vụ mọi đối tượng từ chính trị, tôn giáo, báo chí, phim ảnh cho tới nhạc cực sến, nhạc hơi sến và thỉnh thoảng còn là tin bài lá cải. Có lẽ do vẫn còn ít tính chất lá cải?. Chắc phải tăng thêm hàm lượng lá cải vào blog mới được (nhưng chưa biết cách tăng thế nào?). Như đọc bài này trên Vnexpress, gọi là lá cải không hẳn đúng lắm vì đó cũng là nỗi khổ của người trong cuộc nhưng thấy nhiều cái cũng buồn cười. Chị vợ này bắt gặp chồng ngoại tình nhiều lần đến độ “bắt gặp chồng quan hệ với người khác mà vẫn dửng dưng”, định ly dị nhưng lại thôi. Mà lý do thôi được chị ấy kể ra là: “Vì nếu đơn phương ly hôn thì phải có chứng cớ. Nhưng tôi không thể làm được điều đó vì nếu tôi đưa ra chứng cớ trước tòa, phần tôi sẽ ly hôn dễ dàng hơn rất nhiều, nhưng chắc chắn việc kết nạp Đảng của chồng tôi sẽ bị đình lại, công danh anh ấy sẽ bị ảnh hưởng. Còn bố chồng tôi nữa, ông rất tốt với tôi, nếu phải về tổ dân phố để hòa giải thì hàng xóm sẽ nghĩ gì về gia đình? Bố chồng tôi rất bảo thủ trong chuyện này, làm sao tôi có thể? Lại còn bố mẹ đẻ của tôi, tôi không nỡ nhìn thấy mẹ tôi khóc… Có quá nhiều điều để cản trở tôi.” Toàn những lý do dấm dớ, sợ chồng không được kết nạp Đảng, sợ hàng xóm nghĩ không tốt về mình…Sợ nhiều thứ dớ dẩn cuối cùng thành rúm ró cả người ra. Đến đoạn cuối là tâm sự rất A.Q. "Vì nhiều khi tôi đọc những trang tâm sự, tôi thấy còn nhiều người còn khổ hơn tôi, bị chồng đối xử tệ bạc mà vẫn phải sống?" 2. Có bài này của Vương Trí Nhàn trên VNN hay. Chỉ có cái là ông này không đẹp trai mà VNN đăng nhiều ảnh của ông ấy quá. Chúng ta hơi kiêu ngạo so với thế giới Mà dạo này vào trang web báo Tuổi trẻ hãy bị chậm thế Friday, September 14, 2007 Entry for September 14, 2007 Bài này là comment trả lời comment của phuongkiet nhưng để ở post bài hát của Roger Waters không phù hợp nên tớ tách riêng ra ở đây. Phuongkiet: Nhân bác nói đến Kundera, lại đọc được bài viết của bác trên Talawas về cuốn “Bức màn”, em muốn trao đổi với bác một chút: Bác nhận xét rất đúng trong bài viết là cuốn “Bức màn” không có nhiều điểm mới so với hai cuốn tiểu luận trước của Kundera về văn học là “Những di chúc bị phản bội” và “Nghệ thuật của tiểu thuyết”. Vẫn là những tuyên bố dứt khoát và quan điểm mạnh mẽ về văn chương, vẫn thái độ cực đoan và sự tôn sùng tuyệt đối với thể loại tiểu thuyết, vẫn là tham vọng vén lộ diện mạo tiểu thuyết thế giới với hệ quy chiếu dọc từ Cervantes đến Rushdie. Và đúng là Kundera rất hay nhấn mạnh tính kế tục trong tiểu thuyết, Dostoevsky là đệ tử của Balzac, Tonxtoi là đệ tử của Flaubert, cũng như ông vẫn hay nhận mình là học trò của Kafka, Musil, Broch. Bác cũng có nói rằng, những ý tưởng và lập luận của Kundera có những chỗ chưa hợp lý, khi ông khẳng định rằng ngày nay chúng ta không cần đến một Balzac. Em thì nghĩ rằng, đó là một nhận xét cực kỳ tinh tế của Kundera, bởi thời hiện đại quả thật không còn chỗ cho những nhà tiểu thuyết viết theo kiểu Balzac, Hugo nữa. Như Kundera viết, tiểu thuyết phải là “một tấm màn ma thuật, được dệt nên từ các huyền thoại… được ngụy trang, che đậy và giải thích lại… Nó bị xé tan khi Cervantes mở lối cho thứ nghệ thuật mới; hành động phá hủy của ông vang vọng và mở rộng đến mọi tiểu thuyết tương xứng với cái tên này; nó là dấu hiệu xác định về nghệ thuật của tiểu thuyết”. Sau đó, Kundera nói, ông thấy Cervantes hiện diện trong Fielding nhiều hơn là Balzac, trong Tolstoy nhiều hơn là Dostoevsky. Đó mới là điểm bất hợp lý! Bởi vì dung mạo của tiểu thuyết hiện đại ngày một hiển hiện rõ nét hơn qua sự kế thừa tinh thần tiểu thuyết của Cervantes và Dostoevky chứ không phải Fielding, Balzac hay Tonxtoi. Sự kế thừa này theo những mức độ đậm nhạt khác nhau có thể thấy ở những người mà Kundera tôn sùng gọi là “Hội tao đàn - Pléiades” của ông - Kafka, Musil, Broch và Gombrowicz - và gần hơn là trong các tác phẩm của Grass, Fuentes, García Márquez và Rushdie. Cho đến tận ngày hôm nay… My comment: Tớ nghĩ quan điểm của Kundera là thời nay không cần Banzac nữa hơi hạn hẹp quá. Nó chịu ảnh hưởng bởi quan niệm về tiểu thuyết của Kundera là tiểu thuyết cần hé lộ các tình thế mới của nhân sinh và theo ông thì thời nay, những tiểu thuyết theo phong cách của Banzac hay Hugo không có khả năng này. Nhưng nếu theo cách hiểu đó thì ngay cả trong thế kỷ 19, các tiểu thuyết của Banzac hay Hugo cũng không có những ý nghĩa hé lộ tình thế mới của nhân sinh như cách mà Kundera hiểu. Kundera có thể chấp nhận Banzac và Hugo ở thế kỷ 19 nhưng lại không chấp nhận được ở thế kỷ 20 là vì sao, bản thân ông cũng không thực sự làm rõ được. Còn về quan niệm tiểu thuyết và phong cách viết, Kundera chịu ảnh hưởng của nhiều tác giả Đông Âu, và ông cũng gần gũi với các tác giả hậu hiện đại như Marquez, Grass hay Rushdie. Ông đánh giá cao tính thử nghiệm của tiểu thuyết, gắn chức năng tiểu thuyết với việc cung cấp cho người đọc những kinh nghiệm mới, cách nhìn mới về cuộc sống, và khiến người đọc không chỉ là khán giả theo dõi mà đóng vai trò tích cực hơn với tiểu thuyết (các quan điểm sáng tác này của Kundera thể hiện rõ nhất trong hai cuốn Đời nhẹ khôn kham và Sự bất tử). Nhưng nếu chỉ dừng lại ở những yếu tố như trên thì tớ nghĩ tiểu thuyết sẽ tự nhiên nghèo nàn đi, các nhà văn sẽ cứ phải vắt óc ra nghĩ xem mình dùng kỹ thuật gì mới khiến nhiều khi tiểu thuyết sẽ chỉ thành các trò chơi chữ (các trò chơi chữ không có gì là không hay nếu người chơi chữ là người sành, còn nếu người đọc phải đọc những trò chơi chữ bởi những người kém cỏi thì quá là bắt tội họ). Vai trò tiểu thuyết kiểu kể chuyện như của Banzac, Dickens hay Tolstoy có thể giảm dần đi do những kinh nghiệm sống của con người ngày nay ngày càng khác nhau. Nhưng không có nghĩa là nó mất đi. Những phân tích về tâm lý nhân vật, về các cách hành xử của các nhân vật trong các tình huống…đều là những yếu tố rất quan trọng để cho tiểu thuyết thực sự là tiểu thuyết, dù là trong thời của Cervantez hay là trong thế kỷ 21. Thế nên tớ vẫn nghĩ các tiểu thuyết viết theo cách truyền thống và cổ điển vẫn là cần thiết. (Một ví dụ là cuốn tiểu thuyết Người đua diều - The Kite Runner gần đây là một tiểu thuyết có chất Dickens khá đậm nét). Nói thêm về ý này “Bởi vì dung mạo của tiểu thuyết hiện đại ngày một hiển hiện rõ nét hơn qua sự kế thừa tinh thần tiểu thuyết của Cervantes và Dostoevky chứ không phải Fielding, Balzac hay Tonxtoi”. Fielding thì tớ chưa đọc nên không rõ, Cervantes thì là ông tổ của tiểu thuyết rồi. Nhưng kế thừa Cervantes thì Tolstoy và Dostoevsky đều là những người trung thành, theo những cách khác nhau. Và tiểu thuyết thế kỷ 20 là di sản của Dostoevsky và của Tolstoy? Tớ nghĩ là của cả hai. Kafka có thể ảnh hưởng từ Dostoevsky nhiều hơn, nhưng nhiều tác giả khác, Virginia Woolf chẳng hạn, lại coi Tolstoy là tiểu thuyết gia vĩ đại nhất. Tớ nghĩ nếu có một cuộc bình chọn tiểu thuyết gia vĩ đại nhất, thì hầu hết các nhà văn sẽ chọn giữa Cervantes và Tolstoy, chứ không phải Dostoevsky. Tiểu thuyết của Tolstoy không hẳn chỉ là đại tự sự, ví dụ tác phẩm Cái chết của Ivan Ilích đó, là một tác phẩm mô tả cái chết một cách cực kỳ hoàn hảo, với những phân tích tâm lý siêu việt. Tớ nghĩ Hóa thân của Kafka chính là sự tiếp nối hợp lý tác phẩm Cái chết của Ivan Ilích của Tolstoy. Tolstoy miêu tả sự chuyển biến tâm lý ở trạng thái động trong cái metamorphosis của nhân sinh trong khi với Dostoevsky, các nhân vật ở trạng thái tĩnh, với các tính cách được định hình rõ nét. Ngay như đại tự sự Chiến tranh và hòa bình, thật ra nó l à một từ điển bách khoa, một tấm mosaic với các chi tiết kỹ lưỡng, tinh tế nhất, tức là vô số các tiểu tự sự lồng trong đó. Nếu so sánh với Dostoevsky thì Dostoevsky không mạnh lắm về chi tiết và phân tích tâm lý ở ngôi thứ ba, nhưng lại xuất sắc trong lời thoại nhân vật, kể cả độc thoại nội tâm. Ngay cả Kundera, tớ nghĩ cũng chịu ảnh hưởng nhiều bởi Tolstoy hơn là bởi Dostoevsky. Trong cuốn Bức màn, Kundera từng nói tới sự phân tích tâm lý của Anna Karenina trước khi chết như là những gì tiên báo trước cho khunh hướng gợi mở của tiểu thuyết trong thế kỷ 20. Cái chết của Anna Karenina là tự tử hay tai nạn, cũng tương tự cái chết của Hamlet là có chủ đích hay là một tai nạn, phải tới Tolstoy mới tiếp nối được Shakespeare (Mà tớ nghi là cái chết của hai nhân vật chính trong truyện Đời nhẹ khôn kham cũng chịu ảnh hưởng bởi cái chết của Anna Karenina). À mà xếp chung Tolstoy với Balzac là không hợp lý lắm. Nếu có xếp thì Tolstoy nên được xếp chung với Flaubert, đều là những người tiên phong cho tiểu thuyết hiện đại, nghiêng về phân tích tâm lý nhân vật. Đóng góp của Dostoevsky cho tiểu thuyết thế kỷ 20 là gì? Tớ nghĩ có một số yếu tố. Thứ nhất là sự tập trung trong phân tích tâm lý nhân vật. Thứ hai là sự tiên cảm về vai trò của chính trị, tôn giáo và sự hủy diệt của con người, những cái đó tạo ra rất nhiều đề tài cho thế kỷ 20 đầy biến động. Thứ ba, là đóng góp về mặt hình thức trong cách ông không chỉ xây dựng đa tuyến nhân vật mà còn để các nhân vật tự do phát huy vai trò của mình (nhất là trong Anh em nhà Kazamarov, chúng ta thấy cả ba anh em đều tự do thể hiện quan điểm đối nghịch của mình, đều tác động mạnh tới người đọc theo các cách khác nhau và chúng ta không rõ vai trò của tác giả là ở phía nào). Hình thức này sau này hẳn có ảnh hưởng nhiều tới các tác giả hiện đại, như Virginia Woolf, James Joyce, Thomas Mann hay cả Kundera (ghi chú thêm là tớ chưa đọc Ulyssey của James Joyce với Magic Mountain của Thomas Mann chỉ nghe hơi nồi chõ thôi, mặc dù đã mua cả hai cuốn này để trưng bày giá sách). Anyway, các bạn học văn chắc sẽ biết nhiều về Dostoevsky với Tolstoy hơn, hình như còn có nhiều cuốn sách chỉ để so sánh hai ông này với nhau. Bạn phuongkiet có vẻ hâm mộ Dostoevsky, theo bạn thì trong thế kỷ 20, tác giả nào có phong cách giống Dostoevsky nhất. Tớ cũng không rõ lắm nhưng nghĩ có lẽ là Mishima. Mishima và Kawabata của Nhật cũng hơi giống như Dostoevsky và Tolstoy chỉ có khác là Kawabata vẽ tranh thủy mặc, chấm phá còn Tolstoy thì vẽ tranh theo trường phái hội họa cổ điển của phương Tây. Entry for September 14, 2007 Bài này là một bài hay khác trong album Amused to Death của Roger Waters. Bài hát có lyrics rất phức tạp. Mở đầu bài hát là hình ảnh một con khỉ ngồi trên mô đá, và nhìn vào mảnh xương vỡ ở trong tay nó. Hình ảnh này gợi liên tưởng tới cảnh đàn khỉ-người trong phim xúm xít xung quanh mảng thiên thạch trong phim 2001- A Space Odyssey của Stanley Kubrick. Và đó cũng là điểm khởi đầu của tiến hóa. Lyrics tiếp theo là hành trình của loài người. Tiếng nhạc giao hưởng Vienna cũng là một liên tưởng tới bản nhạc Danube Waltz của Strauss trong phim 2001- A Space Odyssey, và tượng trưng cho văn hóa của loài người. Bốn câu này khó hiểu “The monkey looked up at the stars. And he thought to himself. Memory is a stranger. History is for fools”. Có lẽ nó thể hiện thời điểm con người biết suy nghĩ và muốn tìm hiểu về thế giới, tìm hiểu về quá khứ và lịch sử, chứ không sẵn sàng chấp nhận các đức tin sẵn có. Hai câu sau làm rõ ý này “And he cleaned his hands in a pool of holy writing. Turned his back on the garden and set out for the nearest town”. Loài người khước từ tôn giáo, quay lưng với vườn địa đàng. Liên tưởng ở đây còn là tới câu chuyện Adam và Eva thức tỉnh sau khi ăn trái cấm, và từ khi họ có tri thức, có nhận thức về bản thân mình thì cánh cổng vườn Địa đàng cũng khép lại với họ. Ngoài ngụ ý đó thì giọng điệu của mấy câu này có tính hoài nghi sâu sắc. Con người không còn lòng tin vào tôn giáo, vào Thượng đế nữa, họ lau tay mình bằng những cuốn kinh thánh, quay lưng lại với Thượng đế, nhưng họ vẫn ngỡ ngàng và nghi ngờ vào bản thân mình. Câu chuyện tiếp tục. Lời hát chuyển sang thời hiện đại, khi con người giết nhau vì tham lam và kiêu ngạo. Giọng điệu bài hát trở nên cay đắng, mỉa mai. Con người tự hủy diệt mình bởi sự ngu ngốc của chính họ. “Khi bạn cộng tất cả lại. Những giọt nước mắt và những khúc xương. Sẽ có một ounce vàng. Và một ounce lòng kiêu ngạo. Ở cuối mỗi cuốn sổ. Người Đức giết người Do Thái. Người Do Thái giết người Arap. Người Arap giết các con tin. Và đó là tin tức” Và trong thời hiện đại này, con người cũng đánh mất ý nghĩa của sự sống. Họ dần dần chỉ trở thành những công cụ, những mắt xích trong một bộ máy còn quyền quyết định cuộc sống của họ thuộc về những kẻ ở trên cao “the President's a fool, the joint chiefs of staff, the brokers on Wall Street”. Cuối bài hát là lời cảnh báo về nguy cơ hủy diệt nhân loại trước thảm họa hạt nhân “And they gave him command of a nuclear submarine. Sent him back in search of the Garden of Eden”. Thảm họa hạt nhân này cũng còn được đề cập tới trong bài “Amused to Death” ở cuối album. Con người sẽ tự hủy diệt mình khi họ ngày càng đánh mất khả năng tự vấn và tự suy nghĩ trong xã hội tiêu thụ với sự thống trị tư tưởng bởi các phương tiện truyền thông. Perfect Sense Part 1 The monkey sat on a pile of stone And he stared at the broken bone in his hand Strains of a Viennese quartet rang out across the land The monkey looked up at the stars And he thought to himself Memory is a stranger History is for fools And he cleaned his hands in a pool of holy writing Turned his back on the garden and set out for the nearest town Hold on hold on soldier When you add it all up The tears and the marrowbone There's an ounce of gold And an ounce of pride in each ledger And the Germans kill the Jews And the Jews kill the Arabs And the Arabs kill the hostages And that is the news And is it any wonder that the monkey's confused He said Mama Mama, the President's a fool Why do I have to keep reading these technical manuals And the joint chiefs of staff And the brokers on Wall Street said Don't make us laugh, you're a smart kid Time is linear Memory's a stranger History is for fools Man is a tool in the hands Of the great God Almighty And they gave him command of a nuclear submarine Sent him back in search of the Garden of Eden yfla.wrap("This multimedia content requires Flash version 9 and above.", "Upgrade Now.", "http:\/\/www.adobe.com\/shockwave\/download\/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash", " Get this widget | Share | Track details ");To view this multimedia content, please enable Javascript. Thursday, September 13, 2007 Entry for September 13, 2007 yfla.wrap("This multimedia content requires Flash version 9 and above.", "Upgrade Now.", "http:\/\/www.adobe.com\/shockwave\/download\/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash", " Get this widget | Share | Track details Watching TV Roger Waters We were watching TV In Tiananmen Square Lost my baby there My yellow rose In her bloodstained clothes She was a short order pastry chef In a Dim Sum dive on the Yangtze tideway She had a shiny hair She was a daughter of an engineer Won't you shed a tear For my yellow rose My yellow rose In her bloodstained clothes She had a perfect breasts She had high hopes She had almond eyes She had yellow thighs She was a student of philosophy Won't you grieve with me For my yellow rose Shed a tear For her bloodstained clothes She had shiny hair She had perfect breasts She had almond eyes She had yellow thighs She was a daughter af an engineer So get out your pistols Get out your stones Get out your knives Cut them to the bone They are the lackeys of the grocer's machine They built the dark satanic mills That manufacture hell on earth They bought the front row seats on Calvary They are irrelevant to me And I grieve for my sister People of China Do not forget do not forget The children who died for you Long live the Republic Did we do anything after this I've feeling we did We were watching TV Watching TV We were watching TV Watching TV She wore a white bandanna that said Freedom now She thought the Great Wall of China Would come tumbling down She was a student Her father was an engineer Won't you shed a tear For my yellow rose My yellow rose In her bloodstained clothes Her grandpa fought old Chiang Kai-shek That no-good low-down dirty rat Who used to order his troops To fire on women and children Imagine that imagine that And in the spring of '48 Mao Tse-tung got quite irate And he kicked that old dictator Chiang Out of the state of China Chiang Kai-shek came down in Formosa And they armed the island of Quemoy And the shells were flying across the China Sea And they turned Formosa into a shoe factory Called Taiwan And she is different from Cro-Magnon man She's different from Anne Boleyn She is different from the Rosenbergs And from the unknown Jew She is different from the unknown Nicaraguan Half superstar half victim She's a victor star conceptually new And she is different from the Dodo And from the Kankabono She is different from the Aztec And from the Cherokee She's everybody's sister She's a symbolic of our failure She's the one in fifty million Who can help us to be free Because she died on TV And I grieve for my sister ");To view this multimedia content, please enable Javascript. Entry for September 13, 2007 The Best of Youth - bộ phim của Ý dài 6 tiếng về một gia đình Italia, trong đó chủ yếu về hai anh em trai Nicola và Matteo, trong gần 40 năm từ những năm 1960 với phong trào counter-culture tới những năm 2000, khi mà nước Ý đã thực sự trở thành một quốc gia công nghiệp phát triển và là thành viên của EU. Hai anh em, Nicola và Matteo, mỗi người một tính. Nicola đôn hậu, ấm áp. Matteo ít nói, khắc kỷ, khó hiểu và nhiều mâu thuẫn nhưng cũng giàu tình cảm. Matteo quả thực là một nhân vật khó hiểu, sau khi xem xong mình vẫn chưa thực sự hiểu tại sao anh ta lại hành động như thế. Khi review phim này, Roger Elbert có nói là nếu với hầu hết các phim khác với độ dài dưới 2 tiếng, người xem có cảm giác như đọc một truyện ngắn thì với “The Best of Youth”, bạn sẽ có cảm giác như đang đọc một cuốn tiểu thuyết. Bạn làm quen với các nhân vật chính, những người bạn, người yêu và gia đình của họ, theo dõi họ lớn lên, gặp gỡ, yêu nhau, chia tay nhau, sống và đôi khi là cả chết, và buồn vui với họ. Bộ phim có rất nhiều tính nhân văn và nhiều đoạn rất cảm động (rớt nước mắt). Và mặc dù dài 6 tiếng nhưng bộ phim được xử lý rất nhuyễn, rất kỹ càng từng chi tiết và gần như không có chỗ nào là đạo diễn tỏ ra đuối. Một thành công quan trọng của bộ phim còn là ở chỗ xây dựng nhân vật, gần như không thể đoán được các nhân vật sẽ làm gì trong những quyết định quan trọng của cuộc đời họ. Nhưng những quyết định đó của họ lại làm bạn hiểu hơn về tính cách của họ. Cũng như nhiều bộ phim của Ý khác, The Best of Youth là bộ phim có tính lạc quan, với niềm tin tưởng vào tình người, tình yêu, tình cảm gia đình bè bạn và vào tiến bộ xã hội là thứ sẽ được xây dựng dần dần nếu mỗi người đều cố gắng sống tử tế hơn. Hình ảnh nước Ý những năm 60 có gì đó gần với Việt Nam bây giờ. Có một cảnh trong phim khi Nicola trả lời thi vấn đáp, ông giáo sư nói với anh ta “Cậu có tham vọng không? Nếu có thì hãy rời khỏi Italy. Hãy tới London, Paris, tới Mỹ nếu có thể. Italy là một đất nước đẹp. Nhưng đó là miền đất chết, chỉ có những con khủng long là còn sống ở đó”. Nicola cười, hỏi lại giáo sư: “Thế tại sao ông không ra đi”. Giáo sư trả lời “Vì tôi là một trong số những con khủng long đó”. Nicola cũng từng ra đi, anh đến Na-uy, sống cuộc đời của một hippie, để râu và tự do yêu đương “Like a Rolling Stone” như tên một bài hát của Bob Dylan. Anh rất hạnh phúc, như trong bưu thiếp anh gửi về cho gia đình “Tất cả đều rất tuyệt” với ba dấu chấm than ở cuối. Nhưng khi nghe tin ở Florence xảy ra trận lụt lớn, anh đã trở lại Ý, gặp gỡ tình yêu của mình và sống tại quê hương. Bạn thân và là em rể của Nicola cũng ở lại Ý dù bị nhóm khủng bố cánh tả Lữ đoàn đỏ đe dọa tính mạng do làm việc ở Ngân hàng Trung ương Italia. Lý do anh ta đưa ra là “Nếu chúng ta đều ra đi thì bọn chúng sẽ thắng”. Và nước Ý đã đi qua các giai đoạn như thế, phong trào 68, khủng bố cánh tả, tham nhũng, hối lộ, hoành hành của Mafia…để rồi từng bước trở nên thịnh vượng và đẹp đẽ hơn nhờ những người sống trung thực và có danh dự như thế. Khi cô con gái của Nicola băn khoăn không biết có nên gặp lại mẹ cô, người đã bỏ rơi con gái từ năm nó 4 tuổi để đi theo cách mạng, vì lý tưởng Cộng sản và vô chính phủ, trở thành thành viên tổ chức khủng bố cánh tả khét tiếng Lữ đoàn đỏ, Nicola nói với cô: “Con có hạnh phúc không? Nếu có thì con cần rộng lượng” Câu này cũng có thể hiểu như “Nếu con muốn có hạnh phúc thì con nên rộng lượng”. Cả cuộc đời của Giulia, mẹ cô đã phải trả giá chính vì sự không rộng lượng của mình. Tất nhiên không phải ai cũng như Nicola. Giulia, người có con chung với Nicola, và Matteo, em trai của Nicola là mặt đối lập. Ở cả hai người này đều có sự giận dữ không rõ nguyên cơ, vừa chán ghét vừa bị hấp dẫn bởi các giá trị trung lưu mà Nicola là người đại diện. Cả hai đều yêu Nicola và họ cũng là hai người mà anh yêu nhất, nhưng cuối cùng đều rời bỏ anh, đều chọn con đường phá hủy để giải tỏa sự giận dữ và cô đơn của mình. Matteo chọn sách (mà theo lời bạn gái anh nói là vì anh có thể đóng nó lại bất cứ khi nào anh muốn), chọn công việc cảnh sát (vì chỉ phải làm theo mệnh lệnh), chọn các cô gái điếm thay vì những mối quan hệ lâu dài, và cuối cùng, chọn cái chết. Giulia thì chọn con đường hoạt động khủng bố và phá hoại. Những kết cục buồn của những con người từng có một tuổi trẻ rất đẹp. All the lonely people, where do they come from (The Beatles). Cuối phim là hình ảnh con trai của Matteo cùng với người yêu tìm tới Cape North nơi Nicola và Matteo mơ ước tới khi còn nhỏ nhưng đã không thể đến. Anh gửi bưu thiếp về cho Nicola “Thật hạnh phúc khi được làm chung việc gì đó với người mình yêu. Cháu đã tới Nauy như bác kể. Bác nói đúng. Tất cả đều rất tuyệt”. Wednesday, September 12, 2007 Tăng học phí Liên quan tá»›i vấn đề tăng học phí, má»™t bài viết quan trọng của ông VÅ© Quang Việt, chuyên viên Thống kê Liên hợp quốc. Theo ông Việt thì hiện nay tá»· lệ chi tiêu cho giáo dục trên GDP của Việt Nam vào hàng cao nhất thế giá»›i, và 40% số này là do người dân phải trả (tá»· lệ này cÅ©ng vào loại cao nhất). Tiếc là trong bài này ông Việt không có số liệu cho các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển để so sánh thì sẽ hay hÆ¡n. Từ bài viết của ông Việt có thể nhận thấy má»™t số vấn đề. Thứ nhất tại sao chi tiêu cho giáo dục Việt Nam ở mức lá»›n nhÆ° thế mà chất lượng giáo dục lại quá thấp và có quá nhiều vấn đề. Trong má»™t bài má»›i về tÆ°Æ¡ng lai kinh tế Việt Nam đăng trên FEER và đăng lại trên Viet-studies, má»™t nhóm tác giả nhận định là cuá»™c khủng hoảng trong giáo dục đại học ở Việt Nam không chỉ là vấn đề tiền. Ví dụ là Trung Quốc chi tiêu cho giáo dục/GDP thấp hÆ¡n Việt Nam nhÆ°ng má»™t số trường Đại học của nÆ°á»›c này đã gần đạt mức quốc tế. Trong má»™t ranking, trường Đại học Thanh Hoa được xếp hạng đứng đầu châu Á, và nói chung trong các xếp hạng 100 trường Đại học trên thế giá»›i thì luôn luôn có mặt vài trường của Trung Quốc). Chất lượng giáo dục Đại học là thế, còn chất lượng ở bậc phổ thông thì thế nào hẳn ai cÅ©ng rõ khi nhìn vào các hiện tượng liên quan tá»›i các kỳ thi tốt nghiệp phổ thông. NhÆ° vậy không phải người dân bỏ ít tiền ra mà họ đã bỏ nhiều tiền (má»™t cách tÆ°Æ¡ng đối so vá»›i thu nhập) để mua lại má»™t nền giáo dục có chất lượng quá thấp. Lá»—i này ở đâu, và có liên quan gì tá»›i việc hàng nghìn tá»· đồng chi tiêu ngân sách bị thất thoát nhÆ° kết quả má»™t cuá»™c kiểm toán gần đây không?. Và việc tăng học phí có thá»±c sá»± giải quyết được vấn đề chất lượng giáo dục hay không? Vấn đề thứ hai là mâu thuẫn giữa quy định phổ cập giáo dục bắt buá»™c và việc áp dụng học phí. Hình nhÆ° luật giáo dục ở Việt Nam quy định mọi công dân trong Ä‘á»™ tuổi Ä‘i học phải Ä‘i học cho tá»›i má»™t cấp học nhất định (cấp 1 hay cấp 2 thì tá»› không rõ, bạn nào nghiên cứu về giáo dục có thể cho biết rõ hÆ¡n về Ä‘iều này). Vá»›i nguyên tắc giáo dục bắt buá»™c thì không được thu học phí cho tá»›i hết cấp học đó, nếu không thì luật cÅ©ng chỉ là empty words, vì không tính tá»›i thu nhập của đối tượng (có thể so sánh vá»›i má»™t thứ thuế Ä‘inh mà mọi người sẽ phải chịu dù thu nhập có khác nhau). Ở các nÆ°á»›c phát triển cÅ©ng nhÆ° ở Việt Nam trÆ°á»›c đây, giáo dục phổ thông trong các trường quốc lập là miá»…n phí. Kể cả ở chế Ä‘á»™ Việt Nam cá»™ng hòa trÆ°á»›c năm 75, nhÆ° tá»› nghe nói lại thì giáo dục phổ thông cÅ©ng miá»…n phí. Đáng tiếc là Ä‘iều này hiện nay đã không duy trì được. Vấn đề thứ ba là đề xuất tăng học phí mà Bá»™ Giáo dục Ä‘Æ°a ra quá Ä‘Æ¡n giản, hoàn toàn dá»±a vào phân bổ địa lý. Trong bài má»›i nhất của ông Nhân có những luận Ä‘iểm khá ngây thÆ¡, hoàn toàn không phù hợp vá»›i má»™t tiến sÄ© khoa học và Ä‘ang làm Phó Thủ tÆ°á»›ng. Ví dụ trong câu này. “Ví dụ chi phí của quốc gia, từ ngân sách nhà nÆ°á»›c và đóng góp trá»±c tiếp của người dân (qua học phí và chi khác) cho giáo dục ở Mỹ là 2.880 USD/người/năm (năm 2004), còn ở Việt Nam là 50 USD/người/năm (2006). Tức là họ chi cho má»™t người má»™t năm bằng chúng ta chi cho má»™t người 57 năm!” Nếu căn cứ vào thu nhập bình quân của VIệt Nam hiện nay vào khoảng $700 thì chi tiêu giáo dục $50 nghÄ©a là chừng 7% thu nhập người dân. Nếu so sánh vá»›i Mỹ vá»›i thu nhập bình quân $44.000 thì chi tiêu cho giáo dục nhÆ° thế sẽ chiếm 6,5% thu nhập (xem số liệu ở đây). Tức là tá»· lệ này của Việt Nam và Mỹ là tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng nhau, không có gì để ông Nhân phải đặt dấu chấm than má»™t cách thiếu hiểu biết nhÆ° thế. Và theo số liệu của TS Việt thì tá»· lệ nhà nÆ°á»›c phải đóng góp ở Mỹ lại cao hÆ¡n đáng kể ở Việt Nam nên có thể suy ra là tá»· lệ gia đình phải đóng ở Việt Nam cao hÆ¡n đáng kể ở Mỹ. Đề án của Bá»™ Giáo dục cÅ©ng hoàn toàn không tính tá»›i yếu tố bất bình đẳng trong chênh lệch thu nhập của dân cÆ° trong địa phÆ°Æ¡ng mà chỉ căn cứ vào địa bàn sinh sống. NhÆ° tính toán của TS. VÅ© Quang Việt trong bài kia thì việc tăng học phí sẽ là má»™t gánh nặng rất lá»›n đối vá»›i dân nghèo. Ví dụ cụ thể nếu chia dân cÆ° thành 5 nhóm theo thu nhập thì chi tiêu cho giáo dục sẽ cao hÆ¡n 23% thu nhập há»™ gia đình vá»›i 2 nhóm nghèo nhất (tức là 40% dân số) ở thành phố Hồ Chí Minh và hÆ¡n 35% thu nhập gia đình ở Đông Nam Bá»™. Đó là má»™t gánh nặng rất lá»›n, nhất là nếu căn cứ vào việc những người này đã nghèo sẵn, đã khó khăn cho các nhu cầu ăn ở cÆ¡ bản hàng ngày rồi. Vá»›i số liệu nhÆ° trên, ông Việt Æ°á»›c lượng thô (do không có và cÅ©ng hầu nhÆ° không thể tiếp cận được các số liệu chính xác hÆ¡n) là “nếu suy rá»™ng ra cho cả vùng Đông Nam Bá»™, thì 60% học sinh có khả năng bỏ học khi học phí là 200 ngàn má»™t tháng.” Tất nhiên, cách tính này của ông Việt có thể còn chÆ°a chính xác nhÆ°ng cÅ©ng là má»™t nghiên cứu sÆ¡ bá»™. Trong khi đó nếu đọc các bài của ông Nhân về việc tăng học phí có thể thấy nó hoàn toàn không dá»±a trên các nghiên cứu khoa học nghiêm túc về tác Ä‘á»™ng của tăng học phí tá»›i chất lượng giáo dục, tá»· lệ nhập học, tá»· lệ bỏ học, hay tính hiệu quả và tính công bằng của giáo dục. Không rõ Bá»™ Giáo dục khi lập đề án tăng học phí có làm các nghiên cứu này hay không nữa (tá»› thá»­ tìm mà không thấy research nào về cái này)? Và nếu có thì tại sao lại không công bố chúng để làm cÆ¡ sở cho việc lập chính sách, thay vì các phát biểu cảm tính? Chả nhẽ cứ thầy bói xem voi mãi? Về mặt cá nhân, tá»› đồng ý là nên tăng học phí ở bậc Đại học, nói đúng hÆ¡n là nên để các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp tá»± do hÆ¡n trong việc quyết định mức học phí. NhÆ°ng ở bậc phổ thông thì tá»› phản đối việc tăng học phí. Tạo cÆ¡ há»™i bình đẳng trong giáo dục là yếu tố cần thiết, cÆ¡ bản nhất của việc tạo ra sá»± công bằng má »™t cách tÆ°Æ¡ng đối trong xã há»™i và không nên phát triển theo hÆ°á»›ng lá»™t bỏ sá»± công bằng này. Thêm nữa, việc tăng học phí ở bậc Đại học cần song hành vá»›i việc phát triển cho vay tín dụng cho sinh viên kiểu Financial Aid nhÆ° ở Mỹ (ở Mỹ, hầu nhÆ° sinh viên nào Ä‘i học Đại học cÅ©ng phải vay ngân hàng cả). Subscribe to: Posts (Atom) Followers Blog Archive ▼  2009 (36) ▼  April (8) 100 nhà kinh tế và bánh đậu xanh Hải Dương Entry for April 10, 2009 ... Entry for April 06, 2009 Entry for April 05, 2009 Entry for April 04, 2009 Entry for April 03, 2009 Entry for April 02, 2009 ►  March (6) ►  February (11) ►  January (11) ►  2008 (638) ►  December (32) ►  November (62) ►  October (62) ►  September (69) ►  August (52) ►  July (46) ►  June (52) ►  May (71) ►  April (64) ►  March (57) ►  February (47) ►  January (24) ►  2007 (646) ►  December (60) ►  November (70) ►  October (80) ►  September (44) ►  August (63) ►  July (62) ►  June (56) ►  May (60) ►  April (49) ►  March (46) ►  February (38) ►  January (18) ►  2006 (275) ►  December (14) ►  November (12) ►  October (27) ►  September (18) ►  August (8) ►  July (16) ►  June (20) ►  May (31) ►  April (38) ►  March (28) ►  February (22) ►  January (41) ►  2005 (3) ►  December (1) ►  October (1) ►  August (1) Links Blog trên Yahoo 360 Everywhere Land Nowhere land About Me Linh View my complete profile