Entry for October 06, 2008

Variations on the Word Sleep

By Margaret Atwood

I would like to watch you sleeping,
which may not happen.
I would like to watch you,
sleeping. I would like to sleep
with you, to enter
your sleep as its smooth dark wave
slides over my head

and walk with you through that lucent
wavering forest of bluegreen leaves
with its watery sun & three moons
towards the cave where you must descend,
towards your worst fear
I would like to give you the silver
branch, the small white flower, the one
word that will protect you
from the grief at the center
of your dream, from the grief
at the center. I would like to follow
you up the long stairway
again & become
the boat that would row you back
carefully, a flame
in two cupped hands
to where your body lies
beside me, and you enter
it as easily as breathing in

I would like to be the air
that inhabits you for a moment
only. I would like to be that unnoticed
& that necessary.



Những biến tấu của từ Ngủ

Margaret Atwood

Em muốn ngắm anh ngủ
dẫu điều đó không đến.
Em muốn ngắm anh,
khi đang ngủ. Em muốn ngủ
bên anh, và đi vào trong giấc ngủ anh
trong khi những ngọn sóng tối tăm mềm mại của nó
lướt qua đầu em

và đi dạo với anh, xuyên qua khu rừng
có những chiếc lá màu lục lam run rẩy tỏa sáng
có mặt trời ướt và ba mặt trăng,
hướng đến chiếc hang nơi anh phải xuống,
hướng đến nỗi sợ hãi lớn nhất trong anh.

Em muốn trao anh cành cây bạc,
một bông hoa trắng bé nhỏ,
và một từ,
từ đó sẽ che chở cho anh
thoát khỏi nỗi khổ nơi sâu thẳm giấc mơ anh,
khỏi nỗi khổ sâu thẳm.

Em muốn sẽ lại theo anh, vượt những cầu thang dài đằng đẵng,
và trở thành con thuyền
để đưa anh trở về giữa những nâng niu,
thành ngọn lửa
tỏa sáng giữa đôi lòng bàn tay chụm lại,
lan tới cơ thể anh
đang nằm cạnh em,
và để anh đi vào đấy,
nhẹ nhàng như hơi thở.

Em muốn là không khí
tràn lấp anh trong khoảnh khắc duy nhất.
Em muốn là những gì anh không nhận ra
nhưng anh cần đến.

Entry for October 06, 2008

Đề nghị này của ông Nhân rất có vấn đề.

Bộ trưởng GD-ĐT đề nghị giới thiệu nữ Thứ trưởng

Tại sao Phó Thủ tướng Nhân lại đề nghị Thứ trưởng phải là nữ? Một chính sách như thế rõ ràng có sự phân biệt giới tính.

Về cách tuyển dụng ở các nước phát triển, có hai hình thức. Thứ nhất là việc tuyển dụng hoàn toàn không phân biệt giới tính, màu da, chủng tộc, tôn giáo. Cách thứ hai là tuyển dụng trên cơ sở ưu tiên những nhóm thiểu số và bị thiệt thòi hơn như người da màu, phụ nữ, người tàn tật...Ở bên Mỹ, cách sau này gọi là "affirmative actions", nhưng bản thân "affirmative actions" cũng là vấn đề gây tranh cãi. Ở Việt Nam, chính sách xét tuyển theo khu vực, ưu tiên cho đồng bào thiểu số, gia đình có công với cách mạng, gia đình thương binh, liệt sĩ, học đại học cử tuyển... cũng nằm trong những "affirmative actions". Những chính sách ưu tiên này có những tác dụng khác nhau, và có người ủng hộ, có người không, nhưng nói chung, trong hầu hết các xã hội, người ta vẫn áp dụng chúng ở các mức độ khác nhau. Nhưng thường người ta chỉ áp dụng "affirmative actions" trong khâu tuyển dụng chứ còn việc đề bạt lên các chức vụ cao hoàn toàn dựa vào năng lực của ứng viên.

Việc ông Nhân yêu cầu ứng cử viên Thứ trưởng phải là nữ không nằm trong cái gọi là "affirmative actions". Thứ nhất, những chính sách ưu tiên khi tuyển dụng, đề bạt của chính phủ phải là những chính sách được đưa vào luật, chứ không thể là một quyết định tùy hứng dù của Phó Thủ tướng. Thứ hai, trong trường hợp này, việc tuyển dụng nữ Thứ trưởng không phải là nhất thiết, mà năng lực mới thực sự là điều cần quan tâm hơn. Để khuyến khích sự tham gia của phụ nữ trong các vị trí cao, Bộ GD-ĐT có thể nói rõ sẽ ưu tiên cho ứng viên là nữ, chứ không nên giới hạn trong việc chỉ cho phép phụ nữ ứng tuyển vào vị trí Thứ trưởng được đưa ra. Làm như vậy sẽ vượt quá cả phạm vi chính sách ưu tiên và trở thành chính sách phân biệt giới tính, vi phạm Luật bình đẳng giới, trong đó quy định "Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn chuyên môn, độ tuổi khi được đề bạt, bổ nhiệm vào cùng vị trí quản lý, lãnh đạo của cơ quan, tổ chức" (khoản 4, điều 11). Tuy nhiên ở đây, vấn đề không phải vì Phó TT Nhân cho rằng cần ưu tiên phụ nữ để tăng sự đại diện của phụ nữ trong chính quyền mà vì ông cho rằng vị trí Thứ trưởng phụ trách mầm non, báo chí, quan hệ cộng đồng... thích hợp với phụ nữ hơn. Bản thân thái độ này của ông cũng có sự phân biệt giới tính trong đó. Và vì thế ông tự nhiên giới hạn cho vị trí Thứ trưởng này nhất định phải là phụ nữ.

Để so sánh, giả sử vài tháng tới, ông lại ra tiêu chuẩn tuyển Thứ trưởng phụ trách giáo dục Đại học và Sau Đại học phải là nam giới vì nam giới học Đại học và sau Đại học nhiều hơn, tuyển Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính phải là nữ giới (vì nhiều nữ giới làm kế toán-tài chính hơn nam giới), Vụ trưởng Vụ Giáo dục Quốc phòng phải là cựu quân nhân, Vụ trưởng Vụ Giáo dục dân tộc phải là người dân tộc....Như thế liệu có hợp lý không?

Trong công văn "hỏa tốc" của Phó Thủ tướng Nhân còn có điểm, theo tôi là không hợp lý. Đó là yêu cầu Thứ trưởng tương lai phải tốt nghiệp ĐH Sư phạm và từng đi dạy ít nhất 5 năm. Tại sao vị trí Thứ trưởng này lại nhất thiết phải tốt nghiệp ĐH Sư phạm? Một người từng tốt nghiệp ĐH Sư phạm cách đây 25 năm nhưng chuyển nghề đã lâu thì liệu có nhớ gì về những gì mình từng học không? Một người quản lý giáo dục nếu từng công tác giáo dục sẽ là lợi thế nhưng không nhất thiết người đó phải từng học Sư phạm. Ngay Bộ trưởng Nhân cũng chưa từng học ĐH Sư phạm ngày nào và vẫn làm Bộ trưởng đấy thôi. Việc ông Nhân tìm kiếm nhân sự ở cả những cơ quan không làm về giáo dục (gửi công văn tới UBND các tỉnh, mời đối tượng là Phó Chủ tịch các tỉnh) chứng tỏ ông cũng cho rằng những nhà quản lý chuyên nghiệp không nhất thiết phải hoạt động trong một ngành hẹp. Thế nhưng, yêu cầu phải tốt nghiệp ĐH Sư phạm- chứ không phải là tốt nghiệp Đại học- của ông đã hạn chế hoàn toàn yếu tố thu hút những người giỏi về làm Thứ trưởng.

Để so sánh, hầu hết những nhà kỹ trị ở Mỹ đều làm việc hết sức linh động, đảm nhiệm những vị trí quản lý những nhà chuyên môn mà không nhất thiết phải thực sự làm chuyên môn đó. Các Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đều là những người ngoài quân đội. McNamara làm Chủ tịch ở hãng Ford trước khi được mời làm Bộ trưởng Quốc phòng. Sau khi làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông ta lại sang làm Chủ tịch World Bank, một tổ chức chuyên về kinh tế và phát triển. Colin Powell làm tướng trước khi làm Bộ trưởng Ngoại giao. Hay như Bộ trưởng Giáo dục của Mỹ hiện nay Margaret Spellings, chưa từng làm quản lý giáo dục hay đi dạy học bao giờ nhưng vẫn được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục. Trong khi một nhà quản lý giáo dục chuyên nghiệp và từng làm giáo sư, phó Chủ tịch (provost) Đại học Stanford Condi Rice thì lại được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng.

Entry for October 04, 2008

Nhà xuất bản Trẻ thu hồi tập truyện Tột đỉnh tình yêu của tác giả Nguyễn Thúy Ái vì trong đó có truyện ngắn "Trở về Lệ Chi viên" xây dựng hình ảnh Nguyễn Trãi là một nhân vật xấu.
Không biết có ai đọc truyện ngắn này chưa?

Trên SGGP có bài của Vũ Hạnh lên án tác giả Thúy Ái và truyện ngắn này, gọi Thúy Ái là "kẻ đốt đền".

Theo báo Văn nghệ TP HCM thì trong truyện ngắn này: "Nguyễn Trãi đã bị miệt thị như một kẻ đầy âm mưu, dã tâm, mê sắc dục và háo danh đến nỗi dâng vợ cho vua để mưu cầu lợi danh ở tuổi cuối đời. Còn Nguyễn Thị Lộ thì là một phụ nữ nhà quê vô học, gian dâm và cả... bạo dâm."

Còn theo tác giả Trí Nhân trên SGGP: "...dưới ngòi bút của Thúy Ái thì Nguyễn Trãi dù gì cũng chỉ là một lão già háo sắc, đa dâm mà bất lực, nhỏ nhen, hèn hạ, cúi mình xin cho vợ cái chức danh vô nghĩa Lễ nghi học sỹ để dễ hiến thân cho ông vua trẻ, cầu danh cho chồng... Thật không khác gì kẻ tiểu nhân!

Người vợ trẻ của ông - Nguyễn Thị Lộ, là người đức hạnh, giỏi giang, người đời cảm thương số phận người đàn bà tài sắc đa đoan ấy. Vậy mà ở đây tác giả tạo ra một Nguyễn Thị Lộ không khác gì những cô cave mạt hạng thời nay: vô học, trốn chúa lộn chồng, già giặn ngón chơi, biết khai thác triệt để cái vốn tự có để đổi đời cấp kỳ cho mình và cho cả gia đình, dòng họ."

Ở đây có hai vấn đề. Thứ nhất có thể viết hư cấu về một danh nhân lịch sử theo cách khác với cách hiểu truyền thống về họ không? Trước kia Nguyễn Huy Thiệp từng viết Phẩm Tiết, Kiếm Sắc xây dựng hình tượng Nguyễn Huệ như một ông vua hám gái, võ biền...Hai truyện ngắn này từng khiến ông Thiệp bị phê phán nặng nề. Nhưng rồi thời gian qua, vị trí của ông Thiệp vẫn hoàn toàn được khẳng định. Ở hải ngoại, Nguyễn Gia Kiểng viết Tổ Quốc Ăn Năn (thể loại phi hư cấu) trong đó cũng chê trách nặng nề Quang Trung và cũng hứng chịu rất nhiều búa rìu cho rằng ông Kiểng báng bổ anh hùng dân tộc.

Trong không khí sáng tác tự do thì những chuyện như trên không thành vấn đề. Thái độ tiếp nhận của giới phê bình, của người đọc sẽ là yếu tố quyết định. Nhưng cách phê bình như thế nào mới hợp lý? Theo tôi, giới phê bình nếu không tán đồng với truyện ngắn của Thúy Ái thì cần chỉ ra những thứ như sự không hợp lý của nhân vật, tình tiết, vụng tay...chứ không thể cho rằng vì đó đã là danh nhân, nên phải tuyệt hảo, phải trong trắng...Và nhất là nhân vật Nguyễn Thị Lộ, người có rất ít chi tiết được biết đến trong lịch sử, thì làm sao có thể biết rằng bà thực sự thế nào?

Thứ hai, việc NXB Trẻ thu hồi tập sách này cũng có vấn đề. Trong quyết định của NXB Tuổi Trẻ nêu trong bài báo không hề nhắc gì tới tác giả. Không hiểu việc NXB thu hồi sách như thế có sự đồng tình của tác giả hay không? Một cuốn sách được xuất bản không chỉ là bản quyền của nhà xuất bản mà còn là bản quyền của tác giả. Việc NXB tự ý thu hồi chỉ có thể được áp dụng trong trường hợp tác giả vi phạm hợp đồng với nhà xuất bản và hợp đồng quy định rằng NXB được phép thu hồi; hoặc là trong trường hợp bất khả kháng khi kiểm duyệt không cho xuất bản. Còn nếu không thì rõ ràng NXB đã tự ý vi phạm hợp đồng và tác giả hoàn toàn có quyền kiện NXB. Bản thân quyết định thu hồi không nhắc tới việc tác giả có đồng ý hay không với việc thu hồi cũng là một hành động có tính cửa quyền, thiếu tôn trọng tác giả.

Nhưng bỏ qua các khía cạnh pháp lý thiếu rõ ràng thì việc NXB Trẻ ban đầu bảo vệ tác phẩm này và cho rằng mình làm đúng (bà Nguyệt, Giám đốc NXB ban đầu nói:" theo tôi NXB Trẻ đã làm đúng nhiệm vụ của mình khi cấp phép xuất bản tác phẩm trên. Vấn đề nội dung của tác phẩm, theo tôi đây không phải là một tác phẩm lịch sử mà thuần túy là một tác phẩm văn học."), rồi sau đó lại quyết định thu hồi với lý do không rõ ràng ( "Tập truyện ngắn Tột đỉnh tình yêu liên kết với NXB Trẻ trong đó có truyện ngắn Trở về Lệ Chi viên đã có những câu từ thiếu sự tôn trọng và gây nhiều hiểu lầm về danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi".) cho thấy sự thiếu bản lĩnh của nhà xuất bản này.

Thực chất, đánh giá con người lịch sử Nguyễn Trãi không dễ dàng chút nào. Thơ văn Nguyễn Trãi tràn đầy tinh thần yêu nước, thương dân, và thương bản thân mình, nhưng cuộc đời của ông rất phức tạp. Riêng hành động dâng thiếp cho vua (vì theo chính sử, vua ngủ với Thị Lộ, thiếp của ông rồi đột tử) như thế cũng khó lý giải động cơ một cách thực sự thuyết phục và cách hiểu của tác giả Thúy Ái cũng có những cơ sở của mình. Người đọc có thể bất bình, thậm chí phẫn nộ khi thấy hình tượng danh nhân bị bôi nhọ, nhưng đó là quyền của người đọc, tại sao lại phải cấm đoán, không cho người đọc tiếp cận với một cách nhìn khác về danh nhân.

Phải chăng vì người ta e ngại rằng một cách nhìn "phi chính thống" với danh nhân lịch sử rồi sẽ dẫn tới việc đánh giá lại những danh nhân lịch sử khác, gần gũi hơn? Và trong một chế độ mà hệ thống phân loại con người được xác định rạch ròi (kiểu Nguyễn Trãi tốt, Nguyễn Huệ tốt, Nguyễn Ánh xấu, Tự Đức xấu...) theo những tiêu chuẩn nặng tính giai cấp thì việc đánh giá lại nhân vật lịch sử sẽ làm lung lay hệ thống giá trị được dựng lên?

Cũng liên quan tới việc đánh giá lại, gần đây cuối cùng Phan Thanh Giản cũng được minh oan, và đã có một trường trung học mang tên ông. Hy vọng ngày nào không xa, sẽ có những trường mang tên Gia Long, vị vua thống nhất Việt Nam và đưa nước Việt vào thời hùng mạnh nhất ở Đông Nam Á, hay các học giả Phạm Quỳnh, Trương Vĩnh Ký...

Entry for October 04, 2008

Về Trung tâm bảo tồn di sản tiến sĩ Việt Nam.

Bản thân cái tên gọi của Trung tâm này đã khó chấp nhận. Tại sao lại là "di sản tiến sĩ"? Phải chăng chỉ tiến sĩ mới được coi là trí thức? Vậy bao nhiêu nhà trí thức Việt Nam từ Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh cho tới Trần Đức Thảo, Đào Duy Anh, Hoàng Xuân Hãn ...hẳn sẽ không được đưa vào trong diện "bảo tồn di sản" bởi họ đâu phải là tiến sĩ?

Thế nhưng hình như tiêu chuẩn của Trung tâm không phải là như vậy, như đoạn dưới đây cho thấy trung tâm còn bảo tồn di sản của giáo sư Đào Duy Anh và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả hai đều không phải là tiến sĩ: Ông Đào Duy Anh mới có bằng Thành chung (tương đương cấp 2) trường Quốc học Huế. Hồ Chí Minh thì còn chưa có bằng Thành chung do đang học thì bị đuổi học (vì tham gia biểu tình chống sưu thuế). Tuy sau này Hồ Chí Minh có làm nghiên cứu sinh để lấy bằng Phó Tiến sĩ tại Đại học Phương Đông nhưng ông cũng bỏ dở để sang Trung Quốc làm cách mạng.

Vậy nếu Trung tâm này chỉ là Trung tâm "bảo tồn di sản tiến sĩ" thì nên chỉ bảo tồn những ai có di sản tiến sĩ, còn nếu không thì nên đổi tên, ít nhất cũng là "Trung tâm Bảo tồn Di sản Trí thức Việt Nam"- một cái tên trung tính và đỡ nặng mùi bằng cấp hơn.

Trung tâm bảo tồn di sản Tiến sĩ Việt Nam sẽ “lấy nó nuôi nó”

"Cũng lời ông Huy, bản thảo, bản nháp, sổ tay...của các nhà khoa học chính là những di sản quý cần sưu tập. Mới đây, đạo diễn Đặng Nhật Minh đã tìm thấy một số ghi chép của người cha bác sỹ Đặng Văn Ngữ. GS Đào Thế Tuấn cũng cho biết đã tìm thấy 8 trong số 20 cuốn sách quý của phụ thân- GS Đào Duy Anh.

Chiều 27/9 vừa qua, nhiều giáo sư đã trao tặng Trung tâm CPD những hiện vật của mình như bức ảnh chụp chung với cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng của GS.TSKH Phạm Minh Hạc, của GS Phạm Trương Thị Thọ, một bộ tập sách do Quan Hải tùng thư xuất bản năm 1929 do GS Đào Duy Anh và nhà cách mạng Phan Đăng Lưu viết, hay một bản gỗ của Trung tâm lưu trữ quốc gia 3, bao gồm tất cả các chữ ký mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng trong suốt cuộc đời.... Công viên Văn Miếu đương đại này sẽ gồm các khu tưởng niệm, mô phỏng Văn Miếu cũ và hệ thống văn bia mới dành cho các nhà khoa học, tiến sĩ thời cận - hiện đại. Tên tiến sĩ được ghi trên nền đá hoa cương. "

Trung tâm này định xây dựng hệ thống văn bia mới dành cho các nhà khoa học, tiến sĩ. Chưa rõ tiêu chuẩn để được lên bia ở "Văn Miếu mới" này là gì? Ai là Tiến sĩ thì cũng được dựng bia (hay mua bia), hay phải qua xét tuyển, hay là đóng tiền kiểu như vào các danh sách Who's Who của các tổ chức tiểu sử danh nhân?

Chỉ có điều chắc chắn là những người bán bia sẽ đắt hàng. Theo Bộ trưởng Nhân thì tới năm 2020, Việt Nam chúng ta sẽ có 20.000 tiến sĩ (chưa kể số đã qua đời). Giả sử Văn Miếu mới này cũng theo tinh thần Văn Miếu cũ là Tiến sĩ sẽ được dựng bia thì sẽ có 20.000 tấm bia tiến sĩ chi chít tại Hòa Bình, chưa kể vài nghìn tấm bia của các tiến sĩ đã qua đời. Bà con người Mường ở đây sẽ tha hồ ngắm nghía di sản trí thức của đám người Kinh, bà con chung dòng máu thời Hùng Vương. Và cuối tuần sẽ có hàng đoàn xe của các Tiến sĩ từ Hà Nội dẫn vợ con, bạn bè, cấp dưới, bồ bịch, người yêu lên Hòa Bình nghỉ mát, nhân tiện rẽ qua Công viên Văn Miếu mới để "cho em thấy rùa đội bia tên anh nhá". Tha hồ mà phát triển du lịch, đưa đồng bào trung du tiến kịp với thủ đô!. Ông Bộ trưởng Nhân cũng có thể sẽ hài lòng vì việc được có tên trên bia sẽ là động lực kích thích nhu cầu nhiều người bỏ thời gian và/hay tiền bạc để đi học Tiến sĩ hơn.

Trong khi khoa học Việt Nam ở vị trí thế nào so với thế giới là điều ai cũng biết, trong khi hiện tượng học giả, chạy điểm, làm luận án tiến sĩ thuê hết sức phổ biến, thì các tiến sĩ Việt Nam nên tự lấy làm xấu hổ chứ lại còn nghĩ tới chuyện dựng bia để lưu danh sử sách, không biết để làm gì đi nữa.

Thực ra ý tưởng sưu tầm các di sản của những nhà khoa học, những trí thức đã qua đời hay đang hoạt động với những cống hiến nổi bật cũng là một ý tưởng cần thiết. Nhưng nên dừng nó ở hình thức hoạt động của bảo tàng, ví dụ như Bảo tàng Dân tộc học chỗ ông Nguyễn Văn Huy (con TS Nguyễn Văn Huyên, cựu Bộ Trưởng Giáo dục) có thể xin kinh phí Nhà nước để thực hiện hoạt động này. Chứ đừng biến nó thành một động thái kinh doanh không ra kinh doanh, lưu trữ không ra lưu trữ, chỉ để phỉnh nịnh bản thân và phỉnh nịnh lẫn nhau, và làm cho cái tâm lý trọng bằng cấp thái quá, mua bán bằng cấp trong xã hội càng thêm phổ biến.

Phụ chú: Một vài thông tin liên quan

Khảo sát trên thị trường bằng cấp tuần qua của tổ chức EID (Economist Intelligence Database)* cho thấy, trong khi tất cả các chỉ số tài chính-kinh tế trên thị trường thế giới và Việt Nam đều giảm sút do lo ngại khủng hoảng tài chính toàn cầu thì giá cả thuê làm luận án Tiến sĩ tăng vọt tới 200%, giá thuê làm luận án Thạc sĩ tăng 157%, giá viết bài đăng tạp chí chuyên ngành trong nước tăng 278%, giá đi học hộ, điểm danh hộ ở trường Đại học Kinh tế Quốc dân tăng 87%, ở trường Đại học Ngoại thương tăng 70%. Số tiền đấu giá để đi học Tiến sĩ bằng học bổng ngân sách cũng tăng đáng kể, tuy chưa có con số chính xác. EID lo ngại diễn tiến trên sẽ có ảnh hưởng tiêu cực tới tình hình lạm phát ở Việt Nam, vốn đã rất nóng bỏng thời gian quá. Bộ Kế hoạch Đầu tư cũng đang có ý tưởng đề nghị Chính phủ xem xét hoãn Công viên Tiến sĩ (tên không chính thức của Công viên Văn Miếu) do lo ngại sẽ ảnh hưởng tới mặt bằng giá cả thị trư
ờng trong cả nước, đặc biệt tại các thành phố lớn.

Xem ra thị trường bằng cấp Việt Nam xem ra có phản ứng rất tích cực trước động thái dựng bia tiến sĩ của Tiến sĩ Huy và đồng sự, nhất là sau phát biểu của ông Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa, Bộ VH-TT-DL, Tiến sĩ Đặng Văn Bài. "Chúng ta có những đỉnh cao văn hóa do các giáo sư viện sỹ mang lại. Những đỉnh cao ấy làm nên thành tựu văn hóa. Chúng tôi đánh giá cao mô hình trung tâm này vì nó xã hội hóa được."

Được biết, Cục Di sản Văn hóa đang có kế hoạch mời Tổ chức New7wonders.com** sau khi kết thúc cuộc bầu chọn 7 kỳ quan di sản thiên nhiên, sẽ mở cuộc bầu chọn 7 kỳ quan di sản văn hóa và Trung tâm Văn Miếu mới tại tỉnh Hòa Bình của Việt Nam sẽ chính thức tham dự (tất nhiên, sau khi đã "xã hội hóa").

Ngoài ra, trong tuần qua còn có 15 vụ dọa kiện báo chí của một số tiến sĩ*** vì cho rằng báo chí in thiếu chữ Tiến sĩ trong các bài viết có liên quan tới những người này, trong đó có 1 vụ vì tuy bài báo có chữ "tiến sĩ" trước tên người nhưng do "sơ suất biên tập" (theo đính chính của Tòa soạn), chữ "tiến sĩ" đã không được viết hoa như nó luôn luôn, rất mực, hết sức cần phải như thế bởi vì "hiền tài là nguyên khí quốc gia" (vẫn trích dẫn trong bài đính chính).

*Tổ chức EID vừa tuyên bố là mình không tồn tại.
** Đây là tin đồn, New7wonders đã kịch liệt bác bỏ tin đồn này!
*** Thông tin chưa kiểm chứng. 15 tờ báo mới có công văn đề nghị blog Somewhere Land đính chính tin này. Nay xin đính chính là chưa có tờ báo nào bị ông tiến sĩ nào dọa kiện vì đăng thiếu chữ "Tiến sĩ" cả. Nhưng một số bạn phóng viên có kể rằng có những ông Tiến sĩ từng hoạnh họe vì thiếu chữ Tiến sĩ ghi trong phong bì được phát khi dự họp.

Entry for October 04, 2008

yfla.wrap("This multimedia content requires Flash version 9 and above.", "Upgrade Now.", "http:\/\/www.adobe.com\/shockwave\/download\/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash", "



So long Marianne
Leonard Cohen

Come over to the window, my little darling,
I'd like to try to read you palm
I used to think I was some kind of gypsy boy
Before I let you take me home.

So long Marianne, it's time that we began
To laugh and cry and cry and laugh about it all again

Well, you know that I love to live with you,
But you make me forget so very much
I forget to pray for the angel
And then the angels forget to pray for us.

So long Marianne, it's time that we began
To laugh and cry and cry and laugh about it all again

We met when we were almost young
Deep in the green lilac park
You held on to me like I was a crucifix
As we went kneeling through the dark.

So long Marianne, it's time that we began
To laugh and cry and cry and laugh about it all again

Your letters say that you are beside me now
Then why do I feel alone?
I'm standing on a ledge and your fine spider web
Is fastening my ankle to a stone.

So long Marianne, it's time that we began
To laugh and cry and cry and laugh about it all again

For now I need your hidden love
I'm cold as a new razor blade
You left when I told you I was curious
I never said that I was brave.

So long Marianne, its time that we began
To laugh and cry and cry and laugh about it all again

O you are really such a pretty one
I see you've gone and changed your name again
And just when I climbed this whole mountainside
To wash my eyelids in the rain.



T\u1ea1m bi\u1ec7t Marianne
Leonard Cohen

H\u00e3y \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1eeda s\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi y\u00eau b\u00e9 nh\u1ecf
\u0110\u1ec3 anh \u0111\u1ecdc s\u1ed1 ph\u1eadn em tr\u00ean l\u00f2ng b\u00e0n tay
Anh t\u1eebng ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 g\u00e3 lang thang
Tr\u01b0\u1edbc khi em ch\u1ec9 anh \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1

T\u1ea1m bi\u1ec7t Marianne, \u0111\u00e3 t\u1edbi l\u00fac ch\u00fang ta
C\u01b0\u1eddi v\u00e0 kh\u00f3c, r\u1ed3i kh\u00f3c v\u00e0 c\u01b0\u1eddi v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea5y.

Em bi\u1ebft anh mong \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng b\u00ean em
Nh\u01b0ng em khi\u1ebfn anh qu\u00ean nhi\u1ec1u th\u1ee9
Anh qu\u00ean c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u00e1c thi\u00ean th\u1ea7n
N\u00ean thi\u00ean th\u1ea7n c\u0169ng qu\u00ean c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho ch\u00fang ta

M\u00ecnh g\u1eb7p nhau khi c\u1ea3 hai g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f2n tr\u1ebb
\u1ede s\u00e2u trong c\u00f4ng vi\u00ean \u0111\u1ea7y hoa li-lac xanh
Em n\u00edu ch\u1eb7t anh nh\u01b0 anh l\u00e0 c\u00e2y th\u00e1nh gi\u00e1
Khi ch\u00fang ta qu\u1ef3 trong b\u00f3ng t\u1ed1i.

Th\u01b0 em vi\u1ebft em \u0111ang \u1edf c\u1ea1nh anh
Nh\u01b0ng sao anh v\u1eabn th\u1ea5y m\u00ecnh c\u00f4 \u0111\u01a1n?
Anh \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u1edd t\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ea5m m\u1ea1ng nh\u1ec7n c\u1ee7a em
Tr\u00f3i ch\u1eb7t m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n anh v\u00e0o t\u1ea3ng \u0111\u00e1.

L\u00fac n\u00e0y, anh c\u1ea7n t\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau m\u00e0 em gi\u1ea5u k\u00edn
Anh gi\u00e1 l\u1ea1nh nh\u01b0 l\u01b0\u1ee1i dao c\u1ea1o m\u1edbi
Em r\u1eddi anh khi anh n\u00f3i m\u00ecnh mu\u1ed1n bi\u1ebft
Anh ch\u01b0a bao gi\u1edd nh\u1eadn m\u00ecnh can \u0111\u1ea3m

\u00d4i, c\u00f4 g\u00e1i l\u1ea1 l\u00f9ng
Anh th\u1ea5y em r\u1eddi xa, v\u00e0 \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u1ea7n n\u1eefa
V\u00e0o \u0111\u00fang l\u00fac anh tr\u00e8o l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai
\u0110\u1ec3 r\u1eeda mi m\u1eaft trong m\u01b0a
");To view this multimedia content, please enable Javascript.

Entry for October 03, 2008

Các nhà kinh tế đánh giá thế nào về McCain và Obama?.

Theo khảo sát của tờ The Economist với 142 nhà kinh tế có tên trong tổ chức National Bureau of Economic Research, tổ chức nghiên cứu kinh tế quan trọng nhất ở Mỹ với thành viên hầu hết đều là các giáo sư ở các trường đại học hàng đầu thì phần lớn các nhà kinh tế Mỹ cho rằng Obama hiểu biết về kinh tế tốt hơn McCain (80% so với chưa đến 6-7%). Ngay cả những người thuộc đảng Cộng hòa được khảo sát cũng nghiêng về ý kiến cho rằng Obama hiểu nhiều về kinh tế hơn McCain (46% so với 23%). Tương tự 81% các nhà kinh tế cho rằng Obama sẽ tập hợp được đội hình cố vấn kinh tế tốt hơn (so với khoảng 15% của McCain).

Chương trình kinh tế chung của Obama cũng được đánh giá tốt hơn McCain (điểm 3,3 so với 2,2). Obama được đánh giá tốt hơn cụ thể trong hầu hết các chương trình cụ thể từ vượt qua khủng hoảng tài chính cho tới các chính sách tài khóa, chính sách năng lượng, bảo hiểm xã hội, y tế, quản lý hệ thống tài chính, chính sách thuế, và tăng trưởng kinh tế.

Chương trình kinh tế của McCain chỉ được các nhà kinh tế đánh giá tốt hơn hẳn Obama chỉ duy nhất trong một mảng là tự do thương mại và toàn cầu hóa.

Kết quả điều tra này có phần gây ngạc nhiên, bởi như phân tích của tờ Economist, hầu hết các nhà kinh tế đều ủng hộ tự do thương mại, mức thuế thấp và nhà nước ít can thiệp thị trường- những luận điểm gần gũi với lập trường của phe McCain hơn là phe Obama. Nhìn chung, so với giới học thuật khác thì giới kinh tế gia có xu hướng ít cánh tả hơn đa số các ngành khác (nhất là so với những ngành xã hội, nhân văn). Theo tờ Economist, thì nguyên nhân có thể từ những hành động thực tế của đảng Cộng hòa dưới thời Bush, đã lợi dụng các chiêu bài trên nhằm cho những mục đích chính trị. Bất kể đảng phái, hầu hết các nhà kinh tế đều đánh giá thành tích kinh tế của Tổng thống Bush là tồi tệ: 82% đánh giá là tồi tệ và rất tồi tệ và chỉ có 1% đánh giá là rất tốt.

Một con số cũng phần nào gây ngạc nhiên là trong 142 người trả lời Economist, thì có 46% là Dân chủ, 44% không đảng phái và chỉ có 10% là ủng hộ Cộng hòa. Như vậy, ngay cả trong giới kinh tế gia là giới được cho rằng có xu hướng nghiêng về phía hữu nhiều hơn so với những ngành học thuật khác (có lẽ chỉ thua political science) và có những nhà kinh tế phái hữu nổi tiếng như Milton Friedman, Hayek, hay gần đây là Gary Becker, Robert Lucas (đều ủng hộ McCain trong đợt bầu cử này) thì tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa vẫn rất thấp. Có lẽ ngoài pháo đài Chicago School ở khoa Kinh tế và trường Kinh doanh Đại học Chicago và lẻ tẻ ở các trường đại học khác thì hầu hết những nhà kinh tế vẫn có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ hay không ủng hộ đảng nào.

Tất nhiên, như những người khác, các nhà kinh tế rất có thể cũng bị định kiến. Obama có thể được coi là "người của họ", một vị Tổng thống có học thức, sinh viên xuất sắc ở Harvard, giáo sư thỉnh giảng Đại học Chicago. Trong khi đó McCain xuất thân quân nhân chuyên nghiệp, tốt nghiệp hạng bét ở Học viện Hải quân, thẳng thắn thừa nhận là mình không hiểu mấy về kinh tế, và công khai tỏ sự nghi ngờ với các nhà kinh tế. Trong khi đội ngũ cố vấn kinh tế của Obama khá đa dạng và có không ít các nhà kinh tế học thuật thì đội ngũ cố vấn kinh tế của McCain hầu như vắng bóng giới học thuật.

Entry for October 03, 2008

Hehe, hóa ra các nghị sĩ Đài Loan vẫn hay đánh nhau như hồi trước. Nhưng cũng còn có người bị "đánh" vì sữa bẩn, chứ ở Việt Nam thì chưa có ai bị rụng sợi lông nào cả.

Lãnh đạo y tế Đài Loan bị đánh vì sữa bẩn

"Người đứng đầu cơ quan y tế Đài Loan, hôm nay (3/10), phải nhập viện sau khi bị một nhóm nghị sĩ tức giận tấn công vì phản ứng của chính phủ trước vụ bê bối sữa nhiễm độc Trung Quốc.

...
Người đứng đầu cơ quan y tế Đài Loan sau đó đã nhập viện vì loạn nhịp tim và bị hoa mắt chóng mặt, trích lời một phát ngôn viên của Bệnh viện Đại học Đài Loan."

Le Rouge et Le Noir

Nghe nói đây sẽ là bìa trên tờ Economist số tới.

Và đây là bìa tuần này:

Một tin liên quan tới Việt Nam: VietnamNet đưa tin

20% doanh nghiệp đứng trước nguy cơ phá sản

(chú thích: đúng ra là 20% doanh nghiệp vừa và nhỏ, theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa)

Entry for October 02, 2008

Rất hoan nghênh việc giáo xứ Thái Hà khởi kiện (nếu xảy ra). Thay vì sử dụng những biện pháp gây nhiều tranh luận như vừa qua, giáo xứ Thái Hà nên khởi kiện, để có thể giải quyết vụ việc trên cơ sở pháp luật, ngay cả khi biết phán quyết của tòa án có thể bất lợi cho họ- bởi vì bản thân việc này sẽ đưa sự việc ra công luận và tòa án sẽ phải có câu trả lời dứt khoát, rõ ràng, tạo tiền lệ cho việc giải quyết các tranh chấp trong tương lai.

Giáo xứ Thái Hà có thể sẽ khởi kiện

"Đại diện giáo xứ Thái Hà nói sẽ tiếp tục khiếu nại đòi đất và ‘nếu không được sẽ đệ đơn lên tòa án’ trong khi chính quyền tiếp tục xây công viên.

Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khải từ Thái Hà nói với BBC sáng thứ Ba 30/9: “Chúng tôi tiếp tục khiếu nại và nếu không được chúng tôi sẽ đệ đơn lên tòa án”."

(Chưa rõ chủ thể mà giáo xứ Thái Hà định kiện: là chính quyền Hà Nội hay là công ty may Chiến Thắng?).

Trong Quyền lực cuả Không quyền lực, Vaclav Havel có đề cập tới việc những nhóm dân sự sử dụng pháp luật để đấu tranh trong xã hội hậu toàn trị:

"Kêu gọi pháp luật kiên định và liên diễn - không chỉ các luật liên quan đến quyền con người, mà tất cả các luật - không hề có nghĩa là những người đang làm việc ấy đã quỳ gối trước ảo tưởng rằng trong hệ thống của chúng ta luật pháp là cái gì có giá hơn thế. Họ thừa biết vai trò mà nó đang đóng. Nhưng chính là vì họ hiểu hệ thống phụ thuộc một cách tuyệt vọng đến mức nào vào nó - vào phiên bản "cao quý" của pháp luật, tức là - họ cũng biết ý nghĩa của những đòi hỏi như thế to lớn đến nhường nào. Vì hệ thống không thể vận hành nếu thiếu luật pháp, bởi vì nó bị trói chặt đến mức tuyệt vọng bởi sự cần thiết phải giả bộ là luật pháp vẫn đang được tuân thủ, nó bị buộc phải phản ứng với những đòi hỏi ấy theo một cách nào đó. Do đó, đòi hỏi rằng pháp luật phải được tôn trọng chính là một hành động của sống trong sự thật, cái đe dọa toàn bộ cấu trúc dối trá ở chính cái cực điểm giả dối của nó. Cứ lặp đi lặp lại, những đòi hỏi như vậy vạch trần bản chất giáo điều thuần túy của luật pháp cho toàn xã hội, và cho những người sống trong các cấu trúc quyền lực của nó. Họ thu hút sự chú ý tới cái căn bản vật chất thực sự của nó, và vì thế, một cách gián tiếp đã buộc những người lẩn tránh sau luật pháp phải xác nhận và làm cho cái công cụ biện minh này, cái phương tiện giao tiếp này, cái củng cố động mạch xã hội này (thiếu nó, ý nguyện của họ sẽ không thể lưu chuyển trong xã hội) trở nên khả tín, Họ buộc phải làm thế vì lợi ích trong chính lương tâm họ, vì cái ấn tượng mà họ muốn tạo ra trong con mắt của người quan sát ngoài cuộc, để duy trì quyền lực của chính họ (với tư cách là một phần của của bộ máy tự bảo tồn của hệ thống và các nguyên tắc kết dính của nó), hoặc đơn giản vì họ sợ bị kết tội là “vụng về” trong việc vận dụng tín điều. Họ chẳng có lựa chọn nào khác: vì họ không thể vứt bỏ luật chơi của chính trò chơi của mình, họ chỉ có thể cẩn thận hơn với những luật này mà thôi. Không phản ứng với những thách thức có nghĩa là làm xói mòn chính biện minh của họ và đánh mất quyền kiểm soát hệ thống thông tin hai chiều của họ. Giả sử rằng luật pháp chỉ là cái hình thức, rằng nó chẳng có tý hiệu lực nào (và rằng vì thế chẳng có lý do gì phải kháng nghị tới nó) sẽ có nghĩa là tiếp tục củng cố những mặt này của luật (những mặt hình thức và mang tính nghi thức). Nó cũng có nghĩa là xác nhận luật pháp là một mặt của thế giới hình thức và cho phép những kẻ khai thác nó thản nhiên dựa vào những hình thức biện minh rẻ rúng nhất (và vì thế, giả dối nhất).

Tôi thường xuyên thấy những người cảnh sát, công tố viên hay quan tòa - nếu họ đang phải đương đầu với một nhà Hiến chương dày dạn hay một luật sư dũng cảm, và nếu họ bị phơi ra trước công luận (như là các cá nhân với tên tuổi rõ ràng, không còn được bao che bởi tính vô danh của bộ máy) - bỗng chốc trở nên rất cẩn thận và rất lo lắng để khỏi lộ ra những vết nứt của giáo điều. Điều này không thể thay đổi được sự thật là một quyền lực chuyên chế đang ẩn đằng sau giáo điều ấy, nhưng chính sự lúng túng của các viên chức đã cản trở, làm chậm lại sự vận hành của nền chuyên chế ấy."

Entry for October 02, 2008

"Nếu hiểu blog là nhật ký cá nhân thì anh chỉ nói những vấn đề hoàn toàn mang tính cá nhân. Nhưng khi anh viết những vấn đề quảng đại cho nhiều người đọc thì anh phải tuân thủ những định chế khác."

Câu trả lời này của đồng chí Doãn khó hiểu. Vậy những vấn đề nào mới "hoàn toàn mang tính cá nhân"? Đánh răng, ăn sáng, ăn trưa, cãi nhau với vợ/chồng, ngủ, làm tình? Thế còn tư tưởng, quan điểm của cá nhân thì sao? Chẳng nhẽ những cái cá nhân nghĩ về những thứ xung quanh mình lại không được coi là thuộc về cá nhân?

Với cách phân loại này, "cơ quan chức năng" (cái từ thật ghê gớm và cũng có cái mỉa mai trong đấy, không tin thử dịch ra tiếng Anh, hoặc thử chẻ từ đó ra xem) sẽ chia blog ra thành hai loại: blog chỉ nói chuyện đánh răng, ăn sáng; và blog bàn tới cả những chuyện bên ngoài chuyện đánh răng, ăn sáng như Vedan, PMU18, hoa hậu Dung, thứ trưởng Doãn...Và ông cho rằng các blog loại hai "không thể gọi là blog" (trong khi toàn thế giới vẫn gọi là blog!). Gọi là gì thì ông bảo chờ quy chế kiểm soát loại này.

Tóm lại là các blog sắp phải đi đúng lề đường bên phải. Quy định này sẽ áp dụng với các blog ở Việt Nam. Nhưng thế nào là blog ở Việt Nam thì không rõ. Ví dụ blog này tôi đăng ký khi ở Mỹ, nhưng nếu tôi về VN sống thì có gọi là blog ở Việt Nam không? Bao giờ về VN sống, chắc lúc đó blog này cũng phải đi đúng lề bên phải mất!

Nghe nói ông Thứ trưởng Doãn từng học báo chí ở trường đại học danh tiếng MGU bên Nga. Nhưng với những gì ông này thể hiện trong những quan điểm phát xít như "lề đường bên phải", "quản lý blog" đi ngược lại những nguyên lý cơ bản nhất của báo chí, của tự do công dân...thì tôi thấy thất vọng cho chất lượng đào tạo của trường MGU quá, ít nhất là của khoa báo chí trường này. Theo bài bợ đít này trên CAND thì ông Doãn học cùng lớp với ông Trần Đăng Tuấn, hiện là phó TGĐ VTV. Về ông Tuấn thì tôi không rõ có những bài báo nào hay, chỉ biết ông nổi tiếng toàn cõi Internet trong thời gian gần đầy nhờ hai bài báo: "Từ Nhật ký Vàng Anh đến văn hóa truyền thông " bảo vệ cho em Hoàng Thùy Linh xinh đẹp, mắng chửi "những con chuột chũi trong thế giới ảo của Internet" và bài "Gửi ông không muốn làm người Việt", xuyên tạc lời nói và phỉ báng nhà lãnh đạo Công giáo tại Hà Nội Ngô Quang Kiệt. Cái lớp báo chí đấy của MGU xem ra là một lớp học tai họa. Nhưng theo lời một cựu sinh viên MGU, blogger Dong A , thì những sinh viên Việt Nam sang học khoa Báo chí MGU những năm 80 thuộc số dốt nhất trong các sinh viên Việt Nam học MGU.

Đọc thêm ở đây. Bộ này vừa thành lập riêng một Cục để quản lý lĩnh vực phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử trong đó đặc biệt ưu tiên cho quản lý thông tin điện tử. Và công việc đầu tiên của Cục này là soạn thảo quy định về quản lý blog cá nhân.

"Chính thức ra mắt hoạt động sáng 2/10, Cục quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử của Bộ Thông Tin - Truyền thông sẽ bắt tay vào việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật quản lý thông tin trên Internet, bao gồm quy định về quản lý blog cá nhân. "

"Quản lý blog không nhằm hạn chế phát triển"

"Cơ quan chức năng có phân loại blog và theo ông loại blog nào đáng chú ý?

- Nếu hiểu blog là nhật ký cá nhân thì anh chỉ nói những vấn đề hoàn toàn mang tính cá nhân. Nhưng khi anh viết những vấn đề quảng đại cho nhiều người đọc thì anh phải tuân thủ những định chế khác.

Nếu đặt trong không gian ông đề cập thì cần hiểu như thế nào về những blog có nội dung đa dạng, đề cập đến cả nội dung chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước?

- Nếu anh hiểu blog như vậy thì không phải. Một số người không hiểu được phạm vi, mức độ như thế nào là blog. Chúng ta hoạt động trong một đất nước có chủ quyền, có pháp luật và mọi người phải tuân thủ theo pháp luật.

Những blog dạng như câu hỏi đề cập không thể gọi là blog. Như vậy anh đã thiết lập các trang tin điện tử có nội dung cung cấp thông tin, biến blog của anh thành bản tin hoặc tờ báo điện tử thì anh phải chịu sự điều chỉnh khác chứ không thể gọi là blog.

Tất cả phải trở lại với gốc của vấn đề. Loại hình đó là cái gì để chúng ta xem xét và có những quy định phù hợp. Khi quy định về blog ra đời sẽ rõ.

Vậy với những blog do cá nhân ngoài lãnh thổ Việt Nam lập ra, đề cập các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội Việt Nam theo hướng không tích cực thì cơ quan quản lý sẽ ứng xử thế nào?

- Blog ngoài Việt Nam không thuộc phạ
m vi của mình. Hiện giờ chúng ta cũng đã phải đối mặt với những thông tin như thế. Trong một thế giới như vậy, chúng ta phải đưa lại thông tin để tất cả mọi người, bạn bè, thế giới hiểu rõ hơn về tình hình của đất nước, về sự phát triển, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Đó là trách nhiệm của chúng tôi và cả các cơ quan báo chí trong nước nữa. "

Entry for October 01, 2008

Nghe Đặng Lệ Quân hát, lại nhớ tới phim Tian Mi Mi (Comrades, Almost a Love Story), với những hình ảnh của một "almost" chuyện tình. Trương Mạn Ngọc thật là may mắn khi hai bộ phim tình cảm vào loại hay nhất của châu Á đều có cô đóng (Tian Mi Mi và In the Mood for Love).

Quyết định download Tian Mi Mi để xem lại.

Entry for October 01, 2008

Nguyên Phó TGĐ VNA sẽ lái máy bay cho bầu Đức

Phi công nổi tiếng Nguyễn Thành Trung, điệp viên cộng sản cài vào lực lượng không quân VNCH khi xưa và là người ném bom vào dinh Độc lập tháng 4/1975, làm kinh động cả chế độ VNCH, sau này làm Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, giờ đây sẽ là người lái máy bay riêng cho ông trùm buôn gỗ và bất động sản Đoàn Nguyên Đức.

Vậy là thành một vòng tròn, khi xưa anh Trung lái máy bay ném bom vào dinh lũy thủ phủ của chế độ VNCH, năm nay anh trở thành người lái máy bay cho ông trùm tư bản mới nổi.

Tất nhiên, trong việc này, ông Trung nhận việc chắc để vui là chính khi về hưu, chứ bản thân ông từng làm Phó Tổng VNAirlines thì thiếu gì tiền, nếu muốn mua máy bay riêng có lẽ ông cũng có đủ. Nhưng dù sao một Anh hùng Quân đội, đại tá Không quân, phó TGĐ Hãng Hàng không quốc gia Việt Nam và là phi công Việt Nam đầu tiên lái máy bay Boeing 767 và 777, giờ đi lái máy bay riêng cho một ông nhà giàu mới nổi cũng là cái gì hơi...mỉa mai.

Công nhận bác Đoàn Nguyên Đức thật là ngông. Hôm nay bác thuê ông Trung lái máy bay riêng, thì khéo dự định mua lại Arsenal của bác cũng có lẽ không hoàn toàn là lời nói "ngông".

Entry for October 01, 2008

Từ comment của bạn Bill Clinton (không phải chồng bà Hilary) ở đây, có một ý về việc xây dựng trường đại học chất lượng cao:

"Điểm cuối cùng: chúng ta không nên ngạc nhiên cho những khoản chi như thế này nếu chúng ta có muốn có một nền giáo dục tốt và có ĐH lọt vào top XX trường tốt nhất thế giới. Ai cũng mơ ta có một trường ĐH lọt vào top đầu nhưng hễ cứ nói chuyện đầu tư là nhiều người lại lo ngại hoặc phản ứng mạnh. Thằng harvard mỗi năm sử dụng 37 tỉ, Stanford và Princeton 17 tỉ; gần hơn là thằng NUS 978 triệu, NTU 914 triệu. Vậy nếu chúng ta muốn có một trường gọi là tốt thì mỗi cần ít nhất 100tr. Nếu 100tr vẫn là quá cao thì chúng ta có thể xuất phát với 50tr. Số tiền này lấy từ đâu? Một phần từ nhà nước, phần lớn từ alumni với việc đầu tư lấy vốn của các công ty ngoài. Việc tự chủ tài chính ĐH ở nước ngoài là khá phổ biến và các trường nên dần thích nghi với việc tự tìm vốn cho mình. Còn chuyện tiền được dùng thế nào là chuyện khác và xin miễn bàn tại đây."

Như tôi để ý thấy thì nếu như thời Thủ tướng Khải, ông Khải có ý tưởng xây dựng 1 trường ĐH chất lượng cao của Việt Nam với sự hỗ trợ của một số trường đại học nước ngoài và giáo sư Việt kiều+nước ngoài thì thời ông Dũng+ ông Nhân, hướng đầu tư được chuyển sang xây dựng các trường đại học liên kết với nước ngoài như Việt-Đức, Việt-Mỹ trong đó phía nước ngoài sẽ hoàn toàn chủ động trong giai đoạn đầu của dự án (một lưu ý nhỏ: nước Đức là nơi ông Nhân từng tu nghiệp tiến sĩ). Số tiền đầu tư của chính phủ là rất lớn, hiện đã cam kết sẽ đầu tư 100 triệu USD cho Việt Đức và có lẽ ít nhất là 100 triệu cho Việt Mỹ.

Hiệu quả của mô hình thế nào rất khó đoán trước, nhưng nếu so sánh với các nước khác thì rất ít có các mô hình trường liên kết được chính phủ nước sở tại đầu tư như vậy. Các nước đi sau về giáo dục như Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc...đều đầu tư vào một số trường đại học trọng điểm với tiêu chuẩn đầu vào khắt khe (Bắc Kinh, Thanh Hoa... ở Trung Quốc, NUS ở Singapore, Seoul National Univ ở Hàn Quốc...) với chế độ đãi ngộ tốt cho giáo sư. Sự liên kết với nước ngoài ở các trường này được khuyến khích trên tinh thần các trường chủ động tìm và tạo mối liên kết.

Vậy, việc chính phủ đầu tư vài trăm triệu USD cho các trường Việt-Đức, Việt-Mỹ là các trường có tính hướng nghiệp thay vì nghiên cứu chuyên sâu khoa học, và nhằm vào đào tạo nhân lực cao cho thị trường có phải là hướng đi hợp lý không? Hơn nữa, sinh viên các trường này hầu như chắc chắn sẽ là con em nhà khá giả theo học những ngành thời thượng (tài chính, marketing, computer...). Tuy lợi ích của các trường này là có thể tạo ra một lực lượng nhân lực chất lượng cao cho thị trường tư nhân nhưng những việc đó có thể để khu vực tư nhân làm, vai trò nhà nước nên hạn chế ở mức hỗ trợ vừa phải, chủ yếu về thủ tục, những ưu đãi nhất định về đất đai...Một ví dụ: trường đại học RMIT đã được thành lập hoàn toàn do phía nước ngoài.

Số tiền 200 hay 300 triệu đô-la đó có thể đầu tư vào vài trường trọng điểm về nghiên cứu, tập trung thu hút chất xám và nâng cao môi trường giảng dạy, tạo mức lương cao, đủ để hấp dẫn chất xám (kể cả mời giáo sư nước ngoài). Nhưng muốn vậy phải cải cách triệt để bởi các trường hiện đang tồn tại rất khó tự cải cách với một cơ chế chồng chéo và những di sản từ 30-40 năm trước để lại. Đó cũng là lý do một số nhà khoa học Việt kiều nhiệt tình với mô hình trường đại học chất lượng cao hoàn toàn mới của Việt Nam, nhưng đề án này lại khó khả thi bởi sự chống đối của những trường ĐH sẵn có (vì sợ mất nguồn tài trợ, và có thể mất cả nhân lực giỏi), và cả tính khả thi chính trị (ĐCS e ngại Việt kiều hơn Tây, trí thức Việt kiều chỉ được phép "hiến kế" cho Đảng thôi, còn "quản lý" một trường đại học quốc gia thì e rằng khó được phép).

Một giải pháp có tính dung hòa có thể là tạo một trường đại học nhỏ từ trường đại học lớn hiện có. Ví dụ thành lập 1 trường đại học A với cơ sở vật chất từ ĐHQG và nhân lực tinh tuyển từ nhiều trường đại học khác, mời một số giáo sư Việt kiều và nước ngoài, các TS đã tốt nghiệp ở nước ngoài về (trong vài năm tới sẽ có khá nhiều TS tu nghiệp nước ngoài về VN- những người đi theo diện học bổng VEF và học bổng ngân sách) và một số thạc sĩ ưu tú để hình thành đội ngũ core faculty của trường đó. Chẳng cần tới 100 triệu USD, tôi nghĩ chỉ cần 50 triệu USD, với chính sách và cơ chế linh động cho phép trường có quyền chủ động cao, và mời được một số người giỏi quản lý và thực sự có nhiệt tâm với giáo dục đại học về quản lý thì một trường ĐH có chất lượng cao của Việt Nam là hoàn toàn khả thi. Và khi có một trường ĐH chất lượng cao thì mô hình đó sẽ dễ dàng có sức lan tỏa sang các trường đại học khác.

Entry for October 01, 2008

Copy từ Marginal Revolution

R: "I'm quite pessimistic about the current financial system. I've been buying gold."

A: "Gold? That's not pessimistic enough. I've been buying rice."

Thực ra cách đây vài tháng, bà con ở Việt Nam cũng xếp hàng lũ lượt đi mua gạo rồi +. Bao giờ mà bà con ở Mỹ cũng xếp hàng mua gạo, ấy mới thực là khủng hoảng kinh tế.


+ Giờ hình như lúa ở miền Nam lại đang chất đống không bán được vì Nhà nước quy định giá sàn để xuất khẩu trong khi giá gạo thế giới xuống. Nói "hình như" vì tôi không theo dõi kỹ.

Entry for October 01, 2008

Mấy hôm nay trời đã lạnh mà hệ thống lò sưởi bên này chưa bật. Sáng dậy rét co ro, cứ muốn ôm chăn thật chặt, khỏi dậy.

Đêm ngủ mơ thấy gì đó, vừa mới nhớ ra là mơ đang ở Hà Nội mùa thu, và có một cảm giác hình như là ngạc nhiên. Nhớ trong mơ có nói (với một ai đó, hoặc cũng có thể là nghĩ): "Ơ, thế ra mùa thu Hà Nội như thế này à, lâu rồi quên mất như thế nào."

Hà Nội mùa thu Hà Nội gió
Xôn xao con đường xôn xao lá
Nhoà phố mong manh nhoè phố mưa
Chợt nắng long lanh chợt nắng thưa

Entry for October 01, 2008

Bác Quang A thật vẽ chuyện. Và bài này của bác chứng tỏ đã lâu lắm bác không theo dõi các tạp chí chuyên ngành quốc tế.

Thưởng 1.000USD/bài báo - không phải việc của Nhà nước

"...

3. Những ai đã có công trình được đăng trên các tạp chí hàng đầu thế giới đều biết rõ: họ không những không nhận được một xu nhuận bút mà thậm chí có thể họ hay cơ quan của họ còn được tạp chí đó yêu cầu “đóng góp” tiền (cỡ 50 đến vài trăm USD cho bột bài) để giúp duy trì hoạt động của tạp chí. Định kỳ, các bài thật xuất sắc có thể nhận được các giải thưởng danh giá có khi cũng chỉ có giá trị tượng trưng một vài ngàn USD, trừ các giải rất đặc biệt.

4. Vấn đề rắc rối tiếp theo của chủ trương này là: nếu cứ đăng được 1 bài báo trên 1 tạp chí khoa học nước ngoài là được Bộ GD-ĐT chi cho 1.000 USD thì ngân quỹ của Bộ sẽ chẳng mấy cạn kiệt. Chủ trương sẽ có thể tạo ra những khuyến khích ngược rất tai hại.

Thí dụ, nó sẽ khuyến khích nhiều “nhà khoa học” hám tiền, hám danh đăng “kết quả nghiên cứu” của mình trên các tạp chí quốc tế chẳng mấy nổi tiếng. Ai cũng biết các tạp chí được gọi là “khoa học quốc tế” cũng có cả ngàn lẻ một loại, từ thượng hạng đến “làng nhàng”. Và số lượng bài đăng trên các tạp chí không có chất lượng cao sẽ chẳng góp mấy cho sự phát triển của nền khoa học nước nhà.

5. Vậy là phải phân loại các tạp chí mà các bài báo của các “nhà khoa học” Việt Nam có công trình đăng trong đó. Ai có thẩm quyền phân loại? Chắc chắn không phải là Bộ GD-ĐT Việt Nam. Có thể đưa ra các tiêu chí nhất định để phân loại, rồi phải tổ chức ra hàng trăm hội đồng chuyên ngành để đánh giá. Với cách làm như hiện nay ở ta chắc chắn sẽ có rất nhiều cãi cọ quanh các hội đồng “tư vấn” này và giữa họ với nhau. Để làm việc vô bổ đó sẽ rất tốn thời gian, công sức và tiền của của nhân dân."

Ý 3: Tùy tạp chí, có tạp chí sẽ yêu cầu nộp tiền submission hoặc theo số từ, nhưng đa số tạp chí không yêu cầu người gửi phải nộp tiền.

Ý 4 và 5: Lo ngân sách của Bộ cạn kiệt vì "nhiều" bài đăng tạp chí quốc tế quá! Thật là hão. Nếu thế thì quá tốt. Nếu Việt Nam một năm có 1000 bài đăng báo quốc tế thì cũng chỉ hết có 1 triệu đô-la hay 15 tỷ. Ngân sách giáo dục đại học năm 2007 theo Vụ thống kê Bộ GD-ĐT là 297 tỷ. Như vậy, để có 1000 bài báo quốc tế thì cũng chỉ tương đương 5% ngân sách giáo dục đại học. Vấn đề không phải là thiếu tiền mà là làm sao có được nhiều bài báo quốc tế như thế, để mà "giải ngân" cho hết 1 triệu? Một so sánh khác, như tôi nhớ, chính phủ định đầu tư 100-200 triệu đô-la để xây dựng đại học Việt-Mỹ. Và vừa rồi, chính phủ quyết định đầu tư 100 triệu đô-la bằng vốn vay để xây dựng đại học Việt-Đức.

Thêm nữa, các tạp chí trong mỗi chuyên ngành đều có xếp hạng chỉ số, ví dụ chỉ số Thompson Scientific Citation Index. Dễ dàng có thể lên được 1 danh sách các tạp chí theo các hạng, của các ngành và có thể yêu cầu tối thiểu những tạp chí có thứ hạng như thế nào mới được trả tiền khi đăng chẳng hạn. Chẳng ai hơi đâu lại lập ra "hàng trăm hội đồng chuyên ngành để đánh giá." như bác A nghĩ tới.

Thực ra tôi cũng cho là chính sách $1000 một bài báo của ông Nhân mang tính thi đua, bề nổi (và nói chung hầu hết các chính sách khác của ông Nhân cũng vậy) nhưng phản biện của ông Quang A không được thuyết phục. Thay vì đầu tư $1000 một bài báo nên đặt điều kiện đăng tạp chí quốc tế để xét lên phó giáo sư, giáo sư chẳng hạn, và nên thay đổi cơ chế để các trường tự chọn giáo sư thay vì giáo sư là do nhà nước phong như hiện nay. Và một việc nên làm hơn nhiều là các trường đại học cần có một khoản ngân sách để có thể truy cập vào các cơ sở dữ liệu như JSTOR, Sciencedirect...để giáo viên và sinh viên có thể download các bài báo trên các tạp chí thế giới. Thư viện trường cũng có thể đặt cả hardcopy một số tạp chí quốc tế quan trọng. Điều đó là quan trọng hơn nhiều so với việc đặt phần thưởng $1000 cho một bài báo quốc tế. Thay vì đặt phần thưởng thì Bộ Giáo dục có thể khuyến khích các trường, các khoa đặt phần thưởng hay ít nhất là hỗ trợ chi phí đăng tải, in ấn này nọ. Một việc nữa là có thể đầu tư vốn ngân sách tập trung vào một số tạp chí tương đối mạnh của Việt Nam, ví dụ trong ngành Toán, tôi nghe một số bạn học Ph.D. Toán nói có một số tạp chí trong nước khá tốt, có thể đầu tư cho các tạp chí này, yêu cầu bài báo trên đó viết bằng tiếng Anh và kêu gọi các cộng tác viên trong và ngoài nước gửi bài đăng..., để đưa những tạp chí này trở thành tạp chí quốc tế.

Entry for September 30, 2008

Khoảnh khắc

Jorge Luis Borges

Nếu tôi có thể sống lại cuộc đời
Tôi sẽ thử
Phạm nhiều sai lầm hơn
Tôi sẽ không cố trở nên hoàn hảo
Tôi sẽ sống thoải mái
Tôi sẽ sống đủ đầy- hơn tôi hôm nay.
Tôi sẽ ít coi trọng mọi sự
Tôi sẽ ít ăn ở vệ sinh
Tôi sẽ mạo hiểm hơn
Tôi sẽ đi nhiều hơn
Tôi sẽ ngắm nhiều hoàng hôn
Tôi sẽ leo nhiều ngọn núi
Tôi sẽ bơi trên nhiều dòng sông
Tôi sẽ đến nhiều nơi mà tôi chưa từng đến,
Tôi sẽ ăn nhiều kem và ít đậu
Tôi sẽ gặp nhiều vấn đề thực sự -và ít thứ tưởng tượng ra

Tôi là một trong những người
sống cuộc đời cẩn trọng, chăm chú
-trong mỗi phút cuộc đời.
Tất nhiên tôi từng có niềm vui
Nhưng nếu tôi có thể trở lại
Tôi sẽ sống chỉ với niềm vui

Nếu bạn không biết- thế nào là cuộc đời
Đừng đánh mất khoảnh khắc này!

Tôi là một trong những kẻ không bao giờ đi xa
Nếu không có thân nhiệt kế
Nếu không có bình nước ấm
Nếu không có ô và không có dù,

Nếu có thể sống lại- tôi sẽ đi lại với ít đồ đạc
Nếu tôi có thể sống lại- tôi sẽ gắng làm việc với đôi chân trần
Từ đầu mùa xuân
Đến cuối mùa thu,
Tôi sẽ dong duổi trên những chuyến xe ngựa,
Tôi sẽ ngắm nhiều hoàng hôn và chơi với nhiều trẻ con
Nếu tôi có thể sống lại cuộc đời
Nhưng tôi đã tám mươi nhăm tuổi
Và tôi biết mình đang chết


Instants

If I could live again my life,
In the next - I'll try,
- to make more mistakes,
I won't try to be so perfect,
I'll be more relaxed,
I'll be more full - than I am now,
In fact, I'll take fewer things seriously,
I'll be less hygienic,
I'll take more risks,
I'll take more trips,
I'll watch more sunsets,
I'll climb more mountains,
I'll swim more rivers,
I'll go to more places - I've never been,
I'll eat more ice creams and less (lime) beans,
I'll have more real problems - and less imaginary
ones,
I was one of those people who live
prudent and prolific lives -
each minute of his life,
Of course that I had moments of joy - but,
if I could go back I'll try to have only good moments,

If you don't know - that's what life is made of,
Don't lose the now!

I was one of those who never goes anywhere
without a thermometer,
without a hot-water bottle,
and without an umbrella and without a parachute,

If I could live again - I will travel light,
If I could live again - I'll try to work bare feet
at the beginning of spring till
the end of autumn,
I'll ride more carts,
I'll watch more sunrises and play with more children,
If I have the life to live - but now I am 85,
- and I know that I am dying ...

---------------------

Chúng ta là thời gian

Chúng ta là thời gian.
Chúng ta là ẩn dụ nổi tiếng
của Herclitus, nhà triết học U Tối

Chúng ta là nước, chúng ta không phải kim cương
Chúng ta sẽ mất đi, chúng ta không đứng lại.

Chúng ta là sông và chúng ta là gã Hy Lạp ngắm mình trên sông.
Bóng gã biến thành làn nước trong tấm gương đang thay đổi
Biến thành pha lê và pha lê đổi thay như lửa.

Chúng ta là dòng sông tiền định phù phiếm
Trên hành trình ra tới biển.

Bóng tối bao quanh dòng sông.
Mọi thứ đều vĩnh biệt, mọi thứ đều vĩnh quyết ra đi.

Ký ức không lưu lại dấu ấn của mình.

Thế nhưng, vẫn còn điều gì ở lại
Thế nhưng, vẫn còn điều gì thở than

We are the time

We are the time. We are the famous
metaphor from Heraclitus the Obscure.

We are the water, not the hard diamond,
the one that is lost, not the one that stands still.

We are the river and we are that Greek
that looks himself into the river. His reflection
changes into the waters of the changing mirror,
into the crystal that changes like the fire.

We are the vain predetermined river,
in his travel to his sea.

The shadows have surrounded him.

Everything said goodbye to us, everything goes away.

Memory does not stamp his own coin.

However, there is something that stays
however, there is something that bemoans.

Entry for September 29, 2008

Kế hoạch bail-out bị bác bỏ. Hai phần ba nghị sĩ Cộng hòa và 1/3 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu chống. Các nghị sĩ Cộng hòa nổi loạn, bác bỏ kế hoạch được chính quyền Tổng thống Bush và lãnh tụ hai Đảng thông qua.

Và giờ là lúc hai đảng chỉ ngón tay đổ lỗi cho nhau. Đảng Dân chủ chỉ trích Cộng hòa, còn đảng Cộng hòa (trong phát biểu của lãnh tụ phe thiểu số đảng Cộng hòa John Boehner) lại cho rằng diễn văn của Pelosi, chủ tịch Hạ Viện và là lãnh tụ Dân chủ ở Hạ Viện, trong đó bà Pelosi đổ lỗi nguyên nhân khủng hoảng cho chính sách của Bush, đã khiến kế hoạch này không được thông qua. Phát biểu này của ông Boehner quá buồn cười, có khác nào ông Boehner cho rằng các nghị sĩ Cộng hòa là trẻ con, nghe Pelosi nói bực mình bèn bỏ phiếu chống!

Ở đây rõ ràng có sự khác biệt trong quan điểm của những người lãnh đạo hai đảng và các nghị sĩ bình thường. Với lãnh tụ hai đảng thì kế hoạch bail-out này sẽ giúp họ có một bộ mặt sạch sẽ, thậm chí còn ghi công nếu như kế hoạch thành công (và nếu thất bại thì cũng chẳng sao). Nhất là trong tình thế như ở game theory, bởi nếu 1 đảng bác bỏ (và nếu bác bỏ thì sẽ là đảng Cộng hòa với truyền thống phản đối nhà nước can thiệp vào kinh tế) thì đảng đó sẽ rất có nguy cơ mất phiếu trong đợt bầu cử Tổng thống tới (việc McCain mất điểm nhanh chóng trước Obama trong tuần vừa qua chủ yếu bởi sự phản ứng chậm chạp, mâu thuẫn và thiếu nhiệt tình của McCain trước cách thức giải quyết khủng hoảng). Do vậy, giới lãnh đạo cả hai đảng đều có động lực ủng hộ thông qua kế hoạch Paulson. Nhưng với các nghị sĩ bình thường thì không phải như thế. Thứ nhất, việc chấp nhận kế hoạch này trái với triết lý về CNTB của một số nghị sĩ có khuynh hướng tự do (libertarian) và họ không muốn chấp nhận bằng bất cứ giá nào; thứ hai, các nghị sĩ quan tâm tới quan điểm của cử tri tại khu vực bầu cử của họ và kế hoạch này bị phản đối khá gay gắt ở nhiều nơi trên đất Mỹ (các poll với cử tri cho thấy tỷ lệ phản đối nhiều hơn tỷ lệ ủng hộ một chút, nhưng phân bố không đồng đều).

Và dẫn đến một kết cục bất ngờ. Dù Tổng thống Bush tuyên bố tin chắc kế hoạch sẽ được thông qua, dù lãnh tụ hai đảng sau những màn diễn đầy chất kịch (Paulson quỳ chân, Pelosi nói mỉa, đảng Cộng hòa giậm chân bỏ đi trước khi quay lại đồng ý....) nhưng các nghị sĩ bình thường đã không tuân theo "sự nhất trí cao trong Đảng và Chính phủ" mà bỏ phiếu chống lại kế hoạch này.

Và thị trường tài chính phản ứng dữ dội. Down Jones giảm 7% trong ngày hôm nay, mức giảm trong một ngày cao kỷ lục trong lịch sử. S&P 500 giảm gần 9%, Nasdaq giảm hơn 9%, đều là mức giảm cao nhất từ năm 1987 trở lại đây.

Không biết ngày mai thị trường sẽ phản ứng thế nào?

Entry for September 29, 2008

Có một số entry về việc doanh nghiệp "mua" nhà báo mà người viết là các nhà báo.

Trên blog của Bùi Thanh, nguyên phó TBT báo Tuổi Trẻ, có sự trở lại của Bùi Thanh trong bài viết về vụ Vedan. Sau khi đề cập tới các sai phạm đã sớm được phát hiện của Vedan, bác Bùi Thanh viết về cách Vedan "giải quyết" vấn đề:

"...xem cái cách Vedan chiêu đãi các quan chức và lảnh đạo báo chí ở những khách sạn sang trọng bậc nhất, nhìn “những phong bì luôn luôn là đô la” vào dịp cuối năm, những chuyến du lịch Taiwan bằng tiền Vedan…chúng ta mới thấy đau xót và hổ thẹn cho một dòng sông đã qua đời."

Blog của Bút Lông có ít nhất hai entry có ít nhiều liên quan tới mối quan hệ giữa nhà báo với doanh nghiệp:

Trong entry "Khác biệt giữa PR và nhà báo", Bút Lông đưa ra cách phân biệt giữa PR và nhà báo là "PR thì phục vụ cho DN trả tiền thuê mình, còn nhà báo để phục vụ người trả tiền mua báo!"

Nhưng cách phân biệt này không giúp bạn đọc phát hiện được bài báo nào là của nhà báo viết "để phục vụ người trả tiền mua báo", bài báo nào là do PR (hay nhà báo kiêm nhiệm PR) viết để "phục vụ cho DN trả tiền thuê mình"?

Trả lời comment của tôi: "Thế còn những nhà báo tình nguyện làm công tác PR cho 1 số DN thì được xếp vào nhóm nào hả bác? PR hay nhà báo?"

Bút Lông viết: " Loại 2 mang như thế BL gọi là... cave."

Bút Lông còn một entry khác "Khẩu trang… dịu êm" trong đó cho rằng nhiều nhà báo đã "ngậm tăm" không đề cập việc giá sữa ở Việt Nam cao vào loại nhất thế giới, do được trang bị "khẩu trang dịu êm". Entry này còn thú vị ở chỗ có sự tranh luận sôi nổi giữa tác giả entry với một nhân viên PR của hãng sữa Dutch Lady Vietnam, xung quanh vụ việc cụ thể được nêu ra.

Entry for September 29, 2008

Nhớ đợt bạn Phan Xi Ne đến chơi, ba người: tôi, bạn Le và bạn Phan Xi Ne có nói chuyện một hồi về truyện ngắn nào của Nguyễn Huy Thiệp thích hợp để dựng phim ngắn. Bạn Le gợi ý truyện Sang Sông. Trên blog của mình, Le cũng từng viết về truyện ngắn này trong tiểu luận về Nguyễn Huy Thiệp "Hạc vừa bay vừa kêu thảng thốt".

Truyện ngắn này vừa được Nguyễn Huy Thiệp chuyển soạn thành kịch với tên vở kịch là Đến bờ bên kia (Đáo bỉ ngạn- cũng là một khái niệm trong Phật giáo). Giữa Sang Sông với Đến Bờ Bên Kia dường như có sự thay đổi. Sang Sông là hành trình, chưa phải mục đích trong khi Đến Bờ Bên Kia đã có một cái đích. Nguyễn Huy Thiệp chọn tên kịch khác tên truyện ngắn, liệu có dụng ý gì không?

Tên vở này như vậy gần giống với tên một vở kịch của Cao Hành Kiện: Bỉ Ngạn (Bờ Bên Kia). Có thể đọc vở kịch của họ Cao ở đây.

Entry for September 29, 2008

Comment về khủng hoảng tài chính Mỹ trên forum, để tạm ở đây như note:

Nguyên nhân sâu xa vì nước Mỹ nợ nhiều quá, hình như hơn 10 ngàn tỷ, nợ nhiều quá thì kiểu gì cũng không tồn tại mãi được, nhất định sẽ có lúc vỡ. Tỷ lệ nợ trên GDP vào thời Tổng thống Bush cao nhất từ sau chiến tranh thế giới thứ Hai trở lại đây, tới gần 70%. Trong khi ở các nước khác, nợ đến 50% thì nền kinh tế đã ở trong nguy cơ khủng hoảng rồi.

Nguyên nhân trực tiếp thì vì nổ bong bóng nhà đất, do người Mỹ quá tự tin vào kinh tế phát triển nên cứ thi nhau mua nhà, mua xe, lại được sự hùng hồn của các chính trị gia dân túy cổ vũ việc bất cứ người dân nào cũng có thể mua được nhà (cái Fannie với Freddie là do chính phủ thành lập, thành một hình thức nửa nhà nước, nửa tư nhân bởi mọi người đều tin rằng chính phủ sẽ bail-out cho nó nên nó ko thể phá sản được). Và quả thật chính phủ đã bail-out cho nó. Thế nên bong bóng nhà đất cứ phình ra mãi cũng vì thế. Cũng nói thêm bong bóng này với cái dotcom crisis 2001 có liên quan với nhau, bong bóng bắt đầu phình khi dotcom crisis bắt đầu có dấu hiệu xảy ra, do nhiều người chuyển sang đầu tư (cơ) bất động sản khi thị trường dotcom sụp đổ (giống VN năm 2006-07).

Trong vụ này lỗi chính thuộc về chính quyền Bush chứ còn ai, trong 8 năm thời Bush để nợ phình ra khổng lồ, thâm hụt thương mại nặng nề, chi tiêu chiến tranh quá lớn khiến ngân sách thâm hụt nặng nề (từ mức thặng dư kỷ lục thời Clinton thành thâm hụt kỷ lục thời Bush), nợ quốc gia lớn nhất từ thời chiến tranh thế giới thứ Hai, để thị trường nhà đất bong bóng phình to mà không có động thái nào kiềm chế để có được soft landing (tất nhiên lỗi này còn của Greenspan và mấy vị Bộ trưởng Tài chính trong hai nhiệm kỳ của Bush), quá chú trọng chính sách đối ngoại mà coi thường các vấn đề về kinh tế trong nước. Chính sách kinh tế của Bush rất giản dị chỉ có 3 điều: Giảm thuế, giảm thuế và giảm thuế. Trong khi chi tiêu đạt kỷ lục mà lại giảm thuế thì tất nhiên chỉ càng chóng phá sản thôi. Cũng nói thêm, khi Bush đưa ra kế hoạch giảm thuế, hơn 100 nhà kinh tế trong đó có cả chục vị được giải Nobel đã gửi thư ngỏ phản đối kế hoạch này, nhưng cũng chẳng đi tới đâu.

(Có lần được hỏi về chính sách kinh tế, Bush lắc đầu bảo "xin mời hỏi Greenspan, tôi chỉ được điểm B trừ về kinh tế thôi'. Rồi nháy mắt, nói tiếp "nhưng tôi được điểm A cộng về giảm thuế".)

Cũng như mới đây, hơn 100 nhà kinh tế gửi thư phản đối kế hoạch cứu của Paulson, nhưng cũng chẳng đi tới đâu. Nói chung, các chính trị gia thường rất ít quan tâm tới lời khuyên của những nhà nghiên cứu, nếu như nó không phù hợp với lợi ích của họ.

Về nguyên nhân trực tiếp khủng hoảng, Paul Krugman có tóm tắt 4 điều. Xem đại ý trên minhbien, trong post của Dự Trần, Ph.D. Texas Austin:

http://www.minhbien.org/

"Điểm qua về khủng hoảng: Theo tóm lược của Krugman, có thể chỉ ra 4 điểm cơ bản:

1. Bắt đầu là việc nổ bong bóng nhà đất, dẫn tới tình trạng default và foreclosure(trốn nợ) tăng vọt. Điều này làm các chứng khoán có bảo chứng của các khoản vay bất động sản (mortage backed securities – MBS) mất giá trị.

2. Việc MBS mất giá trị lại làm cho khu vực tài chính thiếu vốn vì mức leverage (tỉ lệ nợ trên vốn) trước đây OK bây giờ trở nên quá cao.

3. Khu vực tài chính buộc phải giảm mức leverage, vì thế đẩy các con nợ vào tính trạng căng thẳng.

4. Vòng luẩn quẩn của giảm tỉ lệ nợ trên vốn: khi các tập đoàn tài chính tìm cách giảm tỉ lệ nợ trên vốn (một phần bằng cách bán tháo các MBS), họ lại làm giá trị của các MBS giảm sâu hơn, việc này lại làm cho tỉ lệ nợ trên vốn thêm xấu đi, tăng thêm áp lực phải cải thiện tỉ lệ nợ trên vốn."

Có một bài rất hay của Tề Phi, Ph.D. Harvard, trên blog (bằng tiếng Anh) ở đây.

" The Nation In Debt

Granted, this entry has deviated from the traditionally obscure content I have strived to maintain on this blog. Indeed, it has lately begun to show that it is way harder (for me, at least) to write nonsensical, or more precisely, arbitrarily comprehensible content, rather than mundane claims. Thence goes the no-information principle: the blog is now becoming a mere display of common sense.

In this first attempt at common sense, I will talk about the very lively financial crisis at Wall Street. Boasting absolutely no competence on any of the relevant issues, including market finance, international finance, corporate finance or any kind of finance, I have been captivated by the amazing animation on Wall Street since the fall of Lehman Bros. In brief, as a consequence of the mortgage market bubble explosion last year, investment banking is now in big troubles, the next victim is insurance, and the whole modern financial system is on the verge of a major overhaul. In this entry I will present an explained history as I see it, surely romanticizing certain parts while omitting others that might refute my supposedly coherent story.

As most has been said on major journals and blogs, I am adding only two minor comments. First, where does everything come from? So far, Ben Bernanke and Henry Paulson seem to have done a relatively good job of damage control, but are they barely touching the superficial layers of a deep-rooted problem with the US economy? Many recognize such a problem; and argue either for or against a more and better regulated system. I abstract mostly from that debate, or any debate regarding “policy solutions”, and instead just discuss the deep root.

The root, as economists have talked about for two decades, is the indebted nation. At the end of the Cold War (with an all-powered tour de force campaign against Iraq) confidence raised markedly as no visible Armageddon was in sight, Americans started to consume and consume. They quickly depleted their own saving, and still remained hungry for more. The American current account was exhausted, before turning deeply negative until now, and possibly in years to come. Such would have been unbearable for any country, save the US: at the pole position of World Economic, Political, Military and Technology Power, Americans could keep on borrowing and borrowing from the rest of the world without fear or concern to repay. The American debt financing mechanism is indeed
a perpetual machine that finances itself, as long as the green paper is still accepted around the world. And in the lending business, making more money breeds the making of more money.

So the financial system reached out to the grassroots, consumption-starving consumers, by extending credit cards for small purchases, before devising mortgage plans for larger and larger goods: vacation, cars, and houses. Normal debt requires repayment; yet since every bank works with the perception that there would always be enough funding in the future, risk and solvency was eclipsed by sales. In this greedy process, aggressive profit maximizing lenders either passively overlooked or actively hid and covered immense risks, wishfully thinking that all is well would end well. It is safe and sound, they thought, as long as the economy goes on well. And well the economy was doing a helluva good job, propelling the American example of growth in a period where Japan struggled with a liquidity crisis while Europe shivered from unemployment. It did experience a couple of hiccups, such as the bail-out of LTCM or the 2001 internet bubble burst. None was of a fundamental nature though, and regulators (yes, Mr. Greenspan included) did not care enough about the huge debt Americans bear, to the world and now also among themselves, in the most opaque manner possible. The system, well covered and disguised, resembles a sand-castle built solely on over-optimistic expectations of the power of debt.

The consequences are dire. The collapse started where it could hit the easiest: the housing market that had been heavily transformed, if not deformed, by complicated financial products that hid the true risks from everybody. While several went under, others tried to play hardball, like Lehman Bros, gambling on the possibility to harvest big when the system is back to work. And now, their heads and souls are harvested. The whole system punishes risky behavior, and mere size: Fanny Mae and Freddy Mac did not take as excessive risks as many others (i.e. they did not do ‘subprime’, by definition), yet they failed for being too cumbersome to dodge the meteoric arrays of quickly-vaporizing assets. The worst with a complicated, opaque debt system is that nobody really know the risk until they are hit.

Back in the days when he was a prominent academic, one important contribution by Ben Bernanke was the stress on the imperfect substitutability between bonds and credit: he (together with Alan Blinder) insisted that shocks in credit demand and bond demand should be treated very differently. Ironically, it seems to be playing out similarly in his now prominent position in the real (oh well, financially real) world. So far, the measures taken by the Fed and the Department of Treasury have been rather good, for damage-control standards. Will they be able to guarantee that another crisis, of this nature or another, would not come back anytime soon? It is tempting to say no. The root of the problems, as I see it, still lies with the huge current account deficit, which cannot be improved by erratic government spending, wasted in military adventures, agricultural subsidies as well as other political mishaps. Is any of the incoming presidential candidates promising in delivering a financially sounder economy? I am skeptical. But let us all keep our fingers crossed: after all, all of that is happening a hemisphere away from our hometown, thus has no consequence whatsoever on our humble lives in South East Asia.

Or is it? What consequences would this crisis have on Asia, South East Asia, and the poor in the world? It is easy to say that the poor are always those hit the hardest. But a soporific stroke has just suddenly hit me equally hard, so much that I need to postpone this entry.

Until next time. Good bye, for now."

Entry for September 26, 2008

Quan sát cuộc tranh luận đầu tiên trên truyền hình của hai ứng cử viên Tổng thống Mỹ (thực ra cũng không gọi là quan sát vì tôi chỉ nghe là chính vì lúc đó vừa làm việc khác trên máy tính vừa theo dõi tranh luận nên cũng không theo dõi kỹ), tôi thấy có một số điểm:

- Về nội dung, có lẽ không ai thắng. Cả hai đều nói những điều cũ kỹ nói đến từ bao lâu nay. Đặc biệt, vấn đề người Mỹ đang rất quan tâm hiện nay là khủng hoảng tài chính thì cả hai, nhất là McCain, đều cố tìm cách lảng tránh. McCain mở đầu rất mờ nhạt và lúng túng khi bàn về kinh tế trong khi Obama tỏ ra am hiểu và có lập trường rõ ràng hơn. Nhưng sau đó chuyển sang vấn đề quân sự và đối ngoại thì McCain hoạt bát và tự tin hơn hẳn và Obama có phần hơi đuối hơn.

- Về phong thái, McCain quá tự tin tới mức gần với kiêu ngạo, thái độ tỏ ra trịch thượng, xoa đầu với đối thủ. Phải tới 4, 5 lần ông ta nhắc đi nhắc lại là "anh không hiểu về vấn đề này" với TNS Obama. McCain cũng có tật hơi giống Bush, là thỉnh thoảng chen vài câu châm chọc, pha trò. Cái đó giúp ông ta gây ấn tượng bình dân và thoải mái hơn, nhưng cách pha trò của McCain hay có vẻ kẻ cả, trưởng lão, đôi khi gây khó chịu. Cái đáng lo ngại nhất ở McCain, bên cạnh tuổi tác và sức khỏe, là ấn tượng về tâm lý có phần self-righteous (tự cho là mình đúng). Sự kẻ cả trưởng lão của McCain thực ra sẽ gây ấn tượng xấu với cử tri.

Obama thì vẫn là người rất thông minh, cách đối thoại của ông ta hôm nay thẳng thắn và tôn trọng đối thủ. Ở Obama có điểm trội là ở khả năng nắm bắt vấn đề nhanh và rộng, cũng như sự ứng biến tốt. Nhược điểm của Obama là ở chỗ ông này ham nói theo "sách", quá quan tâm tới ấn tượng mình cần tạo ra với cử tri, với những gì cử tri trông đợi ở mình, thành ra nhiều khi các phát biểu của ông này chỉ là các từ ngữ trống rỗng, nghe thì kêu thật nhưng nghe xong thì chẳng thấy thực sự có ý tứ gì. Nhưng trong cuộc tranh luận hôm nay thì nói chung, Obama gây được ấn tượng tốt hơn McCain. Điều này cũng được phản ánh qua các đánh giá của giới phân tích và cử tri. Trong khi các nhà phân tích trên CNN (không kể FOX vì FOX chắc chắn thiên vị McCain) thiên về ý kiến cho rằng hai bên "hòa" thì các poll thăm dò sơ bộ với các cử tri chưa quyết định và với khán giả CNN cho thấy Obama thắng với khoảng cách chừng 60-40. Tất nhiên, cũng cần nói thêm là khán giả poll của CNN vẫn luôn có thiên hướng ủng hộ Dân chủ nhiều hơn Cộng hòa.

- Vậy vào thời điểm này, ai sẽ phù hợp làm Tổng thống nước Mỹ hơn? Theo tôi, Obama vẫn là sự lựa chọn tốt hơn ông già McCain. Trái với khẩu hiệu "dream" này nọ thường được Obama sử dụng, ông ta là một chính khách thực tế, khôn ngoan, uyển chuyển và rất thông minh. Một người như thế lên làm Tổng thống sẽ có khả năng thích ứng tốt với các tình huống phức tạp nảy sinh, để có thể giải quyết những khó khăn chồng chất từ thời Bush để lại. Hạn chế của Obama có lẽ vẫn ở trong chính sách đối ngoại, một phần bởi ông ta sẽ cố chứng minh rằng chính sách của mình khác Bush (ví dụ muốn bỏ Iraq, để mở rộng sang Afghanistan và sẵn sàng "chơi" cả ông bạn đồng minh Pakistan). Nhưng với tình hình Iraq tạm ổn nhưng nguy cơ kinh tế nặng nề như hiện nay thì chính sách đối ngoại sẽ không phải là cái khiến cử tri thực sự quan tâm như vấn đề kinh tế. Hơn nữa, nếu so sánh giữa hai phó Tổng thống thì quả thực có sự quá khác biệt, giữa một Biden lão luyện, già đời trong nghề ăn cơm của dân và một Palin bối rối, và có lẽ còn có phần ngờ nghệch nữa. Biden có thể là một trợ thủ tốt của Obama trên thực tế, trong khi Palin gần như thành một gánh nợ của McCain, và không có tác dụng thực tế gì ngoài việc để mua phiếu bầu của phụ nữ da trắng.

Hơn nữa McCain quá già. Hôm nay, McCain còn trích dẫn Eisenhower từ thập niên 1950s nữa chứ. Trong khi thực ra người ta biết đến Eisenhower nhờ việc ông ta đi đánh nhau với phát xít hơn là việc ông ta làm Tổng thống (anyway, roomate cũ của tôi đánh giá cao Eisenhower vì ông này thực hiện đúng sách của Lão Tử là vô vi). McCain nhắc tới Eisenhower là có dụng ý nhắc tới tiền lệ về một anh hùng quân đội làm Tổng thống, Kể ra ngoài Eisenhower, ông ta cũng có thể nhắc tới Tổng thống Washington, anh hùng chống Anh; Tổng thống Grant, anh hùng Nội chiến, Tổng thống Theodor Roosevelt, anh hùng chống Tây Ban Nha- họ đều là các cựu quân nhân lập nhiều chiến công trước khi làm Tổng thống. Nhưng nếu McCain làm Tổng thống thì nước Mỹ lần đầu tiên sẽ có một vị Tổng thống từng làm tù binh trong chiến tranh.

Còn nếu Obama làm Tổng thống? Một giáo sư Chicago (dù là kiêm nhiệm) lên làm Tổng thống. Nếu Obama lên làm Tổng thống thì cũng phải gần 100 năm nay, kể từ thời Woodrow Wilson trong thế chiến thứ nhất, nước Mỹ mới có một giáo sư lên làm Tổng thống?

Entry for September 26, 2008

Thư của Hội đồng Giám mục Việt Nam bày tỏ quan điểm của mình. Hội đồng này cho rằng cần sửa đổi Luật Đất đai, cho phép sở hữu tư nhân. Nhưng nếu thế thì phải sửa đổi Hiến pháp chứ không phải Luật Đất đai. Điều 17 Hiến pháp 1992 quy định "đất đai...thuộc sở hữu toàn dân."

Thư này ký tên Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, Phêrô Nguyễn Văn Nhơn.

Hình như Hồng y Phạm Minh Mẫn ở thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa lên tiếng? Không kể Hồng y Phạm Đình Tụng tuổi đã cao, thì Hồng y Phạm Minh Mẫn là người có tước vị cao nhất trong Công giáo Việt Nam hiện nay. Chắc nhiều người liên quan tới tranh chấp này, cả người Công giáo và người không Công giáo, đều đang muốn nghe quan điểm của Hồng y.

Entry for September 26, 2008

Funny.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Paulson đã quỳ xuống theo đúng nghĩa đen để xin các lãnh đạo đảng Dân Chủ đừng tường thuật công khai rằng phiên họp bế tắc như thế nào (?). Trong phiên họp này, đảng Cộng hòa bất ngờ phản phé vào phút cuối, không chịu ủng hộ chương trình 700 tỷ nữa (Như vậy McCain flip-flop (trở mặt) tới 3 lần liền trong vòng vài ngày). Nghe đâu lúc đó bà Nanci Pelosi, chủ tịch Hạ Viện nói với Paulson khi ông này quỳ một chân: "Tôi không biết ông là người Công giáo."

"After the session, Paulson, hoping to prevent any chance for agreement from being torpedoed, pleaded with Democratic leaders not to publicly disclose how poorly the session had gone, said three people familiar with the episode. Frank and House Speaker Nancy Pelosi responded angrily, and Paulson, in an attempt to lighten the mood, got down on one knee, said the sources who spoke on condition of anonymity, like the others, because the conversations were private."

Xem mấy trích đoạn Sarah Palin trả lời phỏng vấn CBS thấy thật là lame. Vừa thiếu kiến thức, vừa thiếu tự tin và hồ đồ. Palin dự đoán nước Mỹ sắp bước vào Đại Khủng Hoảng trong khi chính phủ Mỹ đang phải bỏ 700 tỷ ra để hy vọng mua lòng tin của các nhà đầu tư và nhân dân rằng nước Mỹ không rơi vào khủng hoảng trầm trọng! Và Palin cho rằng kinh nghiệm của bà làm Thống đốc bang Alaska cạnh Nga (???) cũng là kinh nghiệm đối ngoại. Bà này làm phó Tổng thống sao được. McCain chọn Palin làm phó có lẽ chứng tỏ phần nào ông này là người không thận trọng lắm, quyết định mọi thứ không thật sự lý trí.

Entry for September 26, 2008

Trên blog bạn Phanxine có nói cảm giác như cái cây bị bứng gốc. Cảm giác ấy của bạn có thể hiểu được, nhất là vì bạn là người làm nghệ thuật và công việc sáng tạo nghệ thuật liên quan chặt chẽ với nền tảng văn hóa. Trong khi đó, văn hóa lại là một quá trình thẩm thấu nhiều năm. Thế nên có rất ít trường hợp một người đã trưởng thành ở một nền văn hóa này, sang nền văn hóa khác lại có thể đạt được những thành công lớn về nghệ thuật. Tất nhiên cũng có những ngoại lệ, như Lý An chẳng hạn, thành công cả với phim với nền tảng văn hóa phương Tây như Brokeback Mountain. Cũng như vậy, trong cuộc sống, có những người có thể hòa nhập rất nhanh vào một nền văn hóa khác, có người lại rất khó.

Khi đọc blog đó của Phanxine, tôi thử tự hỏi mình liệu mình có cảm giác đó không? Tôi cũng không rõ. Quả thực, có những lúc thấy nhớ Hà Nội, nhớ Việt Nam, nhớ cảm giác khi mình ở đấy, những lúc vui, lúc buồn, dạo này còn lẩn thẩn, thỉnh thoảng còn nhớ cả thời thơ ấu. Nhưng cái cảm giác gắn bó với nước Việt Nam hiện tại cũng mơ hồ đi nhiều, so với lúc khi mới bắt đầu rời khỏi Việt Nam. Tôi vẫn còn nhớ cảm giác đầu tiên khi bắt đầu đi học xa Việt Nam, cũng vào dịp này cách đây 6 năm. Buổi sáng chủ nhật ngủ dậy trong một căn phòng trên tầng 2 ký túc xá, nghe tiếng người xôn xao xa lạ ở dưới sân, cảm thấy trống trải vô cùng. Và lúc đó có một ý nghĩ, nửa như câu hỏi, nửa như sự tự chấp nhận “như vậy đấy.”

Sau này mọi thứ quen đi, tôi không còn có cảm giác da diết hay mong về Việt Nam nữa, thậm chí còn cảm thấy khá dửng dưng khi tới thời điểm về. Tôi chưa bao giờ có cảm giác gắn bó với nước Mỹ, luôn có một cảm giác dửng dưng với xứ sở này. Thế nên tôi rất ngạc nhiên trước việc nhiều người sống ở một số nước, như Nga chẳng hạn, có tình cảm dồi dào với đất nước đó thế. Hoặc cũng có thể những người trải qua tuổi mười bảy, đôi mươi ở nước ngoài sẽ có cảm giác gắn bó với nơi đó hơn những người đi ra nước ngoài khi đã quá tuổi 25?

Nhưng với Việt Nam thì cái cảm giác gắn bó, quen thuộc cũng lỏng lẻo gần đi. Chắc vì thế nên quê hương thực ra là kỷ niệm. Trong tiếng Anh, chữ nostalgia vừa có nghĩa nhớ quê hương, lại vừa có nghĩa là hoài niệm. Nhưng chừng nào những nỗi nhớ còn có hình thù, nó không phải hoài niệm. Hoài niệm không phải nỗi nhớ cụ thể mà là nỗi nhớ về cái gì đó không hình thù, không rõ rệt. Khi những hình ảnh của quá khứ mờ dần đi, trộn vào với nhau thì lúc đó hoài niệm sẽ xuất hiện, như những bông súng trên mặt ao nước lặng. Và đó là cảm giác vừa như lắng xuống lại vừa như dội lên, nửa cồn cào, nửa trầm lặng.

Kundera có viết một tiểu thuyết ngắn mang chủ đề “nostalgia” có tên tiếng Anh “Ignorance” (Sự không biết) về “hoài niệm” của những người xa quê. Ông so sánh nỗi nhớ quê với sự ghi nhớ của ký ức:

"During the twenty years of Odysseus' absence, the people of Ithaca retained many recollections of him but never felt nostalgia for him. Whereas Odysseus did suffer nostalgia, and remembered almost nothing.

We can comprehend this curious contradiction if we realize that for memory to function well, it needs constant practice: if recollections are not evoked again and again, in conversations with friends, they go. Émigrés gathered together in compatriot colonies keep retelling to the point of nausea the same stories, which thereby become unforgettable. But people who do not spend time with their compatriots, Iike Irena or Odysseus, are inevitably stricken with amnesia. The stronger their nostalgia, the emptier of recollections it becomes. The more Odysseus languished, the more he forgot. For nostalgia does not heighten memory's activity, it does not awaken recollec tions; it suffices unto itself, unto its own feelings, so fully absorbed is it by its suffering and nothing else."


[“ "Trong hai mươi năm vắng mặt Odysseus, người Ithaca vẫn lưu giữ nhiều ký ức về chàng, nhưng chưa bao giờ họ cảm thấy hoài niệm về chàng. Trong khi Odysseus thì hoài niệm, nhưng gần như không nhớ được ký ức gì.

Chúng ta có thể hiểu được sự mâu thuẫn này nếu chúng ta biết rằng để cho trí nhớ hoạt động tốt, nó cần thường xuyên luyện tập: nếu các ký ức không được nhắc lại thỉnh thoảng, trong đối thoại với bạn bè, chúng sẽ ra đi. Những người lưu vong thường tụ họp trong những cộng đồng đồng bào để kể cho nhau, nhiều tới mức buồn nôn, những câu chuyện giống nhau , và vì thế những câu chuyện đó trở nên khó quên. Nhưng với những người không dành thời gian của mình ở bên những người đồng bào như Irena hay Odysseus thì sẽ không thể nào tránh khỏi việc mất trí nhớ. Lòng hoài niệm của họ càng mạnh mẽ, các ký ức càng trở nên trống rỗng. Odysseus càng buồn khổ, chàng lại càng quên nhiều. Bởi hoài niệm không làm tăng hoạt động của trí nhớ, nó không đánh thức các ký ức; nó tự hài lòng với mình, tự hòa vào cảm giác của nó, tự vùi lấp trong nỗi đau của nó và không gì khác nữa.”]

Trong câu thơ của Thanh Tâm Tuyền “Ôm em trong tay mà đã nhớ em ngày sắp tới”, thì nỗi nhớ ở đây không phải nỗi nhớ của hai người yêu nhau, mà là một nỗi nhớ hoài niệm. Thời gian đã là một cái trục ngược chiều, khi người ta hoài niệm không chỉ quá khứ mà cả tương lai. Cảm giác đó chỉ có khi người ta biết rằng đó là hoài niệm, rằng không phải tôi sẽ nhớ tới em trong vòng tay tôi ngày hôm nay, mà tôi sẽ nhớ cái cảm giác của tôi ngày hôm nay, nhớ đôi mắt sáng long lanh của em (chẳng hạn) và những gì nó gợi trong tôi lúc này. Hay đúng hơn nữa, những thứ đó sẽ không trở thành một ký ức cụ thể với tôi, mà sẽ trôi vào trong cảm giác của tôi một ngày nào đó trong tương lai. Và tôi cảm được cái ngày đó ngay từ bây giờ, vào lúc này.

“Anh sợ những cột đèn đổ xuống
Rồi dây điện cuốn lấy chúng ta
Bóp chết mọi hy vọng
Nên anh dìu em đi xa

Đi đi chúng ta đến công viên
Nơi anh sẽ hôn em đắm đuối

Ôi môi em như mật đắng
Như móng sắc thương đau
….Ôm em trong tay mà đã nhớ em ngày sắp tới
Chiếc kèn hát mãi than van
Điệu nhạc gầy níu nhau tuyệt vọng
…”
[Dạ khúc- Thanh Tâm Tuyền]

Hoài niệm và Odysseus. Kundera viết về Odysseus và nỗi nhớ quê của chàng. James Joyce cũng từ câu chuyện chàng Odysseus để viết nên tác phẩm văn học lớn nhất thế kỷ 20. Cả Kundera và Joyce đều là những kẻ lưu vong, một bị bắt buộc, một tự nguyện. Hẳn vì thế mà cả hai đều cảm thấy gần gũi với Odysseus.

Một nhà văn lớn khác, Jorge Luis Borges, cũng viết về Odysseus:

“Người ta nói Ulysses, mệt mỏi vì các kỳ quan chàng thấy,
Khóc với yêu thương khi thấy lại Ithaca, xanh mướt, khiêm nhường.
Nghệ thuật chính là Ithaca,
Một màu xanh vĩnh cửu, nào phải kỳ quan. ”

Borges cũng là một kẻ lưu vong-lưu vong trên chính quê hương mình, trong những bức tường thư viện u tối, với đôi mắt dần mù lòa. Nostalgia của ông không còn là nostalgia về một miền đất, một khoảng thời gian, một nền văn hóa hay một lối sống cụ thể, mà đã trở thành sự tìm kiếm một trạng thái tồn tại khác. Thời gian và ký ức (thực - hư) luôn là những thứ ám ảnh Borges.

“Hãy nhìn dòng sông được tạo bởi thời gian và nước
Và nhớ rằng Thời Gian là một dòng sông khác
Để biết chúng ta lưu lạc như sông
Và khuôn mặt ta biến mất đi như nước.”
[Nghệ thuật thi ca- Borges]


“Ở phía bên kia, nơi chúng ta từng trẻ
Có một thế giới quyến rũ diệu kỳ
Những ý nghĩ của chúng ta lang thang
Không dừng lại, không biên giới
Khi tiếng chuông đổ vang...

Cỏ thêm xanh tươi
Ngày thêm rạng rỡ
Vị thêm ngọt ngào
Những đêm kỳ diệu
Bên cạnh bè bạn
Sương mai lóng lánh
Nước chảy trong lành
Dòng sông vô tận”

(High Hopes- Pink Floyd)

Ngày gặp lại, nếu Ithaca không còn xanh mướt, khiêm nhường, chắc gì Odysseus đã khóc?

“Unfortunately, this is a matter for psychology."

(pic:FT)


Đề án bail-out các tổ chức tài chính của Bộ trưởng Tài chính Paulson đang bị sự chỉ trích mạnh mẽ của nhiều nhà kinh tế, nhất là những người thuộc trường phái Chicago.

Hơn 100 giáo sư kinh tế, trong đó đếm sơ sơ có 37 giáo sư Đại học Chicago đã gửi thư tới Quốc hội Mỹ bày tỏ mối lo ngại với đề án này. Thư này ở đây.

Nội dung đề án là cho phép Bộ Tài Chính Mỹ quản lý một quỹ mua lại tài sản có liên quan tới cho vay cầm cố với số tiền lên tới 700 tỷ USD. Dự thảo sơ bộ đề án ở đây.

Có thể so sánh với việc công ty SCIC của Bộ Tài Chính Việt Nam từng có kế hoạch tương tự để "vực dậy" thị trường chứng khoán Việt Nam.

Một vài phân tích liên quan
The $700 Billion Question (của hai giáo sư, một Chicago, một Harvard)

Why Paulson is Wrong (của một giáo sư Chicago)

Paulson’s plan was not a true solution to the crisis (Martin Wolf trên FT)


Ngay cả nhà kinh tế neo-Keynes và là người có vẻ đặt rất nhiều lòng tin vào Paulson và Bernanke là Paul Krugman cũng tỏ ra e ngại với đề án này:

"And there’s no quid pro quo here — nothing that gives taxpayers a stake in the upside, nothing that ensures that the money is used to stabilize the system rather than reward the undeserving."

+ Câu trả lời của Chủ tịch Fed Bernanke với Chủ tịch Ủy ban Hỗn hợp Kinh tế Quốc hội Mỹ Charles Schumer. Schumer hỏi Bernanke là số tiền $150 tỷ có đủ để trấn an thị trường không, từ quan điểm của nhà kinh tế?

Bernanke trả lời:"Thưa Thượng nghị sĩ, ngài hỏi quan điểm của tôi với tư cách nhà kinh tế. Thật không may, đây lại là vấn đề tâm lý."

Và số tiền 700 tỷ để làm gì? Theo Bernanke, 700 tỷ nhằm mua niềm tin của thị trường

"The key issue, Mr. Bernanke explained, is that “markets need to have confidence” the problem will be addressed. The government is essentially sending a signal to financial markets."
Và số tiền này tương đương 5% giá trị tài sản cầm cố bất động sản.

Entry for September 23, 2008

Gần đây có tin nhà nghiên cứu/dịch giả Nguyễn Tiến Văn tặng hơn 18.000 cuốn sách cho Viện Nghiên cứu Xã hội (Thành phố Hồ Chí Minh). Cũng có tin Phó Giáo sư, Tiến Sĩ Đào Thái Tôn mượn bản gốc Lưu Hương ký thư viện Viện Văn học hàng mấy chục năm không chịu đem trả, và giấu tiệt nó đi, không cho ai được xem bản gốc. Thậm chí nhà nghiên cứu này còn nói:

"Nếu có ai đó muốn nghiên cứu về Hồ Xuân Hương mà muốn xin bản Lưu Hương ký thì tôi cũng chỉ cho những bài tôi đã dịch ra chữ quốc ngữ. Ngay cả nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, PGS Phan Văn Các khi muốn xem bản gốc Lưu Hương ký tôi cũng chỉ cho xem những bài tôi đã phiên âm ra chữ quốc ngữ”...Tôi đã phiên âm hết từ năm 1977 rồi, nhỡ ông nào “cướp” mất của tôi thì sao? Viện Văn học giờ có gọi tôi ra Công an, tôi cũng không trả. "

Quả là có sự khác biệt.
Đọc bài phỏng vấn TS Nguyễn Thị Hậu, phó viện trưởng Viện NCXH TP HCM trên báo Thể thao-Văn hóa có câu hỏi mà khi đọc cảm thấy...khó nói:

"Thủ tục để nhận số sách này có khó không? Tại sao bên viện của chị lại chấp nhận làm một việc được xem là có tính “nhạy cảm” và gần như “hy hữu” này?

- Thủ tục nhận số sách này không khó, nhưng hơi lâu, vì đây là lần đầu tiên có một lô hàng nhập đặc biệt là sách nghiên cứu đã qua sử dụng. Vì vậy cũng cần làm một số văn bản giải trình… Chúng tôi đã được sự chấp thuận và giúp đỡ của các cơ quan chức năng nên đã nhận được lô hàng khá suôn sẻ. Là một cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, chúng tôi nhận thấy đây là nguồn tài liệu rất hữu ích cho công việc hiện nay và về sau, cho nhiều thế hệ các nhà nghiên cứu không chỉ ở TP. HCM. Vậy nên có cơ hội thì chúng tôi cố gắng để có được nguồn tài liệu quý này."


Xã hội gì mà việc nhận sách tặng từ nước ngoài cũng bị cho là "nhạy cảm"? Và đọc câu hỏi của phóng viên thì có vẻ như việc "dám" nhận sách tặng từ nước ngoài của Viện NCXH cũng được cho là hành động dũng cảm, "hy hữu"! Đúng là xã hội làm con người ta cũng hèn đi, ngay cả việc nhận sách nghiên cứu từ nước ngoài gửi về (và dù chắc chắn số sách đó cũng phải qua kiểm duyệt văn hóa khi nhập khẩu) cũng được coi là một hành động dũng cảm. Ignorance is bliss?